Gan Nhiễm Độc , Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Phòng Ngừa

[banner id="7762"]

Gan Nhiễm Độc , Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Phòng Ngừa

Gan nhiễm độc xảy ra khi chất độc xâm nhập vào cơ thể gây tổn thương lên gan. Tế bào gan bị tổn thương sẽ làm chức năng gan bị suy giảm và gây ra nhiều triệu chứng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Trong một số trường hợp nếu tình trạng gan nhiễm độc kéo dài có thể dẫn đến xơ gan, ung thư gan và thậm chí có thể tử vong nếu nhiễm độc nghiêm trọng.

1. Gan nhiễm độc là gì?

Gan là cơ quan nội tạng lớn nhất trong cơ thể, có màu nâu sẫm và trung bình gan nặng khoảng 1,4-1,6kg. Theo như nhiều chuyên gia y tế đã tìm hiểu, gan nắm giữ khoảng 500 vai trò quan trọng. Một vài chức năng của gan đảm nhận có thể kể đến như chuyển hóa, tổng hợp, sản xuất mật, giải độc,…

Gan nhiễm độc làm cho tế  bào gan bị tổn thương

Gan nhiễm độc làm cho tế  bào gan bị tổn thương

Gan nhiễm độc xảy ra khi chất độc xâm nhập vào cơ thể gây tổn thương lên gan, tế bào gan bị tổn thương sẽ làm chức năng gan bi suy giảm và gây ra nhiều triệu chứng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. 

Trong một số trường hợp nếu tình trạng gan nhiễm độc kéo dài có thể dẫn đến xơ gan, ung thư gan và thậm chí có thể tử vong nếu nhiễm độc nghiêm trọng.

2. Gan nhiễm độc do những nguyên nhân nào?

2.1. Nguyên nhân

Gan nhiễm độc là tình trạng xảy ra khi những chất độc hại xâm nhập vào cơ thể và gây hại cho gan. Nhiễm độc gan cũng có thể xảy ra khi bạn dùng quá nhiều thuốc kê đơn hoặc thuốc không kê đơn.

Bình thường, gan có chức năng phân hủy và loại bỏ những chất độc ra khỏi cơ thể theo nhiều con đường khác nhau. Việc phân hủy các chất độc có thể sẽ tạo những những sản phẩm phụ và những sản phẩm này sẽ gây hại cho tế bào gan.

Mặc dù gan có khả năng tái tạo rất nhanh nhưng việc phải tiếp xúc liên tục với những chất gây hại làm cho gan không thể phục hồi và gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho gan.

2.1.1. Paracetamol

Paracetamol là nguyên nhân phổ biến nhất

Paracetamol là nguyên nhân phổ biến nhất

Paracetamol còn được gọi là acetaminophen, là một loại thuốc giảm đau hạ sốt cực kỳ phổ biến. Paracetamol thường được dung nạp tốt ở liều lượng điều trị và cũng hiếm khi gây ra tác dụng phụ ở liều này.

Tuy nhiên, việc sử dụng quá liều là nguyên nhân gây ra nhiễm độc gan, suy gan cấp tính. Đây cũng là nguyên nhân phổ biến nhất của bệnh gan do thuốc và suy gan cấp tính trên toàn thế giới. 

Tổn thương gan không phải do bản thân thuốc gây ra mà do chất chuyển hóa độc hại (N-acetyl-p-benzoquinone imine (NAPQI)) được tạo ra bởi các enzym cytochrom P450 trong gan.

Bình thường, chất chuyển hóa này được sẽ được liên hợp với glutathion của gan để giải độc. Khi dùng quá liều, một lượng lớn NAPQI sẽ được tạo ra, lấn át quá trình giải độc làm gan không kịp thực hiện chức năng giải độc và dẫn đến tổn thương tế bào gan.

Liều độc đối với gan khá khác nhau ở mỗi người và thường được cho là thấp hơn ở những người nghiện rượu mạn tính.

2.1.2. Thuốc chống viêm không steroid (NSAID)

Mặc dù thuốc giảm đau NSAID khi sử dụng đơn lẻ hiếm khi gây tổn thương gan. Tuy nhiên nó cũng là một nguyên nhân gây nhiễm độc gan nếu sử dụng liều cao kéo dài.

Aspirin và phenylbutazone có liên quan đến độc tính nội tại của gan.

Ngoài ra những thuốc ibuprofen, sulindac, phenylbutazone, piroxicam, diclofenac và indomethacin cũng gây ảnh hưởng đến gan nếu dùng kéo dài.

Ở những người nghiện rượu, bia thì khả năng xảy ra sẽ cao hơn.

2.1.3. Glucocorticoids 

Glucocorticoid có tác dụng thúc đẩy quá trình dự trữ glycogen trong gan. Gan to là một tác dụng phụ hiếm gặp của việc sử dụng steroid lâu dài ở trẻ em. Việc sử dụng kéo dài loại cả ở người lớn và trẻ em cũng là một nguyên nhân làm gan nhiễm mỡ và nhiễm độc gan.

2.1.4. Isoniazid 

Isoniazid (INH) là một trong những loại thuốc được sử dụng phổ biến nhất cho bệnh lao. Những bệnh nhân sử dụng thuốc này  có khả năng làm tăng men gan nhẹ ở 20% bệnh nhân và nhiễm độc gan nặng ở 1-2% bệnh nhân.

2.1.5. Các thuốc dẫn xuất hydrazine 

Đã có những trường hợp sử dụng các thuốc là dẫn xuất của hydrazine, chẳng hạn như iproniazid ( thuốc chống trầm cảm loại IMAO) có liên quan đến tổn thương gan. 

2.1.6. Một số thuốc khác

Ngoài những thuốc kể trên, một số thuốc kê đơn khác cũng có thể gây nhiễm độc gan nếu dùng quá liều hoặc sử dụng thuốc trong một thời gian dài với liều cao như:

  • Nhóm thuốc statin được sử dụng để điều trị  tăng cholesterol máu
  • Sự kết hợp giữa kháng sinh Amoxicillin và acid clavulanic (kháng beta lactamase)
  • Một số thuốc kháng virus

2.1.7. Những nguyên nhân không phải thuốc

Ngoài nhiễm độc gan do thuốc cũng có rất nhiều nguyên nhân khác làm gan nhiễm độc

  • Rượu bia

Sử dụng rượu bia kéo dài trong nhiều năm là nguyên nhân cực kỳ phổ biến gây nhiễm độc gan. Việc này còn có thể gây ra tình trạng suy gan rất nghiêm trọng. 

  • Các loại thảo mộc

Một số loại thảo dược mang lại những tác dụng rất tốt cho cơ thể, tuy nhiên có một số loại có thể làm gan bị nhiễm độc khi sử dụng không đúng cách như cây đinh ba, cây ma hoàng, cây liên mộc, cây lô hội,… 

  • Ở trẻ em, nếu sử dụng một liều lượng lớn vitamin sẽ gây ra tổn thương gan.
  • Hóa chất công nghiệp

Đối với những công nhân nhà máy hay những người thường xuyên phải tiếp xúc với  hóa chất công nghiệp thì nguy cơ cao gan của họ sẽ bị nhiễm độc.

Những hóa chất có thể gây ra tổn thương gan bao gồm: hóa chất để sản xuất nhựa (vinyl clorua), polychlorinated biphenyls, thuốc diệt cỏ paraquat, dung môi giặt khô carbon tetrachloride.

2.2. Yếu tố nguy cơ

Sử dụng thuốc lá rượu bia làm tăng nguy cơ gan nhiễm độc

Sử dụng thuốc lá rượu bia làm tăng nguy cơ gan nhiễm độc

Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh nhiễm độc gan bao gồm:

  • Dùng thuốc giảm đau

Dùng thuốc giảm đau không kê đơn hoăc kê đơn có nguy cơ gây tổn thương gan làm tăng nguy cơ mắc gan nhiễm độc. Đối với những người sử dụng liều cao kéo dài thì nguy cơ sẽ cao  hơn.

  • Bị bệnh gan

Những người đã bị bệnh gan từ trước như xơ gan, gan nhiễm mỡ hay viêm gan do virus sẽ có khả năng bị nhiễm độc gan cao  hơn so với những người bình thường khác do chức năng gan của họ đã bị suy giảm từ trước.  

  • Tuổi tác

Tuổi tác cũng đóng vai trò rất quan trọng trong bệnh lý này. Tuổi càng cao, chức năng loại bỏ chất độc của gan càng suy giảm làm chất độc tích tụ trong gan lâu hơn và dễ dàng bị nhiễm độc hơn.

  • Uống rượu bia

Sử dụng rượu bia vừa là nguyên nhân, vừa là yếu tố nguy cơ làm gia tăng tình trạng tổn thương gan. Uống rượu bia trong khi đang sử dụng thuốc làm tăng nguy cơ nhiễm độc của thuốc đó

  • Giới tính

Phụ nữ có khả năng nhiễm độc cao hơn so với nam giới do thời gian chuyển hóa chất độc của họ lâu hơn. Chính vì vậy, thời gian tích tụ chất độc trong cơ thể sẽ lâu hơn và dễ dàng gây độc hơn

  • Bị đột biến gen

Người có những đột biến di truyền ảnh hưởng đến sản xuất và hoạt động của các enzym gan phân hủy chất độc có thể khiến người đó dễ bị nhiễm độc hơn

  • Tiếp xúc thường xuyên với chất độc công nghiệp

Làm việc trong môi trường có nhiều hóa chất công nghiệp có nguy cơ bị gan nhiễm độc.

Tìm hiểu được nguyên nhân sẽ giúp mọi người có thể phòng tránh được tình trạng này và còn giúp y bác sĩ đưa ra phương pháp điều trị nhanh chóng và chính xác nhất.

>>>Xem thêm: Nhiễm Độc Gan Nguy Hiểm Như Thế Nào Và Cách Phòng Tránh

3. Gây nhiễm độc gây ra triệu chứng gì?

3.1. Rối loạn tiêu hóa

Gan đảm nhiệm chức năng sản xuất ra dịch mật để tiêu hóa thức ăn. Khi gan bị nhiễm độc, chức năng của gan sẽ không còn được như trước, do đó mà khả năng tiết mất cũng sẽ bị suy giảm.

Dịch mật ít đi dẫn đến rối loạn tiêu hóa, cơ thể tiêu hóa thức  ăn chậm dẫn đến các biểu hiện: chướng bụng, đầy hơi, chán ăn, ăn không ngon, táo bón, phân bạc màu, buồn nôn và nôn.

3.2. Đau hạ sườn phải

Đau hạ sườn phải

Đau hạ sườn phải

Khi bị nhiễm độc gan, gan bị sưng lên làm vỏ Gibson’s Capsule bị kéo căng và gây ra tình trạng đau, những cơn đau này xuất hiện ở vùng hạ sườn phải hoặc vùng thượng vị.

Ngoài việc gây ra những cơn đau, tình trạng rối loạn chức năng của túi mật do nhiễm độc gan gây ra con gây đau tức ở vùng bụng khi ấn nhẹ vào bụng.

3.3. Thường xuyên bị dị ứng, nổi mề đay hay mụn nhọt

Đây là triệu chứng thường xuyên xảy ra khi gan bị nhiễm độc. Nguyên nhân gây ra triệu chứng này là do chức năng đào thải chất độc của  gan bị suy giảm, khi đó chất độc sẽ tích tụ lại trong cơ thể và xâm nhập vào da gây ra những biểu hiện nổi mề đay, dị ứng và bệnh nhân cảm thấy ngứa ngáy khó chịu.

Đặc biệt trong thời tiết nóng bức, bụi bẩn và mồ hôi do cơ thể tiết ra càng tạo điều kiện thuận lợi cho mụn nhọt, dị ứng xuất hiện.

3.4. Hơi thở có mùi hôi

Gan nhiễm độc chức năng gan sẽ bị suy giảm làm ứ đọng các khí acetone, dimethyl sulfide, 2-pentanone, 2-butanone,… trong cơ thể làm cho hơi thở có mùi hôi 

Nếu việc vệ sinh răng miệng vẫn được thực hiện thường xuyên, đều đặn mà răng miệng vẫn có mùi hôi thì đó có thể là dấu hiệu cảnh báo gan của bạn đang bị tổn thương.

3.5. Hội chứng giả cúm

Khi gan bị nhiễm độc, bệnh nhân có thể xuất hiện hội chứng giả cúm với những triệu chứng giống như cúm:

  • Sốt
  • Đau đầu
  • Đau cơ, khớp

Không chỉ riêng nhiễm độc gan gây ra triệu chứng này, những bệnh gan ở đầu cũng có thể gây ra hội chứng giả cúm.

3.6. Vàng da, vàng mắt

Bilirubin được giải phóng ra ở những hồng cầu già, chất này được đưa đến gan để liên hợp và được đào thải ra ngoài qua phân và nước tiểu.

Khi gan bị tổn thương sẽ làm giảm khả năng liên hợp bilirubin, nồng độ bilirubin tự do trong máu sẽ tăng cao và sẽ ngấm vào mô ở da và ở mắt gây vàng da, vàng mắt.

>>>Xem thêm: Dấu Hiệu Gan Nhiễm Độc Cần Lưu Ý Và Các Biện Pháp Điều Trị

4. Phương pháp chẩn đoán và những cách điều trị tình trạng gan nhiễm độc 

4.1. Chẩn đoán gan nhiễm độc

Bác sĩ sẽ tiến hành khám và xem xét tình trạng bệnh sử của bệnh nhân. Khi đi khám bệnh nhân cần mang theo tất cả những loại thuốc mà mình đang dùng, kể cả những sản phẩm bổ sung chất dinh dưỡng hay thảo dược.

Ngoài những thuốc đang sử dụng, cần phải cho bác sĩ biết công việc của mình có thường tiếp xúc với hóa chất gây độc hay không? Có tiếp xúc với thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ hay các loại chất độc khác hay không?

Xét nghiệm máu giúp xác định gan nhiễm độc

Xét nghiệm máu giúp xác định gan nhiễm độc

Các xét nghiệm và quy trình được sử dụng để chẩn đoán gan nhiễm độc bao gồm:

  • Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu sẽ giúp bác sĩ biết được nồng độ các enzym gan trong cơ thể như AST, ALT,… Những enzym này chỉ được giải phóng ra khi tế bào gan bị phá hủy, do đó nó giúp phản ánh mức độ hủy hoại tế bào gan 

  • Xét nghiệm hình ảnh

Ngoài xét nghiệm máu, những xét nghiệm về hình ảnh cũng sẽ được tiến hành để giúp chẩn đoán tình trạng nhiễm độc gan. Một số xét nghiệm được sử dụng là chụp cắt lớp vi tính (CT), siêu âm  gan, chụp cộng hưởng từ (MRI)

  • Sinh thiết gan

Sinh thiết gan có thể giúp chẩn đoán chính xác tình trạng nhiễm độc gan và giúp loại trừ những nguyên nhân khác. Quá trình này được thực hiện bằng cách lấy ra một mẫu mô nhỏ từ gan của bệnh nhân và được đem đi phân tích. 

4.2. Điều trị

Đầu tiên, bác sĩ sẽ hỏi thăm bệnh nhân để đưa tìm hiểu về nguyên nhân gây tổn thương. Sau đó sẽ đưa ra những phương pháp điều trị phù hợp nhất cho bệnh nhân.

Thông thường, những triệu chứng mà bệnh nhân gặp phải sẽ có thể giảm dần khi khi ngừng tiếp xúc với những chất gây độc.

Các phương pháp điều trị gan nhiễm độc có thể bao gồm:

  • Điều trị hỗ trợ

Đối với những người xuất hiện triệu chứng nghiêm trọng, bệnh nhân sẽ được đưa đến bệnh viện để được điều trị hỗ trợ bằng cách truyền dịch tĩnh mạch và sử dụng những loại thuốc làm giảm triệu chứng buồn nôn, nôn.

Song song với việc điều trị triệu chứng, bác sĩ sẽ quan sát mức độ tiến triển của tổn thương gan

  • Sử dụng thuốc giải độc đặc hiệu

Sử dụng thuốc giải độc đặc hiệu đối với những trường hợp ngộ độc do dùng thuốc quá liều. Ví dụ như ở bệnh nhân sử dụng quá liều paracetamol, cần sử dụng thuốc acetylcystein càng sớm càng tốt (tốt nhất là trong vòng 16h sau khi dùng quá liều).

Thuốc này sẽ làm tăng khả năng liên hợp để hạn chế sự gây độc của NAPQI

  • Điều trị khẩn cấp

Những bệnh nhân dùng quá liều một loại thuốc gây tổn hại cho gan, việc chăm sóc cấp cứu là điều rất cần thiết

  • Ghép gan

Ghép gan được thực hiện khi chức năng của gan bị suy giảm nghiêm trọng. Ghép gan là một quá trình phẫu thuật để loại bỏ đi lá gan của người bệnh và thay thế nó bằng một lá gan khỏe mạnh, phù hợp từ người hiến tặng.

Hầu hết lá gan được sử dụng là của những người đã qua đời và họ hiến tặng gan hoặc có thể lấy một phần gan nhỏ từ người còn sống .

5. Phòng ngừa gan nhiễm độc

Uống nhiều nước tăng khả năng thải độc cho gan

Uống nhiều nước tăng khả năng thải độc cho gan

Gan đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong cơ thể, giúp khử độc và đào thải chất độc ra khỏi cơ thể. Chính vì vậy, chúng ta cần phải bảo vệ lá gan khỏe mạnh bằng các hành động thiết thực sau để giảm thiểu nguy cơ nhiễm độc gan:

  • Xây dựng chế  độ ăn uống khoa học, lành mạnh sẽ giúp cho tế bào gan được phục hồi nhanh chóng và tăng cường hiệu quả, chức năng. Nên ăn thực phẩm chứa nhiều protein, chất xơ, giàu vitamin A, B1
  • Sử dụng thuốc đúng cách: chỉ dùng thuốc theo đơn và không kê đơn khi thực sự cần thiết. Sử dụng đúng theo sự chỉ dẫn của bác sĩ, không được dùng quá liều
  • Khi thực sự cần thiết mới nên dùng thuốc và nên tham khảo ý kiến bác sĩ. Đối với những loại thuốc phải sử dụng kéo dài thì nên sử dụng cùng các loại thảo dược hay thực phẩm chức năng bảo vệ gan. 
  • Khi sử dụng các loại thảo dược hay các chất bổ sung cần phải cẩn trọng do không phải loại thảo dược nào cũng mang lại lợi ích cho cơ thể
  • Không nên sử dụng rượu bia hay đồ uống có cồn khác để tránh nguy cơ làm gan nhiễm độc
  • Đối với những công nhân mà thường xuyên phải tiếp xúc với những chất độc, cần phải mặc đồ bảo hộ hay những biện pháp phòng ngừa khác để ngăn ngừa những chất độc làm giảm nguy cơ nhiễm độc gan. 
  • Không để cho trẻ em tự ý sử dụng thuốc, tránh xa tầm tay trẻ em. Giữ tất cả các loại thuốc và chất bổ sung vitamin tránh xa trẻ em và trong hộp đựng an toàn để trẻ em không thể vô tình nuốt phải.
  • Uống thật nhiều nước mỗi ngày sẽ làm tăng khả năng thải độc cho gan và bảo vệ gan
  • Tập thể dục đều đặn, thường xuyên sẽ mang lại cho cơ thế một sức khỏe tốt 
  • Khi có những triệu chứng xấu của nhiễm độc gan gây ảnh hưởng đến sức khỏe, cần thăm khám bác sĩ càng sớm càng tốt để điều trị kịp thời, tránh gây ra những biến chứng nguy hiểm cho gan
  • Nên đi khám sức khỏe định kỳ 6 tháng 1 lần để kiểm tra sức khỏe lá gan của gan hay tất cả những vấn đề khác của cơ thể

>>>Xem thêm: Gan Nhiễm Độc Gây Ngứa Có Biểu Hiện Gì Và Cách Điều Trị

Bài viết trên đã khái quát được nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa về tình trạng gan nhiễm độc. Khi biết được những thông tin này, bạn đọc có thể hiểu rõ về nó và có thể phòng ngừa cho bản thân và gia đình. 

Hãy liên hệ vào HOTLINE 18006091 của chúng tôi để được những chuyên gia tư vấn kỹ cho vấn đề của bạn. 

Chia sẻ bài viết


DMCA.com Protection Status
You cannot copy content of this page
Contact Me on Zalo
1800 6091