Bệnh Tăng Men Gan Và Các Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Cách Phòng Tránh

[banner id="7762"]

Bệnh Tăng Men Gan Và Các Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Cách Phòng Tránh

Bệnh tăng men gan là một dấu hiệu thường gặp cho thấy gan của chúng ta đang hoạt động không bình thường. Nguyên nhân có thể do tế bào gan đang bị tổn thương hoặc bị viêm và sau đó giải phóng các enzym gan vào máu, bệnh nhân sẽ được phát hiện bệnh khi được bác sĩ chỉ định xét nghiệm máu. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về nguyên nhân gây tăng men gan cũng như các triệu chứng và cách điều trị của tình trạng này.

1. Bệnh tăng men gan là gì?

Men gan là các protein có tác dụng xúc tác cho các phản ứng hóa học trong cơ thể. Những phản ứng hóa học có thể kế đến như quá trình sản xuất mật hỗ trợ tiêu hóa thức ăn hoặc quá trình tạo ra các chất đông máu, loại bỏ các chất độc, đồng thời chống lại nhiễm trùng. 

Các loại men gan thường gặp là:

  • Alkaline phosphatase (ALP)
  • Alanin transaminase (ALT)
  • Aspartate transaminase (AST)
  • Gamma-glutamyl transferase (GGT)

Trong các loại men gan trên, có 2 loại phổ biến nhất là ALT và AST, thường gặp trong xét nghiệm huyết học.

Bệnh tăng men gan là bệnh khi các enzyme gan như ALT, AST, GGT, ALP bị giải phóng, hòa tan vào máu tạo ra một nồng độ men gan nhất định. Khi các tế bào gan bị phá hủy làm cho nồng độ men gan trong máu vượt quá giới hạn bình thường. 

Đây là bệnh lý khá phổ biến ngày nay và có xu hướng ngày càng tăng mạnh. Men gan tăng cao là biểu hiện đầu tiên cho biết gan của bệnh nhân bị viêm hoặc tổn thương tế bào gan vì làm cho 2 loại men ALT, AST bị rò rỉ vào tuần hoàn máu và tăng cao. Hai loại men còn lại là GGT thường tồn tại trong thành tế bào của ống mật và ALP nằm trong các màng tế bào gan.

benh-tang-men-gan

Xét nghiệm men gan ALT

Vậy bệnh tăng men gan có nguy hiểm không?

Đây có lẽ là câu hỏi mà bất kỳ người bệnh tăng men gan đều sẽ lo lắng và muốn tìm câu giải đáp. Chỉ số men gan không chỉ là con số tăng hay giảm mà nó nói lên tình trạng gan đang bị tổn thương ở mức độ nào đó.

  • Nếu chỉ số men gan từ 40-80: cảnh báo nguy cơ về bệnh gan nhiễm mỡ, viêm gan virus hay do rượu bia, béo phì,…
  • Nếu chỉ số men gan từ 80-150: đây là sự cảnh báo rằng chức năng gan đang bị suy giảm, có thể gây ra biến chứng nặng hơn như xơ gan, xơ gan cổ trướng
  • Nếu chỉ số men gan từ 150-200, hoặc > 200: cảnh báo tổn hại nghiêm trọng đến tế bào gan, có thể gây xơ gan, suy gan và thậm chí là ung thư gan

Nếu sự tăng men gan được kiểm soát và điều trị kịp thời thì sẽ không gây hại cho sức khỏe con người. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện và chữa trị đúng cách thì bệnh sẽ ngày càng nghiêm trọng và có thể đe dọa tính mạng người bệnh.

2. Nguyên nhân gây bệnh tăng men gan

Có rất nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến tình trạng men gan tăng cao, liên quan đến các bệnh về gan, tình trạng sức khỏe, tiền sử sử dụng thuốc và các bệnh nhiễm trùng.

Các nguyên nhân phổ biến gây tăng men gan là:

2.1. Bệnh gan nhiễm mỡ

Bệnh gan nhiễm mỡ xảy ra khi có nhiều chất béo tích tụ trong gan. 

Có 2 loại bệnh gan nhiễm mỡ:

  • Bệnh gan nhiễm mỡ do rượu

Nguyên nhân gây bệnh gan nhiễm mỡ là do bệnh nhân uống nhiều rượu hoặc lạm dụng rượu.

  • Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu

Cũng có những trường hợp rượu không phải là yếu tố gây bệnh, mà là do sự tích tụ chất béo, mỡ trong gan được gọi là bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD), khi cơ thể người bệnh chuyển hóa mỡ không kịp hoặc cơ thể tự sản sinh nhiều mỡ làm gan bị tích tụ nhiều mỡ thừa.

Đặc biệt, những người bị hội chứng chuyển hóa có nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu cao hơn người bình thường.

Bệnh gan nhiễm mỡ gây ra các triệu chứng như: đôi khi mệt mỏi và đau ở bên phải bụng.

2.2. Hội chứng chuyển hóa

Hội chứng chuyển hóa là biểu hiện của nhiều triệu chứng làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Các triệu chứng biểu hiện như:

  • Lượng đường trong máu cao
  • Huyết áp cao
  • Thừa cân
  • Cholesterol máu cao

Bệnh nhân sẽ được kiểm tra những triệu chứng này để tìm men gan cao.

 benh-tang-men-gan-1

Nguyên nhân gây bệnh tăng men gan

2.3. Viêm gan virus

Viêm gan virus là do cơ thể bị virus xâm nhập dẫn đến viêm gan. Có nhiều chủng virus gây viêm gan như A, B, C, D và E. Hầu như các triệu chứng của tất cả các chủng đều giống nhau.

Các triệu chứng viêm gan phổ biến gồm:

  • Mệt mỏi
  • Đau nhức cơ bắp
  • Đau khớp
  • Buồn nôn
  • Ăn không ngon
  • Đau bụng
  • Sốt
  • Nước tiểu đậm
  • Ngứa da
  • Vàng mắt và vàng da 

Bệnh nhân sẽ được kiểm tra những triệu chứng này để tìm men gan cao.

2.4. Rối loạn sử dụng rượu hoặc dùng ma túy

Uống quá nhiều rượu hoặc sử dụng ma túy có thể là nguyên nhân gây viêm gan hoặc tổn thương gan.

Có các loại:

  • Viêm gan do rượu
  • Viêm gan nhiễm độc

Các triệu chứng của viêm gan do rượu và nhiễm độc tương tự như các triệu chứng của các loại viêm gan khác.

2.5. Xơ gan

Xơ gan là một loại tổn thương gan, khi đó người bệnh có sẹo vĩnh viễn ở gan, điều này có thể ngăn cản hoạt động bình thường của gan, cuối cùng gây nên suy gan.

Các triệu chứng xơ gan là: mệt mỏi và ngứa da. Những người có nguy cơ bị xơ gan cao hơn nếu họ không điều trị viêm gan hoặc bệnh gan nhiễm mỡ kịp thời.

2.6. Các nguyên nhân khác

  • Một số loại thuốc như thuốc làm giảm cholesterol (statin) hay thuốc giảm đau, hạ sốt acetaminophen.
  • Bệnh huyết sắc tố.
  • Lạm dụng thuốc thảo dược, vitamin như Chaparral, trà comfrey, sắt
  • Thiếu alpha-1 antitrypsin
  • Bệnh ung thư 
  • Bệnh Celiac 
  • Tan máu
  • Tình trạng cơ, như viêm đa cơ 
  • Bệnh tuyến giáp 
  • Bệnh Wilson 
  • Viêm xơ đường mật tiên phát
  • Xơ gan mật nguyên phát 

>>>Xem thêm: Men Gan Cao Do Đâu, Các Nguyên Nhân Thường Gặp Gây Men Gan Cao

3. Các yếu tố nguy cơ của bệnh tăng men gan

Các yếu tố nguy cơ gây tăng men gan bao gồm:

  • Lạm dụng rượu 
  • Một số loại thuốc, thảo mộc và chất bổ sung vitamin
  • Bệnh tiểu đường 
  • Tiền sử gia đình mắc bệnh gan
  • Viêm gan hoặc tiếp xúc với bệnh viêm gan

4. Các triệu chứng của bệnh 

Hầu hết những người bị tăng men gan nhẹ đều không có triệu chứng. Nhưng nếu tổn thương gan là nguyên nhân gây men gan cao, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như:

Vàng da

Vàng da, vàng mắt là dấu hiệu thường gặp và dễ nhận thấy bằng mắt thường nhất khi men gan tăng cao. Nguyên nhân là do gan không chuyển hóa và thải bỏ bilirubin (sắc tố mật), sau đó tế bào gan chết đi, giải phóng vào máu, từ đó sẽ gây ra hiện tượng vàng mắt, vàng da.

Không chỉ vậy, móng tay cũng chuyển vàng và trong khoang miệng có thể xuất hiện màng nhầy.

trieu-chung-vang-da

Triệu chứng vàng da ở bệnh nhân tăng men gan

Phân nhạt màu và nước tiểu có màu sậm hơn

Nếu thấy nước tiểu có màu vàng đậm hơn bình thường, trong khi phân lại có màu trắng, bệnh nhân cần phát hiện ngay đây được coi là 1 trong những dấu hiệu của bệnh tăng men gan.

Nguyên nhân thường gặp là do sự tắc nghẽn ống dẫn mật: Các ống dẫn mật mang mật đổ vào ruột để hỗ trợ tiêu hóa. Nếu những ống dẫn này bị tắc, lúc này bilirubin không đi vào đường tiêu hoá được, sẽ được thải qua nước tiểu nên gây ra hiện tượng phân bạc màu và nước tiểu sẫm.

Ngứa da

Một triệu chứng khác của tăng men gan là da mẩn ngứa từ mức độ nhẹ đến nghiêm trọng tùy thuộc vào chỉ số men gan tăng. Nguyên nhân là do các độc tố trong cơ thể không được gan thanh thải mà lại tích tụ trong da, gây ngứa và trở nên khó chịu. 

Triệu chứng khác

Ngoài những triệu chứng kinh điển nêu trên thì còn xuất hiện một số các biểu hiện khác như: buồn nôn, đau bụng, đi cầu, chán ăn, giảm ham muốn tình dục, tâm lý thay đổi, mệt mỏi.

Khi xuất hiện một trong các dấu hiệu trên, người bệnh nên nhanh chóng đến các cơ sở y tế để thăm khám, được tư vấn và điều trị kịp thời, tránh để lâu dài thì tình trạng thêm nặng và sẽ giảm hiệu quả phục hồi chức năng gan.

5. Cách điều trị bệnh 

Để điều trị bệnh tăng men gan một cách hiệu quả thì cần căn cứ vào tình trạng sức khỏe, nguyên nhân và cơ chế của bệnh.

  • Nếu bệnh tăng men gan là do nhiễm virus viêm gan A, B, C thì bệnh nhân cần được điều trị theo phác đồ của Bộ Y Tế là thuốc kháng virus nhằm ức chế hoạt động của virus, giúp hạ men gan và bảo vệ gan.
  • Nếu bệnh tăng men gan là do sử dụng rượu, bia, hút thuốc lá thì cách điều trị hiệu quả và cụ thể nhất là ngừng sử dụng ngay. Bên cạnh đó, bệnh nhân có thể kết hợp thêm các thuốc bổ để tăng cường chức năng gan, đồng thời giúp quá trình thải độc gan hiệu quả.

Tuy nhiên, người bệnh cần đến khám ở các cơ sở y tế uy tín, xét nghiệm để được chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh, mức độ nặng nhẹ hay nguyên nhân gây bệnh. Từ đó bác sĩ sẽ chỉ định phác đồ điều trị hợp lý, hỗ trợ phục hồi và bảo vệ gan cho bệnh nhân.

6. Bệnh tăng men gan nên ăn gì?

Thực phẩm là cách chữa trị tự nhiên và rất hiệu quả đối với bệnh nhân tăng men gan. Dưới đây là những loại thực phẩm được bác sĩ khuyên dùng để giảm tình trạng men gan cao và bảo vệ gan.

6.1. Nước trái cây

Trái cây rất có lợi cho cơ thể vì chúng chứa dồi dào vitamin, chất chống oxy hóa giúp thanh lọc gan. Bệnh nhân tăng men gan nên thường xuyên uống nước hoặc nước ép trái cây để giúp tăng cường sức đề kháng và thải độc gan, hạ men gan rất hiệu quả.

Không những thế, những người bình thường không có bệnh cũng nên đảm bảo uống từ 1.5-2 lít nước lọc và nước trái cây mỗi ngày nhằm thúc đẩy quá trình thải độc gan.

6.2. Trà xanh

Trà xanh được sử dụng khá phổ biến ở Việt Nam. Trà xanh có chứa nhiều chất EGCG, đây là chất chống oxy hóa cũng như chất béo tích tụ trong gan và làm giảm men gan. Do đó, uống nước trà xanh mỗi ngày giúp thanh lọc, thải độc, giải nhiệt cho cơ thể.

6.3. Ngũ cốc

Ngũ cốc là loại thức ăn được rất nhiều người ưa chuộng, đặc biệt là trong bữa ăn sáng. Các loại hạt ngũ cốc có chứa chất dinh dưỡng, vitamin và chất chống oxy hóa giúp làm giảm tình trạng men gan tăng, gan nhiễm mỡ,…

6.4. Thực phẩm chứa Vitamin A

Bệnh nhân men gan cao nên bổ sung vitamin bằng cách lựa chọn thực phẩm ăn uống, vì các vitamin có tác dụng thúc đẩy gan tiết mật nhiều hơn, từ đó chức năng thanh thải độc tố của gan sẽ hoạt động hiệu quả.

Thực phẩm chứa nhiều vitamin A như nghệ, phô mai, trứng gà, cá hồi, bắp cải, tỏi tây, cà rốt, bí đỏ, bơ,… có tác dụng hiệu quả trong việc tăng cường chức năng miễn dịch, ngăn ngừa viêm gan do virus gây ra.

 benh-tang-men-gan-2

Thực phẩm chứa vitamin rất tốt cho gan

6.5. Thực phẩm chứa Vitamin B

  • Nhóm thực phẩm như đậu, rau xanh, giá đỗ, lạc, trái cây,…chứa Vitamin B1
  • Nhóm thực phẩm như sữa tươi, trứng… chứa Vitamin B2
  • Nhóm thực phẩm như nội tạng động vật, ớt, cà chua, tỏi chứa Vitamin B6

Những thực phẩm chứa Vitamin nêu trên rất quan trọng với cơ thể nói chung và gan nói riêng, nhằm duy trì hoạt động của hệ thống thần kinh, giảm nhiễm trùng, đồng thời giúp nuôi dưỡng, tái tạo tế bào mới, do đó giúp giảm men gan rất hiệu quả.

>>>Xem thêm: Men Gan Cao Ăn Gì Và Ăn Thực Phẩm Nào Cho Hiệu Quả Nhất

7. Bệnh tăng men gan không nên ăn gì?

Bên cạnh những loại thức ăn cần bổ sung như trên, người bị tăng men gan cần đặc biệt chú ý tránh những thực phẩm sau:

7.1. Đồ uống có cồn

Rượu, bia hay thức uống có chất kích thích rất có hại với gan. Bởi vì khi sử dụng những loại đồ uống này, gan sẽ bị hoạt động quá tải trong quá trình thanh lọc thải độc, nhất là khi người đó đang bị tăng men gan.

Hơn nữa, sử dụng đồ uống có cồn sẽ làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý về gan khác như xơ gan, gan nhiễm mỡ,… 

han-che-thuc-uong-co-con

Bệnh nhân tăng men gan nên hạn chế dùng thức uống có cồn

7.2. Đồ cay nóng

Mặc dù đồ ăn cay nóng khá được ưa chuộng vì hương vị của nó nhưng chúng ta nên hạn chế sử dụng. Bởi vì thực phẩm cay nóng sẽ làm nặng thêm các triệu chứng của người bị tăng men gan. Ngoài ra, đồ ăn cay nóng rất dễ tăng áp lực cho gan, làm men gan và nguy cơ bị gan nhiễm mỡ tăng.

7.3. Đồ ăn nhiều dầu mỡ

Đồ ăn chiên, xào thường là món khoái khẩu của nhiều người chúng ta. Tuy nhiên loại đồ ăn này tiềm ẩn rất nhiều căn bệnh, đặc biệt là bệnh về gan. Chất béo trong đồ ăn này làm kích hoạt tế bào Kupffer gây tổn thương nghiêm trọng tới gan, do đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ, men gan cao, xơ gan,…

7.4. Thực phẩm nhiều đường

Ăn thực phẩm nhiều đường thường xuyên sẽ làm tăng lượng đường trong máu, giảm khả năng hoạt động và cản trở sự hấp thụ các chất dinh dưỡng, do đó sẽ ảnh hưởng đến quá trình hoạt động của gan và gây nên tăng men gan.

Ngoài những lưu ý về thực phẩm, bệnh nhân nên có chế độ sinh hoạt hợp lý, tập thể dục thường xuyên, tránh lo lắng, căng thẳng, stress kéo dài.

8. Cách phòng ngừa bệnh tăng men gan

Cách phòng ngừa tăng men gan như:

  • Không dùng chung kim tiêm hoặc các dụng cụ đã bị dính máu.
  • Chế độ ăn uống khỏe
  • Tiêm vắc xin viêm gan A, B
  • Quản lý lượng đường trong máu đối với bệnh nhân tiểu đường
  • Lưu lại tiền sử dùng thuốc, thảo mộc và chất bổ sung.
  • Theo dõi cân nặng.
  • Tập thể dục thường xuyên.
  • Chế độ nghỉ ngơi hợp lý: Ngủ đủ giấc 7-8 tiếng/ngày, ngủ sớm trước 10 giờ, tránh thức khuya làm việc căng thẳng.
  • Uống nhiều nước: Uống nước có vai trò đẩy nhanh quá trình tuần hoàn máu và thúc đẩy khả năng hoạt động của các tế bào gan, tăng cường quá trình đào thải các chất độc ra khỏi cơ thể nhanh chóng hơn. Do đó mỗi ngày nên dùng ít nhất 1,5 lít nước.
  • Bệnh nhân mắc bệnh lý về gan, nhiễm virus gây viêm gan thì nên đi khám để kiểm tra định kỳ 6 tháng/lần.
  • Tránh uống rượu bia hoặc uống có chừng mực, không hút thuốc lá vì trong thuốc lá có chứa nicotin và nhiều chất độc hại gây hại cho gan, do đó gan phải làm việc nhiều hơn để giải độc. Uống nhiều rượu bia làm tích tụ chất độc trong gan làm gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan, ung thư gan.
  • Dùng thuốc đúng chỉ định của bác sĩ, không nên dùng thuốc tùy tiện vì một số loại thuốc có thể gây hại cho gan. Do đó, trước khi dùng thuốc cần hỏi ý kiến bác sĩ, dược sĩ.

>>>Xem thêm: Cách Giảm Men Gan Hiệu Quả Và Đơn Giản Ngay Tại Nhà

benh-tang-men-gan-5

Uống đủ nước mỗi ngày để phòng ngừa bệnh tăng men gan

Trên đây là những giải đáp quan trọng về bệnh tăng men gan. Hy vọng bài viết đã mang những thông tin hữu ích đến bạn đọc. Hãy nhớ rằng tình trạng tăng men gan nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách thì sẽ gây nhiều biến chứng nặng nề. Do đó, phòng ngừa bệnh tăng men gan mỗi ngày là yếu tố vô cùng quan trọng.

Nếu còn thắc mắc, mời bạn đọc gọi đến HOTLINE 1800.6091 để được đội ngũ bác sĩ, dược sĩ THTea Shop tư vấn miễn phí.

Chia sẻ bài viết


DMCA.com Protection Status
You cannot copy content of this page
Contact Me on Zalo
1800 6091