Chức Năng Gan Suy Giảm Và Những Điều Bạn Cần Biết

[banner id="7762"]

Chức Năng Gan Suy Giảm Và Những Điều Bạn Cần Biết

Chức năng gan suy giảm không phải một bệnh lí cụ thể mà là một hội chứng. Đây là tình trạng gan không đủ khả năng thực hiện đầy đủ các chức năng của nó đối với cơ thể do các tế bào gan phải tăng hoạt động và suy yếu dần. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu kĩ hơn các thông tin chi tiết trong bài viết dưới đây. 

1. Phân loại suy giảm chức năng gan

Dựa trên tiến triển của suy giảm chức năng gan có thể chia quá trình của hội chứng suy giảm chức năng này thành suy giảm chức năng gan cấp tính và suy giảm chức năng gan mạn tính.

1.1. Suy giảm chức năng gan cấp tính

Suy chức năng gan cấp tính là tình trạng các tế bào nhu mô gan bị phá hủy một cách rất nhanh chóng do các nguyên nhân như virus, nhiễm khuẩn hoặc nhiễm độc nặng. Mức độ suy gan cấp được chia nhỏ thành 3 giai đoạn như sau:

  • Suy gan bán cấp: Bệnh nhân ít có nguy cơ phù não.
  • Suy gan cấp: Bệnh nhân có nguy cơ phù não và hôn mê cao.
  • Suy gan tối cấp: Bệnh nhân có nguy cơ phù não dẫn tới hội chứng não gan là rất cao, thường nguy hiểm đến tính mạng. 

1.2. Suy giảm chức năng gan mạn tính

Suy chức năng gan mạn tính là tình trạng thường gặp ở người bệnh bị các bệnh lý về gan trong thời gian dài. Không chỉ chức năng gan bị suy giảm mà chức năng của các cơ quan khác như tiêu hóa, thần kinh, tuần hoàn cũng bị ảnh hưởng ít nhiều. 

>>>> Xem thêm về: Suy Gan Có Nguy Hiểm Không Và Cách Điều Trị

2. Các giai đoạn diễn ra khi chức năng gan suy giảm

Chức năng gan suy giảm dần dần theo diễn biến bệnh lý của người bệnh, thông thường trải qua ít nhất một trong các giai đoạn sau:

2.1. Viêm gan

Viêm là tình trạng lá gan bị tổn thương với những biểu hiện điển hình là sưng và đau. Có nhiều nguyên nhân gây viêm gan, trong đó hay gặp nhất là viêm gan do siêu vi (gây ra bởi virus HAV, HBV, HCV, HDV, HEV và HGV), viêm gan do rượu, viêm gan do nhiễm ký sinh trùng (thường gặp nhất là amip đường ruột), viêm gan do nhiễm chất độc (từ kim loại nặng, hóa chất tẩy rửa…). 

Đây là giai đoạn đầu tiên khi gan bị tổn thương từ các tác nhân, có thể xuất hiện triệu chứng lâm sàng hoặc không. Ở giai đoạn này, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, gan có thể hồi phục chức năng, nhất là với những thể viêm gan lành tính như viêm gan A hay viêm gan E.

2.2. Xơ hóa

chuc-nang-gan-suy-giam-1

Xơ gan

Xơ gan là tình trạng lá gan bị tổn thương nghiêm trọng suốt thời gian dài, các tế bào gan sinh ra không đủ để bù lại các tế bào gan bị nhiễm bệnh dẫn tới tình trạng xơ hóa tế bào tạo nên các mô sẹo trên gan. Cấu trúc gan bị biến đổi gây tăng gánh nặng lên gan, dần dần dẫn tới chức năng gan suy giảm. 

Nguyên nhân gây xơ gan khá nhiều, do các loại viêm gan siêu vi (nhất là viêm gan B, viêm gan C), viêm gan do rượu, bệnh lý mạn tính ở mật… Béo phì, đái tháo đường cũng là hai yếu tố nguy cơ cao thúc đẩy khả năng bị xơ gan. Giai đoạn này thường chuyển biến xấu rất nhanh.

>>> Xem thêm: Gan Xơ Hoá Và Xơ Gan Cần Làm Gì Để Giảm Biến Chứng

2.3. Suy gan

Suy gan là tình trạng lá gan không đủ khả năng thực hiện đầy đủ các chức năng của nó đối với cơ thể do các tế bào gan phải tăng hoạt động và suy yếu dần. Quá trình suy gan có thể xảy ra sau giai đoạn xơ hóa gan hoặc cũng có thể xảy ra đồng thời ở giai đoạn bệnh nhân bị viêm gan. 

Ở giai đoạn này, chức năng gan hoàn toàn không có khả năng hồi phục như cũ. Không những vậy, bệnh còn kéo theo tình trạng suy giảm chức năng của một số cơ quan nội tạng khác như thận, phổi. Các phương pháp điều trị cũng khó khăn hơn như phải hút dịch trong các khoang gian bào, lọc máu hay ghép gan. Nguy cơ tử vong thường thì khá cao.

2.4. Ung thư gan

Ung thư gan là tình trạng các tế bào gan tăng sinh một cách bất thường, sau một thời gian chúng tập hợp lại thành khối và được gọi là khối u ác tính. Ung thư gan thường gặp ở bệnh nhân bị xơ gan, viêm gan do rượu, viêm gan B, viêm gan C mạn tính. Thời gian sống của bệnh nhân bị rút ngắn đáng kể.

Rượu là một trong những nguyên nhân

Rượu là một trong những nguyên nhân

3. Triệu chứng của chức năng gan suy giảm

Thông thường ở giai đoạn đầu, không phải bệnh nhân nào cũng xuất hiện những triệu chứng điển hình nên rất khó để phát hiện và thường bị nhầm lẫn với một vài bệnh lí tiêu hóa thường gặp và không nguy hiểm. 

Vì vậy, cách phát hiện bệnh nhanh nhất là đi khám sức khỏe tổng quát định kì hoặc đi khám ngay khi xuất hiện ít nhất một trong những biểu hiện lâm sàng bên dưới. 

3.1. Triệu chứng lâm sàng

Đau ở vùng hạ sườn phải

Đây là vùng mà gan chiếm phần lớn thể tích trong khoang bụng. Vì vậy khi gan có hiện tượng viêm nhiễm, sưng phù thì hiển nhiên vùng này sẽ xuất hiện cảm giác đau tùy mức độ. Cơn đau điển hình thường âm ỉ kéo dài, không có tính chu kì và mức độ đau rõ rệt hơn khi ăn đồ dầu mỡ. 

Rối loạn tiêu hóa

Thông thường người bệnh sẽ có cảm giác đầy bụng, khó tiêu sau ăn. Một số khác có những dấu hiệu nghiêm trọng hơn như bị tiêu chảy, buồn nôn và nôn. Tuy nhiên đây là những dấu hiệu có thể thấy hàng ngày khi chế độ ăn uống không điều độ hoặc ăn phải thức ăn lạ, ôi thiu khiến người bệnh dễ chủ quan. 

Mệt mỏi, chán ăn, sụt cân

chuc-nang-gan-suy-giam-3

Sụt cân nhanh

Cơ thể không khỏe mạnh dễ dẫn tới tình trạng mệt mỏi, chán ăn. Đồng thời, gan hoạt động kém thì lượng chất dinh dưỡng hấp thu vào cơ thể cũng bị ảnh hưởng, do đó bệnh nhân sẽ bị sụt cân trong thời gian ngắn và càng làm tăng cảm giác không thèm ăn.

Đây cũng không phải những triệu chứng quá điển hình, dễ nhầm lẫn với hiện tượng mệt mỏi thông thường nên gây khó khăn cho bệnh nhân trong việc phát hiện bệnh.

Vàng da

Nơi dễ quan sát được biểu hiện vàng da do gan nhất chính là lòng bàn tay và củng mạc mắt. Đây cũng là một triệu chứng khá điển hình để nhận biết bệnh lý ở gan. Để chắc chắn hơn, người bệnh nên làm xét nghiệm tại các cơ sở y tế để tránh nhầm lẫn với các bệnh vàng da do tụy, mật hay tăng hủy hồng cầu… 

Nổi mẩn ngứa khắp người

Không chỉ là mẩn ngứa thông thường, người bệnh còn có thể nổi mụn nhọt hoặc các đám mề đay li ti trên khắp bề mặt da. Mức độ ngứa và độ sưng đỏ thường nhẹ hơn nhiều so với các bệnh lý về da liễu.

>>>> Xem thêm về: Gan Yếu Nổi Mề Đay Và Các Phương Pháp Điều Trị Hiệu Quả

Nhiều vết bầm tím dưới da, thường xuyên bị chảy máu

Những vết bầm tím không rõ nguyên nhân hoặc do va chạm nhẹ, thường xuyên bị chảy máu cam, chảy máu chân răng có thể khiến bạn nghĩ ngay tới các bệnh lý về máu. Thế nhưng đây cũng chính là một trong những dấu hiệu cảnh báo đặc trưng cho tình trạng chức năng gan đang có vấn đề. 

chuc-nang-gan-suy-giam-4

Vết bầm tím

3.2. Triệu chứng cận lâm sàng khi chức năng gan suy giảm

Để nhận biết các triệu chứng sau đây, bạn cần làm xét nghiệm máu và tuân thủ các lưu ý của bác sĩ trước khi xét nghiệm để có kết quả chính xác, ví dụ như: không vận động mạnh, không ăn no trong vòng 8 tiếng trở lại trước, chỉ uống một ngụm nước nhỏ khi cảm thấy khát… 

Albumin huyết thanh giảm

Albumin là một loại protein được sản xuất tại gan, có chức năng duy trì ổn định áp suất keo trong lòng mạch. Mức hoạt độ albumin máu cho phép ở một người trưởng thành bình thường là 3,5 – 4,8 g/dL. Chỉ số này có thể thấp hơn ở phụ nữ có thai hoặc đang dùng thuốc tránh thai, trẻ sơ sinh. 

Ở giai đoạn đầu của người có chức năng gan suy giảm, hoạt độ albumin huyết thanh có thể chưa giảm quá mức cho phép bởi thời gian phân hủy albumin khá lâu (thường là 12 – 18 ngày). Sau đó, albumin huyết thanh giảm đáng kể bởi vì khi chức năng gan suy giảm, quá trình tổng hợp albumin tại gan cũng bị ảnh hưởng theo.

Bilirubin máu tăng

Bilirubin là tên gọi khác của sắc tố mật (tạo màu vàng cho dịch mật) là sản phẩm thoái hóa của hemoglobin ở trong tế bào hồng cầu. Hoạt độ bilirubin trong máu cho phép ở người trưởng thành bình thường là 0,1 – 1,0 mg/dL. Chỉ số này có thể cao hơn ở phụ nữ có thai, trẻ sơ sinh, người vừa hoạt động thể chất mạnh. 

Hoạt độ bilirubin máu tăng cao bởi vì khi chức năng gan suy giảm, gan giảm khả năng chuyển hóa bilirubin dạng tự do sang bilirubin dạng kết hợp. Bilirubin dạng tự do gây độc cho cơ thể và không tan trong nước trong quá trình lọc diễn ra tại cầu thận nên bilirubin tự do thấm ngược vào máu.

AST và ALT máu tăng

AST và ALT là các chỉ số men gan đặc trưng trong việc đánh giá chức năng gan, có bản chất là các enzyme trong gan. Hoạt độ AST và ALT trong máu của người trưởng thành bình thường còn phụ thuộc vào giới tính: Mức cho phép ở nam giới là 10 – 50 U/L, mức cho phép ở nữ giới là 10 – 35 U/L. 

Đối với người mắc các bệnh về gan, men gan tăng cao bởi vì khi bị suy chức năng gan, gan hoạt động không tốt dẫn tới hai enzyme này bị rò rỉ vào trong máu nhiều khiến men gan trong máu tăng. 

Tuy nhiên, cũng bởi vì hai enzyme này không chỉ có duy nhất trong gan mà còn có trong các cơ quan khác nội tạng khác như tim, thận nên nếu chỉ dựa vào dấu hiệu hoạt độ AST, ALT máu tăng cao thì chưa thể khẳng định chắc chắn nguyên nhân là do gan. Bởi vậy nên tỉ lệ AST/ALT trong chẩn đoán các bệnh về gan được tính bằng cách sau:

  • AST/ALT < 1: Tổn thương gan cấp độ nhẹ hay tổn thương gan cấp tính.
  • 1 < AST/ALT < 2: Tổn thương gan cấp độ nặng hay tổn thương gan mạn tính.  
  • AST/ALT > 2: Tổn thương gan mạn tính do ngộ độc rượu.

4. Phương pháp chẩn đoán suy giảm chức năng gan

4.1. Chẩn đoán lâm sàng

Dựa trên các biểu hiện bên ngoài của người bệnh, bác sĩ sẽ đưa ra chẩn đoán sơ bộ về tình trạng bệnh lý của bạn và yêu cầu bạn đi làm một số xét nghiệm cần thiết để chắc chắn hơn. Các biểu hiện như đã nêu ở phần trước, bao gồm vàng da, đau hạ sườn phải, rối loạn tiêu hóa, nổi mẩn ngứa và dễ chảy máu. 

4.2. Chẩn đoán cận lâm sàng

Bạn sẽ được chỉ định thực hiện ít nhất một trong các xét nghiệm bên dưới đây:

Xét nghiệm máu

Bên cạnh việc lấy máu để xác định các chỉ số đã nêu ở phần trước, xét nghiệm còn giúp xác định được thời gian đông máu. Ở người có chức năng gan suy giảm, thời gian đông máu thường sẽ lâu hơn người bình thường do một số yếu tố đông máu được sản sinh tại gan lúc này bị giảm đi.

Xét nghiệm hình ảnh

Chẩn đoán bằng hình ảnh

Chẩn đoán bằng hình ảnh

Các xét nghiệm hình ảnh trong chẩn đoán tình trạng gan bao gồm siêu âm, chụp cộng hưởng từ và chụp cắt lớp vi tính bụng. Phương pháp này giúp bác sĩ nhìn rõ những tổn thương trên gan, từ đó dễ dàng phát hiện ra nguyên nhân gây suy chức năng gan. 

Sinh thiết

Đây là một thủ thuật y học được tiến hành bằng cách sử dụng kim sinh thiết nhỏ chọc qua da người bệnh để lấy mẫu bệnh phẩm làm xét nghiệm. Phương pháp này có tính chính xác cao nhất nhưng thường cho kết quả lâu hơn hai phương pháp trên. 

Người bệnh được chỉ định sinh thiết gan khi từ kết quả xét nghiệm máu chưa thể đưa ra kết luận chính xác về bệnh hoặc khi kết quả xét nghiệm máu không có vấn đề gì nhưng trên hình ảnh lại phát hiện khối u bất thường tại gan. Ngoài ra, sinh thiết gan còn giúp bác sĩ chẩn đoán ung thư sớm ở những bệnh nhân bị viêm gan mạn tính, xơ gan. 

>>>> Xem thêm ngay: Bị Suy Giảm Chức Năng Gan Và Những Thông Tin Cần Trang Bị

5. Điều trị suy chức năng gan như thế nào?

Chức năng gan suy giảm có thể do các bệnh lí về gan, tuy nhiên cũng có trường hợp đây mới chỉ là dấu hiệu cảnh báo gan của bạn đang phải làm việc quá tải.

Trong trường hợp đầu tiên, bệnh nhân bắt buộc phải sử dụng thuốc theo phác đồ điều trị để giảm triệu chứng, loại bỏ tác nhân gây bệnh và phòng tránh biến chứng, đôi khi phải dùng tới các biện pháp can thiệp. Trong trường hợp sau, chỉ cần sử dụng các thực phẩm chức năng và thay đổi thói quen ăn uống, sinh hoạt là được. 

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giới thiệu đầy đủ các phương pháp điều trị để bạn đọc có một cái nhìn tổng quan nhất. 

5.1. Sử dụng thuốc

Như đã nói ở trước, tùy theo nguyên nhân và mức độ suy giảm chức năng gan, người bệnh sẽ được chỉ định dùng thuốc điều trị hay thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe để giúp cải thiện tình trạng bệnh. 

>>> Xem thêm: Thuoc Ha Men Gan Và Nguyên Tắc Sử Dụng An Toàn

5.2. Thay đổi lối sống khoa học

Thay đổi lối sống trở nên khoa học hơn sẽ giúp thay đổi đáng kể tình trạng chức năng gan suy giảm theo chiều hướng tích cực. Người bệnh cần có chế độ ngủ nghỉ hợp lý bằng cách: đi ngủ trước 23 giờ mỗi ngày, ngủ đủ giấc 7 – 9 tiếng/ ngày tùy độ tuổi. 

Chế độ ăn uống cũng cần thay đổi: tránh xa các loại thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ hay đường, các loại thực phẩm đóng hộp sẵn và tuyệt đối không sử dụng rượu bia.

Bên cạnh đó, bệnh nhân có thể sử dụng kết hợp các mẹo dân gian để giúp lá gan hồi phục nhanh hơn. Tuy nhiên, cần phải hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kì loại thảo dược nào để tránh tương tác với các loại thuốc khác. 

>>> Xem thêm bài viết: Những Lá Uống Mát Gan Phổ Biến Được Khuyên Dùng Nhiều Nhất Hiện Nay

5.3. Phẫu thuật can thiệp

Phương pháp này thường dùng cho những bệnh nhân suy gan mạn tính, có thể đã xuất hiện biến chứng giúp duy trì sự sống cho bệnh nhân. Bệnh nhân có thể ghép gan hay cắt bỏ phần gan bị hoại tử hoặc ung thư. 

Phẫu thuật cắt gan

Phẫu thuật cắt gan

Đáp ứng của cơ thể mỗi bệnh nhân sau phẫu thuật là khác nhau nên cũng không thể đảm bảo phương pháp này thành công trong mọi trường hợp. Một số bệnh nhân có tình trạng thải trừ lá gan mới sau khi ghép, nhiễm trùng sau cắt gan hoặc các tế bào còn lại của gan tiếp tục bị hoại tử/ ung thư. 

6. Biến chứng của suy giảm chức năng gan

Các bệnh lí ở gan phần lớn đều là những bệnh nguy hiểm và càng nguy hiểm hơn nếu để xảy ra biến chứng. Khi đó, bệnh nhân sẽ không thể hồi phục chức năng gan hoàn toàn, thậm chí thời gian sống cũng bị rút ngắn lại rất nhiều. 

Không chỉ có các biến chứng liên quan tại gan như xơ gan cổ trướng, tràn dịch màng bụng, chức năng gan suy giảm giai đoạn cuối còn gây ra biến chứng tràn dịch, phù ở các cơ quan khác là não, phổi và gây suy giảm chức năng cấp tính ở thận. 

6.1. Hội chứng não gan

Hội chứng não gan (hay còn gọi là hôn mê gan) là một biến chứng nặng nề của suy gan, các tế bào gan không còn khả năng hồi phục nữa và nguy cơ tử vong cao. Lúc này, gan không còn khả năng thải độc, chất độc ngấm vào tuần hoàn máu và theo con đường đó đi thẳng lên não. 

Triệu chứng điển hình của bệnh nhân là rơi vào tình trạng hôn mê. 

6.2. Hội chứng gan thận 

Hội chứng gan thận là tình trạng bệnh nhân xơ gan/ suy gan bị suy thận cấp tính. Tuy cấu tạo mô học của thận vẫn hoàn toàn nguyên vẹn nhưng chức năng của thận lại suy giảm rất nhanh. Phần lớn bệnh nhân không sống được lâu, một số ít người có tiên lượng tốt hơn nếu được ghép gan và cơ thể không có phản ứng thải trừ tạng cấy ghép. 

Triệu chứng điển hình của bệnh nhân là gan sưng phù, nước tiểu ít (không có dấu hiệu cải thiện khi uống thuốc lợi tiểu) và đậm màu, huyết áp tăng cao. 

>>> Xem thêm: Hội chứng gan thận là gì? Có nguy hiểm không? Chẩn đoán, điều trị

6.3. Tràn dịch màng phổi

Đây là hiện tượng khoang màng phổi của bệnh nhân xuất hiện dịch thấm, thường gặp ở bệnh nhân bị xơ gan cổ trướng hoặc suy gan mạn tính. Nếu phát hiện sớm và điều trị kịp thời có thể hạn chế được nguy cơ tử vong. 

Triệu chứng điển hình của bệnh nhân là khó thở. Ngoài ra người bệnh còn có triệu chứng sớm như đau ngực (cơn đau tăng nhanh khi cố hít thở sâu hoặc đổi tư thế nằm nghiêng) và ho (ho khan hoặc ho có đờm).

7. Phòng ngừa chức năng gan suy giảm bằng cách nào?

Để đạt hiệu quả phòng ngừa cao, tốt nhất bạn nên áp dụng mọi biện pháp giúp hạn chế nguy cơ mắc các bệnh về gan, từ đó cũng góp phần hạn chế được nguy cơ chức năng gan suy giảm. Dưới đây là một số biện pháp chính mà ai cũng có thể áp dụng theo:

  • Tiêm phòng đầy đủ các loại vaccine để tránh nguy cơ mắc các loại viêm gan.  
  • Duy trì cân nặng ở mức hợp lý, tránh tình trạng thừa cân, béo phì gây gan nhiễm mỡ bằng cách: hạn chế ăn các loại thực phẩm nhiều đường và nhiều dầu mỡ, tập thể dục đều đặn mỗi ngày, ăn nhiều hoa quả và rau xanh… 
  • Giữ gìn vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường để không bị nhiễm mầm bệnh từ vi khuẩn, kí sinh trùng… 
  • Không uống rượu bia. 
  • Tránh lây truyền bệnh qua đường máu bằng cách: không dùng chung bơm kim tiêm, dao cạo râu, bàn chải đánh răng…
  • Quan hệ tình dục an toàn. 
  • Khám sức khỏe định kì để sớm phát hiện các nguy cơ tiềm ẩn. Thực hiện tầm soát gan mật với những ai có nguy cơ mắc bệnh cao. 

Trên đây là những thông tin cơ bản mà bạn cần nắm được về chức năng gan suy giảm. Nếu bạn đọc còn thắc mắc, vui lòng liên hệ HOTLINE 1800.6091 để được tư vấn MIỄN PHÍ bởi đội ngũ bác sĩ và dược sĩ uy tín trên toàn quốc.

Chia sẻ bài viết


DMCA.com Protection Status
You cannot copy content of this page
Contact Me on Zalo
1800 6091