6 Chức Năng Của Gan Mà Các Bạn Nên Biết

[banner id="7762"]

6 Chức Năng Của Gan Mà Các Bạn Nên Biết

Bạn có biết về 6 chức năng của gan? Nó là cơ quan nội tạng và tuyến lớn nhất. Gan phải thực hiện nhiều chức năng phức tạp. 6 chức năng của gan ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan khác của cơ thể. Nhiều chức năng gan này có ý nghĩa trao đổi chất lớn. Các công việc mà cơ quan này phải làm bao gồm hoạt động như kho chứa các chất khác nhau đến tạo ra các chất bài tiết quan trọng. Điều thú vị là các bài tiết ở gan có cả bản chất nội tiết và ngoại tiết.

1. Tổng quát về gan 

6-chuc-nang-cua-gan1

Hình ảnh của gan trong cơ thể

Trước khi tìm hiểu về 6 chức năng của gan chúng ta cùng tìm hiểu về vị trí, kích thước, hình dáng cũng như cấu tạo của gan. Gan là một cơ quan trông giống như quả dưa hấu bổ chéo, cân nặng từ 1,44 đến 1,66 kilôgam (kg), gan có màu nâu đỏ. Nó nằm ở phía trên và bên trái của dạ dày và bên dưới cơ hoành. Phần lớn gan nằm ở phía bên phải của cơ thể.

Gan được cấu tạo từ các mô rất mềm, màu nâu hồng, được bao bọc bởi một lớp mô liên kết. Phía ngoài cùng được phủ thêm phúc mạc của khoang bụng, có chức năng bảo vệ gan và giữ gan ở vị trí trong ổ bụng.

Gan bao gồm 4 thùy riêng biệt – thùy trái, phải, đuôi và thùy vuông. Các thùy trái và phải là những thùy lớn nhất và được ngăn cách bởi dây chằng hình trứng. Thùy đuôi nhỏ kéo dài từ phía sau của thùy phải và bao bọc xung quanh tĩnh mạch chủ dưới. Phân vuông nằm dưới thùy đuôi và kéo dài từ phía sau của thùy phải và bao bọc xung quanh túi mật.

Hệ mạch quan trọng nhất giúp gan thực hiện chức năng là  hệ thống tĩnh mạch cửa gan. Máu đi qua mao mạch của các cơ quan lá lách, dạ dày, tuyến tụy, túi mật và ruột được thu thập vào tĩnh mạch cửa gan.

Sau đó, tĩnh mạch cửa gan cung cấp máu này đến các mô của gan, nơi các thành phần của máu được chia thành các mạch nhỏ hơn và được xử lý trước khi truyền đến phần còn lại của cơ thể. Máu rời khỏi các mô của gan gom vào các tĩnh mạch gan dẫn đến tĩnh mạch chủ và trở về tim.

Gan cũng có hệ thống động mạch và tiểu động mạch riêng để cung cấp máu có oxy đến các mô của nó giống như bất kỳ cơ quan nào khác. 

2. 6 chức năng của gan

Quá trình tiến hóa giúp gan có vị trí và cấu tạo hoàn hảo để thực hiện 6 chức năng của gan và sau đây 6 chức năng của gan bao gồm:

2.1. Tiêu hóa

Tiêu hóa là một trong 6 chức năng của gan. Gan đóng một vai trò tích cực trong quá trình tiêu hóa thông qua việc sản xuất mật. Mật là một hỗn hợp của nước, muối mật, cholesterol và sắc tố bilirubin. Tế bào gan trong gan sản xuất mật, sau đó mật đi theo đường mật đến túi mật để dự trữ.

Khi thức ăn có chứa chất béo đến tá tràng, các tế bào của tá tràng sẽ giải phóng hormone cholecystokinin để kích thích túi mật tiết ra mật. Mật đi qua các ống mật và được giải phóng vào tá tràng, nơi nó nhũ hóa một khối lượng lớn chất béo. Quá trình nhũ hóa chất béo thực chất là việc mật biến những cục chất béo lớn thành những cục nhỏ hơn, có nhiều diện tích bề mặt hơn và do đó cơ thể dễ tiêu hóa hơn.

Bilirubin có trong mật là sản phẩm của quá trình tiêu hóa các tế bào hồng cầu già diễn ra ở lách và một phần ở gan. Ở gan các tế bào Kupffer trong gan bắt và phá hủy các tế bào hồng cầu cũ và chuyển các thành phần của chúng đến các tế bào gan.

Còn sản phẩm của quá trình phá hủy các tế bào hồng cầu già ở lách cũng theo đường tuần hoàn đến gan. Tế bào gan chuyển hóa hemoglobin, sắc tố mang oxy màu đỏ của tế bào hồng cầu, thành các thành phần heme và globin.

Protein Globin được tiếp tục phân hủy và được sử dụng như một nguồn năng lượng cho cơ thể. Nhóm heme chứa sắt không được cơ thể tái chế và được chuyển hóa thành sắc tố bilirubin và thêm vào mật để đào thải ra khỏi cơ thể. Bilirubin làm cho mật có màu xanh lục đặc biệt. Vi khuẩn đường ruột tiếp tục chuyển đổi bilirubin thành sắc tố vàng stercobilin, làm cho phân có màu vàng.

>>> Xem thêm: Chức Năng Gan Kém Và Những Dấu Hiệu Nhận Biết Quan Trọng

san-xuat-mat

Gan sản xuất mật

2.2. Sự trao đổi chất

Các tế bào gan của gan có nhiệm vụ thực hiện nhiều công việc trao đổi chất quan trọng, hỗ trợ các tế bào của cơ thể. Bởi vì tất cả máu rời khỏi hệ thống tiêu hóa đều đi qua tĩnh mạch cửa gan, gan có nhiệm vụ chuyển hóa carbohydrate, lipid và protein thành các vật liệu sinh học hữu ích.

Hệ tiêu hóa của chúng ta phân hủy carbohydrate thành glucose monosaccharide, mà tế bào sử dụng làm nguồn năng lượng chính. Máu đi vào gan qua tĩnh mạch cửa gan rất giàu glucose từ thức ăn đã được tiêu hóa.

Tế bào gan hấp thụ phần lớn lượng glucose này và dự trữ nó dưới dạng đại phân tử glycogen, một polysaccharide phân nhánh cho phép tế bào gan đóng gói một lượng lớn glucose và nhanh chóng giải phóng glucose giữa các bữa ăn. Sự hấp thụ và giải phóng glucose của tế bào gan giúp duy trì cân bằng nội môi và cân bằng mức glucose trong máu, cung cấp đủ năng lượng cho cơ thể.

Các axit béo trong máu đi qua gan sẽ được tế bào gan hấp thụ và chuyển hóa để tạo ra năng lượng dưới dạng ATP. Glycerol, một thành phần lipid khác, được chuyển hóa thành glucose bởi tế bào gan thông qua quá trình tạo gluconeogenesis.

Tế bào gan cũng có thể sản xuất lipid như cholesterol, phospholipid và lipoprotein được các tế bào khác trong cơ thể sử dụng. Phần lớn cholesterol do tế bào gan sản xuất được bài tiết ra khỏi cơ thể như một thành phần của mật.

Protein trong chế độ ăn được hệ tiêu hóa chia nhỏ thành các axit amin  trước khi chuyển đến tĩnh mạch cửa gan. Các axit amin đi vào gan cần quá trình trao đổi chất trước khi chúng có thể được sử dụng làm nguồn năng lượng.

Đầu tiên tế bào gan loại bỏ các nhóm amin của các axit amin và chuyển chúng thành amoniac và cuối cùng là urê. Urê ít độc hơn amoniac và có thể được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng chất thải của quá trình bài tiết. Các phần còn lại của axit amin có thể được chia nhỏ thành ATP hoặc chuyển đổi thành các phân tử glucose mới thông qua quá trình tạo gluconeogenesis.

2.3. Giải độc

Khi máu từ các cơ quan tiêu hóa đi qua hệ tĩnh mạch cửa gan, các tế bào gan sẽ giám sát thành phần trong máu và loại bỏ nhiều chất độc hại có thể xảy ra trước khi chúng có thể đi đến phần còn lại của cơ thể. Các enzym trong tế bào gan chuyển hóa nhiều chất độc như rượu và ma túy thành các chất chuyển hóa không độc.

Đồng thời để giữ mức độ hormone trong giới hạn cân bằng nội môi, gan cũng chuyển hóa và loại bỏ các hormone do các tuyến của cơ thể sản xuất.

2.4. Lưu trữ

Gan cung cấp dự trữ nhiều chất dinh dưỡng, vitamin và khoáng chất thiết yếu thu được từ máu đi qua hệ thống cổng gan.

Glucose được vận chuyển vào tế bào gan và nó được chuyển sang dạng polysaccharide glycogen để lưu trữ. Việc lưu trữ các chất dinh dưỡng này cho phép gan duy trì cân bằng nội môi của glucose trong máu. Gan của chúng ta cũng lưu trữ các vitamin và khoáng chất – chẳng hạn như vitamin A, D, E, K và B12, và các khoáng chất sắt và đồng – để cung cấp liên tục các chất cần thiết này cho các mô của cơ thể.

Thật không may, một chứng rối loạn di truyền phổ biến được gọi là bệnh huyết sắc tố khiến gan tích trữ quá nhiều sắt, có khả năng dẫn đến bệnh gan. Xét nghiệm sức khỏe DNA hiện đại có thể giúp bạn tìm hiểu xem liệu bạn có nguy cơ mắc bệnh này cao hơn về mặt di truyền hay những bệnh khác như bệnh Gaucher do thiếu alpha-1 antitrypsin, tất cả đều làm tăng nguy cơ phát triển bệnh gan.

2.5. Sản xuất protein

Gan có nhiệm vụ sản xuất một số thành phần protein quan trọng của huyết tương: prothrombin, albumin và fibrinogen. Các protein prothrombin và fibrinogen là các yếu tố đông máu liên quan đến sự hình thành các cục máu đông. Albumin là các protein duy trì môi trường đẳng trương của máu để các tế bào của cơ thể không bị tăng hoặc mất nước khi có dịch cơ thể.

2.6. Khả năng miễn dịch

Gan hoạt động như một cơ quan của hệ thống miễn dịch thông qua chức năng của các tế bào Kupffer xếp hình sin. Tế bào Kupffer là một loại đại thực bào cố định tạo thành một phần của hệ thống thực bào đơn nhân cùng với đại thực bào trong lá lách và các hạch bạch huyết.

Tế bào Kupffer đóng một vai trò quan trọng bằng cách bắt và tiêu hóa vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng, các tế bào máu bị bào mòn và các mảnh vụn tế bào. Một lượng lớn máu đi qua hệ thống rốn gan và gan cho phép các tế bào Kupffer làm sạch một lượng lớn máu rất nhanh chóng.

3. Sự tái tạo

6-chuc-nang-cua-gan4

Khả năng tự tái tạo của gan

Vì tầm quan trọng của gan trong việc thực hiện 6 chức năng của gan, quá trình tiến hóa đã đảm bảo rằng nó có thể tái tạo nhanh. Khả năng này được thấy ở tất cả các loài động vật có xương sống từ cá đến người.

Trong tất cả các cơ quan nội tạng duy nhất Gan là có khả năng tái tạo. Nó có thể tái tạo hoàn toàn, miễn là còn lại tối thiểu 25% mô. Một trong những điều ấn tượng nhất của kỳ tích này là gan có thể phục hồi về kích thước song song với việc thực hiện chức năng mà không bị mất chức năng nào trong quá trình tái tạo.

>>> Xem thêm: Rối Loạn Chức Năng Gan Có Nguy Hiểm Đến Tính Mạng Không?

Nếu 2/3 lá gan bị cắt bỏ ở chuột, các mô gan còn lại có thể mọc lại kích thước ban đầu trong vòng 5 đến 7 ngày. Ở người tuy quá trình này mất nhiều thời gian hơn một chút, nhưng nó vẫn có thể diễn ra trong 8 đến 15 ngày – dựa trên kích thước và độ phức tạp của cơ quan thì đau có lẽ là một thành tựu đáng kinh ngạc. Trong vài tuần sau đó, mô gan mới hoàn thiện và không thể phân biệt được với mô ban đầu.

Sự tái tạo này được hỗ trợ bởi một số hợp chất, bao gồm các yếu tố tăng trưởng và cytokine. Một số hợp chất quan trọng nhất trong quá trình tái tạo dường như là:

  • yếu tố tăng trưởng tế bào gan
  • insulin
  • chuyển đổi yếu tố tăng trưởng-alpha
  • yếu tố tăng trưởng biểu bì
  • interleukin-6
  • norepinephrine

4. Bệnh về gan

cac-benh-ve-gan

Các bệnh về gan

Một cơ quan phức tạp và thường xuyên tiếp xúc với chất độc như gan có thể gặp một số vấn đề. Gan khỏe mạnh thực hiện chức năng rất hiệu quả. Tuy nhiên, ở một lá gan bị bệnh hoặc dị tật không thể thực hiện 6 chức năng của gan, gây nên hậu quả nguy hiểm, thậm chí gây tử vong.

Ví dụ về bệnh gan bao gồm:

Bệnh sán lá gan lớn

Là do sán lá gan là một loại giun ký sinh  xâm nhập, nó có thể nằm im trong gan hàng tháng, thậm chí hàng năm.

Xơ gan

Là tình trạng gan xảy ra quá trình xơ hóa là khi mô sẹo thay thế các tế bào gan. Nguyên nhân của quá trình này có thể do một số yếu tố, bao gồm độc tố, rượu và viêm gan. Cuối cùng, xơ gan có thể dẫn đến tình trạng suy gan vì chức năng của các tế bào gan bị phá hủy.

Viêm gan

Viêm gan là tên gọi chung của các tình trạng các tế bào bị viêm trong mô gan do một số nguyên nhân như vi rút, chất độc hoặc phản ứng tự miễn dịch. Trong một số trường hợp, gan có thể tự chữa lành, nhưng trong trường hợp viêm gan nặng suy gan có thể xảy ra.

Bệnh gan do rượu

Sử dụng quá nhiều rượu trong thời gian dài có thể gây tổn thương gan. Đây là nguyên nhân thường gặp gây ra xơ gan và gan nhiễm mỡ. 

Viêm đường mật xơ cứng nguyên phát (PSC)

PSC là một bệnh viêm nghiêm trọng của đường mật dẫn đến chúng bị phá hủy. Hiện chưa có cách chữa trị hoàn toàn và nguyên nhân vẫn chưa được tìm hiểu rõ, mặc dù bệnh này được cho là do tình trạng tự miễn dịch.

Bệnh gan nhiễm mỡ

Bệnh này thường xảy ra cùng với bệnh béo phì hoặc lạm dụng rượu. Trong bệnh gan nhiễm mỡ là tình trạng trong tế bào gan có nhiều không bào mỡ tích tụ. Nếu không phải do lạm dụng rượu, tình trạng này được gọi là bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu và ngược lại thì được gọi là bệnh gan nhiễm mỡ do rượu.

Hội chứng Gilbert

Đây là một rối loạn di truyền nhưng gây rối loạn gần như vô hại. Là tình trạng Bilirubin không bị phá vỡ hoàn toàn. Có thể xảy ra vàng da nhẹ.

Ung thư gan

Ung thư biểu mô tế bào gan và ung thư đường mật là 2 loại ung thư phổ biến nhất. Nguyên nhân phổ biến nhất là rượu và viêm gan. Đây là dạng ung thư phổ biến thứ sáu và nó có tỉ lệ tử vong cao.

5. Bảo vệ gan

Dưới đây là một số khuyến nghị để giúp giữ cho gan của bạn thực hiện tốt 6 chức năng của gan:

che-do-an-lanh-manh

Chế độ ăn uống lành mạnh

Chế độ ăn uống

Vì gan chịu trách nhiệm sản xuất mật tiêu hóa chất béo và xử lý các chất hấp thụ được sau quá trình ăn uống nên việc tiêu thụ quá nhiều có thể khiến cơ quan này làm việc quá sức và gây rối loạn hoạt động của cơ quan này. Béo phì cũng có liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ.

>>> Xem thêm: Gan Yếu Không Nên Ăn Gì Giúp Tăng Cường Chức Năng

Thận trọng khi trộn thuốc

Một số loại thuốc kê đơn và các loại thuốc tự nhiên có thể tương tác gây tác dụng không mong muốn khi trộn lẫn. Trộn thuốc với rượu sẽ gây tác hại đáng kể cho gan. Ví dụ, kết hợp acetaminophen và rượu có thể dẫn đến suy gan cấp tính. Nên làm theo hướng dẫn khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào.

Tránh tiếp xúc với hóa chất độc hại

Khi tiếp xúc với sơn tường, thuốc nhuộm hoặc sử dụng hóa chất tẩy rửa mạnh, khu vực này nên thông thoáng và đeo khẩu trang. Các hóa chất trong không khí có thể gây tổn thương gan vì bất kỳ chất độc nào xâm nhập vào cơ thể gan đều phải xử lý. 

Tiêm phòng khi đi đến những khu vực có tỉ lệ sốt rét và viêm gan virus

Tiêm phòng là điều cần thiết nếu bạn đang đi du lịch đến một khu vực mà bệnh viêm gan A hoặc B hay gặp ở người bản địa. Sốt rét phát triển và nhân lên trong gan, sốt vàng da có thể dẫn đến suy gan. Vậy nên hãy phòng ngừa cả hai loại bệnh này bằng thuốc uống và tiêm chủng.

Hạn chế uống rượu

Tránh uống một lúc nhiều hơn hai ly. Theo thời gian, uống quá nhiều rượu sẽ gây ra xơ gan. Khi gan xử lý rượu, nó sẽ tạo ra một số chất độc hại như acetaldehyde và các gốc tự do. Để tránh những tổn thương nghiêm trọng xảy ra, ở nam giới cần một lít rượu mỗi ngày trong vòng 20 năm. Đối với phụ nữ, ngưỡng này ít hơn một nửa.

han-che-ung-ruou

Hạn chế uống rượu

Quan hệ tình dục an toàn

Viêm gan C không có vắc xin phòng bệnh, vì vậy cần thận trọng khi quan hệ tình dục, xăm mình và xỏ khuyên.

Tránh tiếp xúc với máu và vi trùng

Nếu bạn tiếp xúc với máu của người khác bạn nên đến gặp bác sĩ để được tư vấn. Cũng cần lưu ý không dùng chung các vật dụng cá nhân liên quan đến vệ sinh như bàn chải đánh răng, dao cạo râu, tránh sử dụng kim tiêm bẩn.

Mặc dù có khả năng tái tạo nhưng gan vẫn phụ thuộc vào tình trạng khỏe mạnh để thực hiện quá trình đó. Gan có thể được chủ động bảo vệ thông qua cách bạn lựa chọn lối sống và chế độ ăn uống.

Trên đây THTeashop mang đến cho bạn đọc những thông tin hữu ích qua bài viết6 chức năng của gan mà bạn nên biết để giải đáp thắc mắc của quý độc giả. Mong rằng bài viết giải đáp thắc mắc quý độc giả cũng như cung cấp thêm kiến thức về 6 chức năng của gan hữu ích với bạn. Hãy liên hệ ngay HOTLINE 18006091 để được tư vấn miễn phí về những vấn đề mà bạn gặp phải.

Chia sẻ bài viết


DMCA.com Protection Status
You cannot copy content of this page
Contact Me on Zalo
1800 6091