Bệnh Xơ Gan Cổ Chướng Và 8 Điều Cần Biết 

[banner id="7762"]

Bệnh Xơ Gan Cổ Chướng Và 8 Điều Cần Biết 

Thống kê cho thấy, hiện nay hơn 20% dân số Việt Nam đang mắc phải các tình trạng bệnh lý trên gan. Trong số đó, cần phải kể đến bệnh xơ gan cổ chướng. Vậy bệnh xơ gan cổ chướng là bệnh lý gì? có nguy hiểm không? các triệu chứng thường gặp và phương pháp điều trị được bác sĩ áp dụng. 

1. Bệnh xơ gan cổ chướng được hiểu như thế nào

Đầu tiên, để hiểu được về tình trạng cổ chướng trong xơ gan, chúng ta cần tìm hiểu về bệnh xơ gan.

Khi gan phải chịu tác động của các yếu tố như bia, rượu, hóa chất, thuốc lá…trong một khoảng thời gian dài, các tế bào Kupffer ở gan sẽ hoạt động nhiều dẫn đến sự sinh ra nhiều chất hóa học trung gian như Interleukin, TGF-β, TNF-α…

Trong số các chất được tạo thành, TGF-β có tác dụng kích thích các tế bào hình sao tạo thành các mô sợi. Khi các mô sợi được sinh ra quá nhiều, bề mặt gan sẽ trở nên chai, cứng, xơ hóa dẫn đến bệnh xơ gan. 

Tình trạng cổ chướng trong bệnh xơ gan là một biến chứng thường xảy ra vào giai đoạn cuối, khi gan đã bị xơ hóa khoảng 80%. Bệnh nhân thường có biểu hiện chướng bụng do có chứa lượng lớn dịch trong khoang màng bụng. 

benh-xo-gan-co-chuong-2

Xơ gan cổ chướng

2. Nguyên nhân gây ra bệnh xơ gan cổ chướng

Bệnh xơ gan cổ chướng bị gây ra bởi rất nhiều yếu tố nguyên nhân khác nhau. Các yếu tố này sẽ dẫn đến sự xuất hiện và làm tiến triển xấu tình trạng xơ gan. 

2.1. Nghiện rượu, bia

Trong bia, rượu có chứa một lượng lớn ethanol.

Ethanol khi vào trong cơ thể cần được gan chuyển hóa thành acetaldehyde sau đó được chuyển hóa tiếp thành acid acetic. Acetaldehyd là một chất độc cho gan, trong khi acid acetic không gây độc. 

Việc sử dụng thường xuyên, liên tục rượu, bia làm quá tải quá trình chuyển hóa của gan gây tích lũy acetaldehyde gây độc, làm tổn thương tế bào gan.

Tình trạng này dẫn đến sự thay thế các tế bào gan bằng các mô xơ gây ra xơ gan

benh-xo-gan-co-chuong-3

Nghiện bia, rượu

2.2. Nhiễm trùng huyết

Gan có vai trò thanh thải độc, lọc máu.

Trong tình trạng nhiễm trùng huyết, các chất độc dễ bị tích lũy trong gan gây tổn thương, xơ hóa gan. 

2.3. Hóa chất

Các ion kim loại nặng như asen, thạch tím…khi vào trong cơ thể dễ bị tích lũy nhiều ở gan, gây độc cho gan.

Nếu bệnh xơ gan bị gây ra bởi nguyên nhân này, bệnh dễ chuyển biến nặng với biến chứng cổ chướng, ung thư gan.

2.4. Vi rút gây viêm gan mạn

Vi rút HBV, HCV gây ra tình trạng viêm gan mạn tính.

Tình trạng này không được kiểm soát sẽ dẫn đến nhiều biến chứng trong đó có xơ gan cổ chướng.

>>> Xem thêm Viêm Gan Virus Là Gì? Tổng Quan Những Kiến Thức Bạn Cần Phải Biết

3. Cơ chế của bệnh xơ gan cổ chướng

Bình thường, trong lòng mạch, máu và các thành phần được giữ trong lòng mạch mà không bị đẩy ra khỏi lòng mạch do sự cân bằng của áp lực thủy tĩnh và áp lực keo.

Trong đó, áp lực thủy tĩnh có vai trò đẩy các chất và nước ra khỏi lòng mạch, còn áp lực kéo lại có xu hướng kéo các chất ở lại trong lòng mạch. Áp lực keo chủ yếu được tạo thành do các protein trong đó albumin chiếm tỷ lệ lớn nhất. 

Ở những người bị xơ gan, gan bị xơ hóa nên chức năng tổng hợp protein giảm đặc biệt là albumin từ đó dẫn đến giảm áp lực keo. Trong khi đó, khi gan bị xơ, áp lực thủy tĩnh lại tăng lên.

Chính vì thế, nước và các chất trong lòng mạch bị đẩy ra ngoài khoang màng bụng từ đó dẫn đến tình trạng cổ chướng.

Lượng dịch bị thoát ra khỏi lòng mạch càng nhiều thì tình trạng cổ chướng diễn ra càng nặng, bụng bệnh nhân căng chướng, to tròn. 

Dịch cổ chướng thường có màu vàng chanh khi chọc hút dịch, màu này chính là màu sắc của albumin bị tràn ra. 

4. Triệu chứng của bệnh xơ gan cổ chướng

4.1. Xuất huyết nội tạng

Xơ gan tiến triển nặng, áp lực tĩnh mạch cửa tăng lên nhiều khiến cho các mạch máu vùng dạ dày, ruột bị giãn căng, bị vỡ ra dẫn đến tình trạng xuất huyết.

Triệu chứng xuất huyết được ghi nhận thấy ở trên 50% bệnh nhân bị xơ gan cổ chướng.

Người bệnh có các biểu hiện như nôn ra máu, đi ngoài phân lẫn máu đen, phân có mùi thối khắm.

4.2. Bụng chướng

Bụng chướng là một triệu chứng điển hình nhất, ghi nhận thấy ở trên 85% bệnh nhân bị xơ gan cổ chướng.

Tình trạng thoát nước và các chất ra khỏi khoang màng bụng gây ra biểu hiện bụng căng chướng, đau, nổi mạch máu trên bệnh nhân.

4.3. Chán ăn, rối loạn tiêu hóa, đầy bụng, khó tiêu

Gan xơ nên sự bài tiết mật giảm dẫn đến giảm chuyển hóa thức ăn gây ra tình trạng rối loạn tiêu hóa, đầy chướng bụng, khó tiêu.

Dịch mật có vai trò nhũ hóa mỡ nên trong bệnh lý này, người bệnh thường sợ ăn các món ăn dầu mỡ, nếu ăn các thực phẩm này, trong phân của bệnh nhân có thể có mỡ. 

Triệu chứng này không phải triệu chứng điển hình của tình trạng cổ chướng do xơ gan.

Triệu chứng chán ăn, khó tiêu có thể gặp phải trong nhiều bệnh lý gan mật khác như viêm gan, gan nhiễm mỡ

4.4. Sốt

Gan bị xơ khiến cho chức năng thanh thải độc tố cũng như hệ miễn dịch của cơ thể giảm.

Người bệnh dễ bị sốt do tích lũy độc tố, nhiễm vi khuẩn, vi rút. 

4.5. Phù nề

Cơ chế gây phù nề giống như cơ chế gây ra triệu chứng bụng chướng. Các chất và nước bị đẩy ra khỏi lòng mạch, tích tụ lại gây ra biểu hiện phù nề. 

Trên lâm sàng, phù nề thường gặp nhất ở hai chi dưới, người bệnh có thể bị phù toàn thân khi bệnh tiến triển nặng. 

4.6. Vàng mắt, vàng da, vàng móng

Gan bị xơ gan khả năng chuyển hóa bilirubin tự do thành dạng liên hợp giảm.

Bilirubin tự do tích lũy trong da, móng, mắt gây ra biểu hiện vàng da, vàng móng, vàng mắt. 

>>> Xem thêm Vàng Da Và Các Nguyên Nhân Thường Gặp Tại Gan

benh-xo-gan-co-chuong-4

Vàng mắt

4.7. Não gan

NH3 là một chất độc cho cơ thể. Bình thường, NH3 được tạo ra trong cơ thể sẽ đi vào chu trình ure ở gan để chuyển hóa thành ure không độc và được đào thải ra khỏi cơ thể.

Trong bệnh xơ gan cổ chướng, chức năng chuyển hóa của gan giảm, NH3 không được đưa vào chu trình ure nên không được chuyển hóa thành sản phẩm không độc.

NH3 bị tích lũy nhiều trong não gây ra tình trạng não gan.

Bệnh nhân bị não gan có các biểu hiện đặc trưng như mệt mỏi, mắt mờ, hôi miệng, suy nhược, dần dần mất đi ý thức.

4.8. Triệu chứng khác

Một số triệu chứng khác được ghi nhận ở một số bệnh nhân như:

  • Suy thận
  • Viêm phúc mạc
  • Sao mạch
  • Xuất huyết dưới da
  • Tiêu chảy

5. Bệnh xơ gan cổ chướng có gây nguy hiểm?

Cổ chướng xuất hiện vào giai đoạn cuối của xơ gan, mô gan bị xơ hóa đến 80% nên khả năng hồi phục bệnh khá thấp. Bệnh nhân cảm thấy đau đớn, mệt mỏi nhiều, có nguy cơ tử vong cao. 

Các phương pháp điều trị bệnh còn khá hạn chế, một số phương pháp đem lại hiệu quả tốt nhưng yêu cầu hệ thống trang thiết bị chữa trị hiện đại, chi phí điều trị đắt đỏ…

Hơn nữa, nhiều trường hợp chỉ phát hiện ra tình trạng cổ chướng khi bụng đã chướng to nên đáp ứng với điều trị kém, bệnh tiến triển xấu nhanh. Chính vì vậy, bạn nên thường xuyên, định kỳ thăm khám, kiểm soát tình trạng xơ gan. 

6. Bệnh xơ gan cổ chướng có lây nhiễm không?

Bệnh xơ gan cổ chướng là một tình trạng bệnh nguy hiểm nên nhiều người rất lo lắng về khả năng lây nhiễm của căn bệnh này. 

Đối với trường hợp, bệnh nhân bị xơ gan cổ chướng do sử dụng nhiều, kéo dài bia, rượu hay do nhiễm độc hóa chất, thực phẩm…thì bệnh hoàn toàn không có nguy cơ lây nhiễm. 

Đối với trường hợp, bệnh nhân bị xơ gan do vi rút như HBV, HCV thì bệnh có khả năng lây nhiễm cao qua nhiều con đường như dùng chung bơm kim tiêm, dùng chung.dao cạo có dính máu bệnh nhân, từ mẹ sang con, quan hệ tình dục,…

Tuy nhiên, bệnh không lây qua đường hô hấp, ăn uống nên người nhà và những người xung quanh bệnh nhân không cần quá lo lắng, tránh sự xa lánh, kì thị bệnh nhân. Sự kì thị, xa lánh có thể làm tình trạng bệnh diễn ra nặng hơn. 

7. Điều trị bệnh xơ gan cổ chướng

7.1. Dùng thuốc tây trị bệnh xơ gan cổ chướng

Một số nhóm kháng sinh được chỉ định cho bệnh nhân như:

  • Kháng sinh: amoxicillin, ofloxacin, amoxicillin kết hợp với acid clavulanic… để dự phòng, giảm nguy cơ nhiễm trùng
  • Thuốc lợi tiểu: spironolactone, furosemide được sử dụng đơn độc hay phối hợp, có vai trò làm tăng lượng nước tiểu từ đó giảm lượng dịch bị tích tụ gây cổ chướng
  • Thuốc nhuận tràng nhóm lactulose có thể được chỉ định cho những bệnh nhân xuất hiện biểu hiện não gan. Thuốc có vai trò giảm tình trạng táo bón, giảm sự tích lũy NH3 gây ra hôn mê gan
thuoc-loi-tieu

Thuốc lợi tiểu: Spironolacton

7.2. Chọc hút dịch cổ chướng

Chọc hút dịch cổ chướng được áp dụng cho những bệnh nhân ở giai đoạn đầu của bệnh, với mục đích giảm bớt lượng dịch bị tích tụ lại trong khoang bụng để tránh các biến chứng nguy hiểm. 

Phương pháp này khi thực hiện có thể gây ra một số tác động cho người bệnh như gây nhiễm trùng, vỡ ổ dịch và gây đe dọa đến tính mạng của người bệnh. 

Phương pháp chọc hút dịch cổ chướng thường được tiến hành định kỳ, mỗi lần chọc hút lấy ra một lượng dịch nhỏ, thường được phối hợp với việc sử dụng các thuốc lợi tiểu. 

7.3. Ứng dụng tế bào gốc

Các tế bào gốc được chiết tách từ tủy xương, đây là những tế bào bình thường khỏe mạnh. Sau khi được chiết tách, chúng được nuôi cấy ở bên ngoài sau đó thông qua động mạch gan để đưa tới gan. 

Các tế bào gốc có vai trò biệt hóa thành các tế bào gan lành giúp cải thiện chức năng gan. Đồng thời, các tế bào gốc còn giúp giảm sự xơ hóa, viêm gan, tăng sinh các mạch máu để nuôi dưỡng gan. 

Đây là phương pháp điều trị bệnh xơ gan cổ chướng tiên tiến nhất nhưng cũng đòi hỏi chi phí điều trị rất cao. 

7.4. Cấy ghép gan

Gan của bệnh nhân bị xơ gan cổ chướng đã bị xơ hóa nặng, ít có khả năng hồi phục lại nên đến một lúc nào đó, người bệnh cần được phẫu thuật thay thế gan. Gan được cấy ghép vào cơ thể người bệnh phải là lá gan khỏe mạnh và tương hợp với cơ thể. Trong thực tế, quá trình tìm thấy một lá gan phù hợp như vậy rất khó khăn. 

Với sự phát triển của nền y học, hiện nay phẫu thuật thay gan được tiến hành nhiều với tỷ lệ thành công cao hơn. Tuy nhiên, vẫn không tránh khỏi một số rủi ro trong quá trình phẫu thuật. Chi phí cho một cuộc phẫu thuật cấy ghép gan cũng rất đắt đỏ nên không phải bệnh nhân nào cũng có khả năng chi trả. 

7.5. Thảo dược

Một số thảo dược thiên nhiên lành tính đem lại tác dụng hỗ trợ điều trị tốt cho những người bị xơ gan cổ chướng. Tuy nhiên, đây chỉ là một phương pháp điều trị bổ trợ, người bệnh vẫn cần phải tuân thủ theo chỉ định điều trị của bác sĩ kết hợp với sự điều chỉnh chế độ ăn và sinh hoạt phù hợp. 

7.5.1. Diệp hạ châu

Diệp hạ châu, cây chó đẻ, cây diệp hòa thái, cây cỏ trân châu…là những tên gọi của cây thuốc này. 

diep-ha-chau

Diệp hạ châu

Trong y học cổ truyền, diệp hạ châu có tác dụng thanh thải độc tố, mát gan, lợi tiểu tiện, bảo vệ tế bào gan khỏi sự tấn công của các yếu như bia, rượu, hóa chất, vi rút…

Theo nghiên cứu cho thấy, các hoạt chất như phyllanthin, hypophyllanthin…giúp thải độc gan, kích thích hồi phục tế bào gan. Bên cạnh đó, còn có các hoạt chất giúp tăng glutathione trong cơ thể từ đó ngăn sự tấn công của các tác nhân oxy hóa. 

Cách sử dụng:

Bạn cần chuẩn bị các cây thuốc sau:

  • Diệp hạ châu: 300 gam
  • Dứa dại: 100 gam
  • Mã đề: 50 gam
  • Tam thất: 6 gam

Sắc hỗn hợp trên với 2 lít nước, đun đến khi nước thuốc cạn đến khi còn khoảng 800ml. Chắt nước thuốc, uống 3 lần trong ngày. 

7.5.2. Rễ cỏ tranh

Cỏ tranh được sử dụng nhiều để điều trị các bệnh gan. Bộ phận dùng làm thuốc của cây cỏ tranh là phần rễ dưới mặt đất, đã được loại bỏ các vảy lá và phần rễ con. Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra các thành phần hoạt chất có trong rễ cỏ tranh bao gồm đường, arundoin, cylindrin, acid hữu cơ…

Trong y học cổ truyền, rễ cỏ tranh được chỉ ra có tính mát vị ngọt với tác dụng lợi tiểu giúp giảm dịch tích tụ, mát gan, bảo vệ tế bào gan nên sẽ giúp cải thiện tình trạng cổ chướng do xơ gan.

Rễ cỏ tranh tươi được thái nhỏ được gọi là vị thuốc sinh mao căn. Vị sinh mao căn sau khi được phơi khô sẽ thu được vị thuốc bạch mao căn. Vị bạch mao căn sau khi được sao đen sẽ thu được vị mao căn thán quy kinh thận làm tăng tác dụng lợi tiểu.

Cách sử dụng:

  • Mỗi ngày bạn sử dụng khoảng 10 gam mao căn thán, sắc với 700ml nước, đun đến khi nước cô lại còn khoảng 400ml.
  • Chắt lấy nước uống, chia thành hai lần sử dụng trong ngày. 

7.5.3. Mật nhân 

Theo kết quả nghiên cứu cho thấy, cây mật nhân có tác dụng kích thích bài tiết mật, bảo vệ, tăng cường tái tạo tế bào gan, kích thích miễn dịch gan. 

Với tác dụng trên, cây mật nhân được sử dụng để hỗ trợ điều trị cho bệnh nhân bị xơ gan cổ chướng. 

Cách sử dụng:

  • Mỗi ngày, bạn cần chuẩn bị 30 gam cà gai leo phối hợp với 10 gam mật nhân.
  • Sắc hỗn hợp với 1,5 lít nước, đun đến khi cô lại còn khoảng 500ml, chia thành hai lần uống trong ngày. 

>>> Xem thêm Chữa Gan Nhiễm Mỡ Bằng Cây Chó Đẻ Đơn giản Và Hiệu Quả

8. Chế độ dinh dưỡng trong bệnh xơ gan cổ chướng

Trong bệnh xơ gan cổ chướng, người bệnh cần xây dựng cho mình một chế độ dinh dưỡng tốt cho gan, tránh sự tổn thương và áp lực chuyển hóa gia tăng trên gan. 

Do gan bị xơ hóa, giảm chức năng, dễ gây chán ăn, rối loạn tiêu hoá nên bạn cần chia nhỏ các bữa ăn trong ngày, khoảng 6 – 8 bữa, không nên bỏ bữa quá 7 tiếng. 

8.1. Bệnh xơ gan cổ chướng nên ăn gì? 

Một số thực phẩm người bệnh nên sử dụng như:

  • Các loại thực phẩm giàu protein thực vật như các loại sữa, ngũ cốc, các loại đậu…tránh sử dụng các loại thực phẩm chứa protein động vật như thịt, trứng…do làm tăng nguy cơ não gan
  • Bổ sung rau xanh, trái cây để tăng cung cấp vitamin và khoáng chất cần thiết giúp tăng đề kháng, tăng tái tạo, phục hồi chức năng gan
  • Bổ sung các thực phẩm chứa nhiều carotene giúp chống oxy hóa, loại trừ gốc tự do, tăng cường bảo vệ tế bào gan
  • Bổ sung vào khẩu phần ăn các loại cá hồi, cá ngừ chứa nhiều omega – 3 acid tốt cho gan 

ca-hoi-ca-ngu

Cá hồi, cá ngừ

8.2. Bệnh xơ gan cổ chướng không nên ăn gì?

  • Bia, rượu làm tăng tích lũy chất độc gây tổn thương gan nên cần hạn chế sử dụng tuyệt đối
  • Thức ăn có vị cay, nóng, chứa nhiều mỡ dầu do dễ gây khó tiêu, tiêu chảy, đầy chướng bụng vì khả năng chuyển hóa của gan kém
  • Không nên ăn các món ăn chứa nhiều muối do sự đào thải của cơ thể kém
  • Không sử dụng các chất kích thích như cà phê, thuốc lá…gây tổn thương gan 

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, người bệnh cần nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc, giữ tinh thần vui vẻ, lạc quan, tập luyện thể dục thể thao với cường độ hợp lý để cải thiện đúng cách bệnh tình của bạn.

Trên đây là những chia sẻ về bệnh xơ gan cổ chướng đến từ các chuyên gia của THtea shop

Tóm lại, đây là một căn bệnh nguy hiểm bị gây ra bởi nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến nhiều triệu chứng và nguy cơ tử vong trên bệnh nhân. Bệnh có thể lây nhiễm qua đường máu nếu nguyên nhân gây hóa gan là các vi rút HBV, HCV; còn trong các trường hợp còn lại, bệnh không có khả năng lây nhiễm. 

Hiện nay, các phương pháp điều trị còn khá hạn chế. Một số phương pháp chính người bệnh được áp dụng như điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt, sử dụng thuốc tây, thảo dược và một số can thiệp ngoại khoa như chọc hút dịch cổ chướng, phẫu thuật cấy ghép gan…Để phòng tránh bệnh lý nguy hiểm này, bệnh nhân cần được thăm khám, chẩn đoán và điều trị xơ gan sớm. 

Để nhận thêm nhiều thông tin hữu ích về các bệnh lý gan khác, hãy liên hệ với chúng tôi theo đường dây HOTLINE: 18006091.

Tham khảo:

http://gut.bmj.com/content/70/1/9

Chia sẻ bài viết


DMCA.com Protection Status
You cannot copy content of this page
Contact Me on Zalo
1800 6091