Gan Xơ Hóa Và Xơ Gan Phải Làm Gì Để Giảm Biến Chứng

[banner id="7762"]

Gan Xơ Hóa Và Xơ Gan Phải Làm Gì Để Giảm Biến Chứng

Gan xơ hóa và xơ gan là tình trạng bất thường xảy ra ở gan. Trong xã hội hiện đại con người phải đối mặt với nhiều tác động xấu đến cơ thể như môi trường sống, làm việc, thói quen sinh hoạt độc hại…và tâm lý như stress quá mức, mất ngủ… dẫn tới tỷ lệ xơ gan xảy ra ngày càng cao.

1. Gan xơ hóa và xơ gan có gì khác nhau

Gan xơ hóa và xơ gan có điểm gì khác nhau?

Gan xơ hóa và xơ gan có điểm gì khác nhau?

Gan là cơ quan nội tạng lớn nhất. Nó có nhiều công việc, bao gồm hỗ trợ tiêu hóa, dự trữ năng lượng, tạo ra các thành phần đông máu, loại bỏ chất thải và độc tố. Gan cũng là một cơ quan có khả năng vô cùng kì diệu đó là tái tạo các mô gan bị tổn thương và thay thế bằng các mô khỏe mạnh trong một giới hạn nhất định.

Trong trường hợp các tác nhân xấu gây tổn thương gan thì theo thời gian sẽ hình thành sẹo cứng hoặc mô cứng phát triển trong gan. Khi gan bị tổn thương, các lớp xơ được hình thành và trở thành mô sẹo trong gan. Giai đoạn đầu của tổn thương này được gọi là gan xơ hóa. 

Thông thường, khi gan đã bị tổn hại, nó sẽ tạo ra các tế bào mới và gắn chúng vào cấu trúc mô liên kết bên trong của nó. Cấu trúc này được gọi là chất nền ngoại bào (ECM). Các tế bào mới thay thế các tế bào cũ đã chết.

Tuy nhiên, khả năng bù của gan sẽ không hoạt động như bình thường khi gan có các bệnh lý nghiêm trọng, kéo dài hoặc chấn thương liên tục. Thay vào đó, sự sinh sôi tế bào quá mức để sửa chữa của gan lại gây ra sự tích tụ mô ECM thay cho các tế bào gan đang hoạt động. Sự tích tụ này là sẹo. Sẹo là mô xơ, do đó có tên là xơ hóa. 

Tổn thương gan nhẹ do xơ hóa có thể được hồi phục nếu nguyên nhân được tìm ra và loại bỏ trước khi xảy ra quá nhiều tổn thương, nhưng nếu sẹo tiếp tục trong một thời gian dài, xơ hóa sẽ trở thành vĩnh viễn. Tổn thương tiếp tục tạo thành các dải khắp gan, phá hủy cấu trúc bên trong gan, phá hủy khả năng tái tạo của gan và làm suy giảm chức năng gan đó là xơ gan. 

Các biến chứng do tổn thương gan (mô sẹo) có thể làm gián đoạn chức năng gan. Mô sẹo thay thế các tế bào gan khỏe mạnh làm rối loạn các chức năng của gan, gián đoạn dòng chảy của máu đến gan, không có đủ máu trong gan, các tế bào sẽ chết và nhiều mô sẹo hơn được hình thành. Càng hình thành nhiều mô sẹo, điều này có thể gây ra các biến chứng nặng nề hơn.

Như vậy, tổn thương gan có thể bao gồm:

  • Tổn thương nhẹ
  • Tổn thương nhẹ đến trung bình (xơ hóa)
  • Tổn thương trung bình đến nặng (xơ hóa đến xơ gan còn bù)
  • Tổn thương nặng đến suy gan (xơ gan mất bù)

Sự khác biệt cơ bản giữa gan xơ hóa và xơ gan chính là gan xơ hóa thì có hồi phục còn xơ gan là sẹo vĩnh viễn không thể phục hồi. Gan trở nên nhỏ hơn và chủ yếu bao gồm các mô sẹo cứng. Một khi xơ gan phát triển, các triệu chứng và vấn đề có thể xuất hiện.

Trong nhiều trường hợp, có rất ít hoặc không có triệu chứng xơ hóa cho đến khi tổn thương gan trở nên đủ nghiêm trọng (xơ gan), trong đó bệnh nhân có thể bị mệt mỏi nghiêm trọng, lú lẫn, sưng ở bụng (cổ trướng) và chân, ngứa da và chảy máu ở đường tiêu hóa, v.v.…

Các biến chứng khác nhau có thể xảy ra từ xơ gan, biến chứng hàng đầu có thể dẫn đến các khối u gan bị ung thư, suy gan và cần phải ghép gan.

>>>Xem thêm: Xơ Gan Có Nguy Hiểm Không, Hiểm Hoạ Khôn Lường Khi Mắc Xơ Gan

2. Nguyên nhân nào khiến gan bị xơ hóa?

Gan xơ hóa và xơ gan là một triệu chứng của một số bệnh và các nguyên nhân phổ biến nhất là:

Lạm dụng rượu

Gan phân hủy chất cồn mà bạn uống để cơ thể đào thải chất này ra ngoài. Quá trình này tạo ra các sản phẩm phụ có hại làm tổn thương tế bào gan. Uống càng nhiều rượu, tác hại càng nặng.

gan-xo-hoa-va-xo-gan-3 (2) (1)

Nguyên nhân do lạm dụng rượu bia

Nhiễm viêm gan B và C mạn tính

Khi virus viêm gan xâm nhập vào cơ thể sẽ gây viêm và tổn thương gan. Hầu hết những người bị bệnh sẽ không có triệu chứng trong vài năm sau khi bị nhiễm.

Gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD)

NAFLD là tình trạng chất béo tích tụ trong gan có thể gây viêm và tổn thương, dẫn đến xơ hóa. Nó không bị gây ra bởi việc sử dụng rượu. Thay vào đó, nó có xu hướng ảnh hưởng đến những người bị béo phì và các tình trạng liên quan đến béo phì, chẳng hạn như bệnh tiểu đường loại 2.

Gan nhiễm mỡ gây gan xơ hóa và xơ gan

Gan nhiễm mỡ gây gan xơ hóa và xơ gan

Các nguyên nhân tiềm ẩn khác của gan xơ hóa và xơ gan bao gồm tắc nghẽn ống mật, bệnh tự miễn, rối loạn chuyển hóa di truyền chẳng hạn như thiếu alpha-1 antitrypsin, bệnh huyết sắc tố và bệnh Wilson), các tình trạng gây giảm lưu lượng máu đến gan và một số loại thuốc (Chẳng hạn như amiodarone, corticosteroid, isoniazid, methotrexate và methyldopa…)

3. Các triệu chứng của gan xơ hóa và xơ gan là gì?

Sẹo do xơ hóa gan có thể cản trở khả năng hoạt động hiệu quả của gan. Tuy nhiên, bản thân xơ hóa không gây ra bất kỳ triệu chứng nào. Bạn có thể bị xơ hóa gan mà không biết. Nhiều người bị xơ hóa không có triệu chứng và có vẻ khỏe trong nhiều năm. Khoảng một phần ba không bao giờ phát triển các triệu chứng.

Nếu xơ hóa tiến triển thành xơ gan, các triệu chứng phổ biến có thể bao gồm:

  • Có thể bị phát ban màu tím đỏ với các chấm nhỏ hoặc các đốm lớn hơn, do chảy máu từ các mạch máu nhỏ trên da.
  • Mệt mỏi, lú lẫn và suy nhược
  • Ngứa
  • Kém ăn, buồn nôn và sụt cân
  • Các đầu ngón tay của họ có thể to ra (gọi là to đầu ngón tay).
  • Bệnh vàng da có thể phát triển, làm cho da và lòng trắng của mắt có màu vàng và nước tiểu có màu sẫm
  • Chất béo và các vitamin hòa tan trong chất béo được hấp thu kém, phân có thể có màu sáng, mềm, cồng kềnh, nhờn và có mùi hôi bất thường (được gọi là tăng tiết phân mỡ).

Các triệu chứng khác có thể phát triển nếu xơ gan do lạm dụng rượu mạn tính hoặc nếu người bị rối loạn gan mạn tính:

  • Teo cơ
  • Lòng bàn tay trở nên đỏ (gọi là ban đỏ lòng bàn tay).
  • Các gân của bàn tay co lại khiến các ngón tay co quắp lại (gọi là chứng co cứng Dupuytren ).
  • Các mạch máu nhỏ hình mạng nhện ( u mạch hình mạng nhện ) xuất hiện trên da.
  • Tuyến nước bọt ở má phì đại.
  • Các dây thần kinh bên ngoài não và tủy sống (dây thần kinh ngoại biên) bị trục trặc (gọi là bệnh thần kinh ngoại biên ).
  • Nam giới có thể bị phì đại vú ( nữ hóa tuyến vú ) và tinh hoàn bị teo lại (teo tinh hoàn) do gan bị tổn thương không thể phân hủy estrogen (nội tiết tố nữ) như bình thường. Lông ở nách giảm.

>>>Xem thêm: Bệnh Xơ Gan Cổ Trướng Giai Đoạn Cuối, Người Bệnh Nên Làm Gì

4. Các biến chứng có thể xảy ra khi gan xơ hóa và xơ gan

Tăng áp tĩnh mạch cửa

Tăng áp lực tĩnh mạch cửa là biến chứng nghiêm trọng nhất. Giãn tĩnh mạch có thể phát triển ở phần dưới của thực quản (giãn tĩnh mạch thực quản), trong dạ dày (giãn tĩnh mạch dạ dày) hoặc ở trực tràng (giãn tĩnh mạch trực tràng).

Giãn tĩnh mạch dễ vỡ và dễ bị chảy máu. Có thể nôn ra một lượng lớn máu nếu các tĩnh mạch thực quản hoặc dạ dày bị vỡ, còn gọi là xuất huyết tiêu hóa. Nếu máu chảy chậm và tiếp tục trong thời gian dài có thể gây thiếu máu. Nếu chảy máu nhanh và nặng hơn có thể bị sốc và tử vong.

Tăng áp động mạch phổi

Tăng áp lực tĩnh mạch cửa có thể gây ra huyết áp cao trong động mạch phổi (được gọi là tăng áp động mạch phổi ). Vấn đề này có thể gây ra các triệu chứng của suy tim, chẳng hạn như khó thở, đặc biệt là khi nằm và mệt mỏi.

Chảy máu bất thường

Xơ gan gây ra các vấn đề khác có thể cản trở quá trình đông máu (rối loạn đông máu). Một số vấn đề khiến mọi người dễ bị chảy máu hơn do lá lách có thể to ra và làm tăng phân hủy các tế bào máu và tiểu cầu, khiến ít tiểu cầu hơn trong máu. Ngoài ra, gan bị tổn thương ít có khả năng sản xuất các protein giúp đông máu (các yếu tố đông máu).

Tuy nhiên, trong một số trường hợp khác, vấn đề về gan này khiến máu dễ đông hơn. Gan bị tổn thương dẫn đến khả năng sản xuất các chất chống đông máu giảm. Do đó, cục máu đông có thể hình thành trong các mạch máu (chẳng hạn như tĩnh mạch chân) và có thể di chuyển đến phổi (một rối loạn được gọi là thuyên tắc phổi ).

Suy thận

Suy gan cuối cùng có thể dẫn đến suy thận – một tình trạng được gọi là hội chứng gan thận. Trong hội chứng này, lượng nước tiểu được sản xuất và đào thải ra khỏi cơ thể ít hơn, dẫn đến tích tụ các chất độc hại trong máu. Vấn đề về thận này có thể trở nên nghiêm trọng đến mức cần phải chạy thận nhân tạo.

Suy giảm chức năng não

Gan suy giảm chức năng quá mức cũng có thể làm cho chức năng não kém đi (gọi là bệnh não gan) vì gan bị tổn thương thì khả năng loại bỏ các chất độc hại ra khỏi máu sẽ bị suy giảm nghiêm trọng. Các chất độc hại này sau đó sẽ đi qua hàng rào máu não và tích tụ trong não.

Ung thư gan

Ung thư gan (ung thư biểu mô tế bào gan , hoặc u gan) là biến chứng nghiêm trọng nhất mà người bệnh có thể gặp phải.

Biến chứng ung thư gan

Biến chứng ung thư gan

5. Các biện pháp để giảm nguy cơ xơ gan

Bạn có thể giảm nguy cơ bị gan xơ hóa và xơ gan bằng cách:

  • Duy trì ổn định huyết áp và đường huyết trong cơ thể 
  • Hạn chế hoặc ngừng uống rượu và nhờ trợ giúp để cai nghiện rượu
  • Giảm cân là cách điều trị bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu hiệu quả nhất
  • Duy trì trọng lượng cơ thể khỏe mạnh bằng chế độ ăn uống lành mạnh và tập thể dục

Đi khám bác sĩ thường xuyên sẽ giúp xác định tình trạng xơ hóa gan trong giai đoạn đầu. Nói chung, bạn càng phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn về gan, thì càng có nhiều khả năng đẩy lùi các tổn thương.

6. Các giai đoạn của quá trình xơ gan

Xơ hóa gan được chẩn đoán bằng cách kiểm tra những thay đổi bất thường đối với cấu trúc vi mô của mô thu được bằng sinh thiết gan. Một trong những hệ thống tính điểm xác định mức độ xơ hóa gan là METAVIR. Nó có năm giai đoạn:

  • F0: không xơ hóa (sẹo); không có dấu hiệu tế bào gan chết (hoại tử) hoặc để lại sẹo mặc dù gan bị viêm (viêm gan)
  • F1: xơ hóa cửa, hoặc xơ hóa nhẹ nơi có các vùng (ổ) hoại tử và sẹo liên quan đến các nhánh vừa và nhỏ của tĩnh mạch cửa (mạng máu từ ruột non); cấu trúc và chức năng gan vẫn bình thường
  • F2: xơ hóa quanh cổng, hoặc xơ hóa vừa phải với ngày càng nhiều ổ hoại tử, sẹo và suy giảm chức năng
  • F3: xơ hóa cầu nối, hoặc xơ hóa nghiêm trọng, nơi sẹo đã làm gián đoạn lưu lượng máu bình thường qua gan và chức năng bị suy giảm thêm
  • F4: xơ gan, là sẹo vĩnh viễn và mất chức năng gan không thể phục hồi

>>>Xem thêm: Xơ Gan Có Mấy Giai Đoạn Và Giai Đoạn Nào Gây Biến Chứng Nguy Hiểm

7. Gan xơ hóa và xơ gan được điều trị như thế nào?

Không có phương pháp điều trị đặc hiệu cho xơ hóa gan. Vì đây là triệu chứng của một vấn đề về gan khác, nên cách hiệu quả nhất để điều trị là giải quyết gốc rễ – nguyên nhân gây bệnh, loại bỏ nguyên nhân gây tổn thương gan sẽ ngăn chặn quá trình xơ hóa và tạo điều kiện cho gan lành lại.

Trong giai đoạn đầu, các mô tổn thương thường có thể hồi phục. Tuy nhiên, ngay cả tình trạng xơ hóa tiến triển (ví dụ, giai đoạn F3) vẫn có thể cho thấy sự cải thiện khi nguyên nhân gây bệnh chấm dứt.

Đối với các nguyên nhân phổ biến nhất, điều trị bằng cách ngừng uống rượu, điều trị nhiễm vi rút viêm gan C bằng thuốc kháng vi rút và giảm cân để giải quyết bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Các nguyên nhân ít phổ biến hơn cũng có các liệu pháp có thể giúp ngăn chặn tổn thương gan.

Khi xơ hóa tiến triển thành xơ gan, ghép gan có thể là một lựa chọn.

8. Chẩn đoán xơ gan

Các bác sĩ nghi ngờ bệnh nhân bị xơ hóa khi bị rối loạn hoặc dùng một loại thuốc có thể gây xơ hóa hoặc khi xét nghiệm máu định kỳ để đánh giá gan cho thấy gan bị tổn thương hoặc đang hoạt động bất thường.

Sau đó, các xét nghiệm sẽ được thực hiện để xác định chẩn đoán,và nếu bị xơ hóa, các xét nghiệm sẽ được thực hiện để xác định mức độ nghiêm trọng của nó. Các xét nghiệm này có thể bao gồm xét nghiệm hình ảnh, xét nghiệm máu, sinh thiết gan và đôi khi là xét nghiệm hình ảnh chuyên biệt để xác định mức độ cứng của gan.

Bệnh xơ gan được chẩn đoán đánh giá dựa trên các triệu chứng, kết quả khám sức khỏe và tiền sử có các yếu tố nguy cơ gây xơ gan như lạm dụng rượu mạn tính.

Thông thường, trong quá trình khám sức khỏe, bác sĩ nhận thấy các vấn đề điển hình là do xơ gan, chẳng hạn như lá lách to, bụng sưng lên (cho thấy cổ trướng), vàng da hoặc phát ban cho thấy xuất huyết trên da. Sau đó, bác sĩ thường làm các xét nghiệm để tìm các rối loạn khác có thể gây ra các triệu chứng tương tự.

8.1. Xét nghiệm máu

Chẩn đoán gan xơ hóa và xơ gan qua xét nghiệm máu

Chẩn đoán gan xơ hóa và xơ gan qua xét nghiệm máu

Các xét nghiệm máu để đánh giá gan được thực hiện. Kết quả thường bình thường vì những xét nghiệm này tương đối không nhạy và gan có thể hoạt động trong một thời gian dài mặc dù bị tổn thương.

Gan có thể thực hiện các chức năng thiết yếu ngay cả khi chức năng của nó bị suy giảm đến 80%. Công thức máu hoàn chỉnh (CBC) được thực hiện để kiểm tra tình trạng thiếu máu và các bất thường về máu khác. Xét nghiệm máu được thực hiện để kiểm tra bệnh viêm gan và các nguyên nhân có thể khác.

Một số kết hợp xét nghiệm máu có thể phân biệt giữa hai mức độ xơ hóa: xơ hóa nhẹ và trung bình, trong khi đó lại không thể phân biệt một cách đáng tin cậy giữa mức độ xơ hóa trung bình hay nặng. Mức độ nghiêm trọng của xơ hóa giúp chỉ ra tiên lượng ở những người bị viêm gan virus mạn tính.

8.2. Sinh thiết gan

Sinh thiết gan giúp chẩn đoán bệnh chính xác

Sinh thiết gan giúp chẩn đoán bệnh chính xác

Nếu chẩn đoán vẫn chưa chắc chắn, sinh thiết gan (lấy mẫu mô để kiểm tra dưới kính hiển vi) thường được thực hiện để xác nhận. Sinh thiết và đôi khi xét nghiệm máu cũng có thể giúp bác sĩ xác định nguyên nhân của xơ gan.

Sinh thiết gan là cách đáng tin cậy nhất để phát hiện và phân giai đoạn (xác định số lượng) xơ hóa và xác định rối loạn gây xơ hóa. Sinh thiết thường được thực hiện khi chẩn đoán không rõ ràng. Nó cũng được thực hiện để xác định xem liệu xơ hóa có tiến triển thành xơ gan hay không (ví dụ, ở những người bị viêm gan C).

Bởi vì sinh thiết gan là xâm lấn và có thể gây ra biến chứng, trước tiên các bác sĩ có thể làm xét nghiệm máu để xác định mức độ xơ hóa và sau đó chỉ làm sinh thiết gan nếu xét nghiệm máu cho thấy xơ hóa ở mức độ trung bình hoặc nặng. 

8.3. Xét nghiệm hình ảnh gan

Các xét nghiệm hình ảnh có thể xác định xơ gan tiến triển nhưng thường không xác định được xơ gan sớm hoặc xơ hóa tiến triển. Siêu âm hoặc chụp cắt lớp vi tính (CT) có thể cho biết gan có bị teo lại hay cấu trúc của nó bất thường, gợi ý bệnh xơ gan. Siêu âm có thể phát hiện tăng áp lực tĩnh mạch cửa và cổ trướng.

Tuy nhiên ngày nay bác sĩ đang ngày càng sử dụng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh nhiều hơn nhờ khoa học phát triển và đây cũng là kĩ thuật ít xâm lấn. Các xét nghiệm hình ảnh chuyên biệt có thể xác định mức độ cứng của gan. Mô gan càng cứng thì khả năng xơ hóa càng nặng. 

Các xét nghiệm này (đo độ đàn hồi siêu âm, đo độ đàn hồi cộng hưởng từ và chụp xung lực bức xạ âm) sử dụng sóng âm thanh, áp dụng cho vùng bụng, để xác định độ cứng của mô gan. Siêu âm đàn hồi và đàn hồi cộng hưởng từ đang được sử dụng ở những người bị viêm gan siêu vi C để chẩn đoán xơ hóa.

Ngoài ra, các xét nghiệm này được sử dụng ở những người bị bệnh gan nhiễm mỡ. Mặc dù siêu âm thông thường có thể không đáng tin cậy ở những người cực kỳ thừa cân (những người có nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ), nhưng nhờ các kĩ thuật chuyên dụng sẽ cho phép đo độ đàn hồi siêu âm đáng tin cậy ở những người béo phì.

Trên đây là bài viết giải thích về gan xơ hóa và xơ gan, nguyên nhân, triệu chứng, cách chẩn đoán và điều trị. Mong rằng bạn đã có cái nhìn rõ ràng hơn về bệnh lý này, hãy tạo cho mình một lối sống lành mạnh để giữ gìn cho lá gan khỏe mạnh nói riêng và cơ thể dẻo dai nói chung.

Và nếu có bất kì câu hỏi nào cần giải đáp, hãy nhấc máy lên và gọi đến HOTLINE 18006091 để được các chuyên gia giàu kinh nghiệm của THteaShop tư vấn và mang đến những lời khuyên hữu ích.

Chia sẻ bài viết


DMCA.com Protection Status
You cannot copy content of this page
Contact Me on Zalo
1800 6091