Gan Yếu Là Gì? Nguy Cơ Và Dấu Hiệu Thường Gặp Của Gan Yếu

[banner id="7762"]

Gan Yếu Là Gì? Nguy Cơ Và Dấu Hiệu Thường Gặp Của Gan Yếu

Gan yếu có thể do nhiều nguyên nhân: vi khuẩn, virus, tiếp xúc với hóa chất độc hại,… dẫn đến những tổn thương và suy gan. Khi gan yếu, gan không thể thực hiện chức năng chính (thải độc, chuyển hóa, tổng hợp,…) làm rối loạn hoạt động cơ thể. Gan yếu có thể biến chứng thành bệnh nguy hiểm như xơ gan, thậm chí là ung thư gan. Bài viết dưới đây, THTea Shop sẽ cung cấp cho bạn đọc những nguyên nhân, dấu hiệu, xét nghiệm chẩn đoán khi gan yếu.

1. Tổng quát về gan và chức năng của gan

1.1. Vị trí và cấu trúc gan

gan-yeu-1

Vị trí của gan

Vị trí

Gan nằm ngay dưới cơ hoành, phía trên bên phải ổ bụng nhưng một phần lấn sang trái, nằm dưới vùng thượng vị và vòm hoành trái. Tiếp giáp với nhiều cơ quan trong cơ thể: thận, dạ dày, ruột non.

Gan được che chở, bảo vệ bởi khung xương sườn ở phía trước. Chiều ngang của gan dài khoảng 27-29 cm, bề trước sau khoảng 16-18cm và cao trung bình 8-9 cm. Phía sau xương sườn thứ V bên phải, ngay dưới núm vú là điểm cao nhất của gan. Gan di động theo sự di chuyển của cơ hoành, theo nhịp thở.

Cấu trúc

Gan là tạng đặc lớn nhất trong cơ thể có hình dạng giống quả dưa hấu bổ chéo, nặng từ 1,3-1,6kg. Gan chiếm khoảng 5% trọng lượng cơ thể của trẻ em và khoảng 2% trọng lượng cơ thể của người lớn.

1.2. Chức năng của gan

  • Sản xuất mật:

Mật giúp ruột non phân hủy và hấp thụ chất béo , cholesterol và một số vitamin. Mật bao gồm muối mật, bilirubin,  cholesterol, chất điện giải và nước.

  • Khử độc

Là chức năng quan trọng của gan, khi đó gan thực hiện chức năng lọc và loại bỏ các chất độc ra khỏi cơ thể (rượu, một số hormone, thuốc)

  • Hấp thụ và chuyển hóa bilirubin

Bilirubin được hình thành do sự phân hủy của hemoglobin tại gan. Sắt được giải phóng từ hemoglobin được lưu trữ trong gan hoặc tủy xương và tham gia vào quá trình tạo hồng cầu.

  • Hỗ trợ đông máu

Vitamin K cần thiết cho việc tạo ra một số hoạt chất tham gia vào quá trình đông máu. Mật được tạo ra trong gan và cần thiết cho sự hấp thụ vitamin K. Các yếu tố đông máu sẽ không thể được tạo ra nếu gan không sản xuất đủ mật.

  • Chuyển hóa chất béo

Mật tham gia vào quá trình phân hủy và hấp thu chất béo, làm cho chúng dễ tiêu hóa hơn.

  • Chuyển hóa carbohydrate

Carbohydrate được lưu trữ trong gan, chúng được lưu trữ chủ yếu dưới dạng glycogen và được phân hủy thành glucose đưa vào máu để duy trì nồng độ glucose bình thường. 

  • Dự trữ vitamin và khoáng chất

Gan là “kho” dự trữ vitamin A, D, E, K và B12, khoáng chất. Trong cơ thể, lượng dự trữ vitamin B12 rất lớn có thể dùng trong 2 năm, ở điều kiện bình thường. Các vitamin có thể tồn tại “dự phòng” trong gan đến vài năm. Sắt được dự trữ trong gan dưới dạng ferritin, sẵn sàng tạo ra các tế bào hồng cầu mới.

Ngoài ra, gan cũng dự trữ và giải phóng đồng.

  • Giúp chuyển hóa protein

 Mật giúp phân hủy phân tử protein trong thức ăn thành axit amin giúp quá trình hấp thu dễ dàng.

  • Lọc máu

Gan lọc và loại bỏ các hợp chất khỏi cơ thể, bao gồm các hormone, chẳng hạn như estrogen và aldosterone và các hợp chất từ ​​bên ngoài cơ thể bao gồm: các loại thuốc, rượu,…

  • Chức năng miễn dịch

Gan không thể thiếu của hệ thống miễn dịch thực bào. Tế bào Kupffer trong gan tham gia vào hoạt động miễn dịch. Những tế bào này giúp tiêu diệt, chống lại mọi tác nhân gây bệnh.

  • Sản xuất albumin

Trong huyết thanh, Albumin là protein phổ biến nhất. Nó góp phần vào vận chuyển các axit béo và hormone steroid để giúp duy trì áp suất chính xác và ngăn chặn sự rò rỉ của các mạch máu.

  • Tổng hợp angiotensinogen

Hormone này có tác dụng làm tăng huyết áp bằng cách co các mạch máu trong thận.

>>>> Đọc thêm: Chức Năng Của Gan Gồm Có Những Gì? Kiến Thức Đầy Đủ Nhất Về Lá Gan

2. Gan yếu là gì?

Gan yếu là một dấu hiệu cảnh báo khi lá gan bị tổn thương hoặc không thực hiện được chức năng gan. Tình trạng này nếu không được điều trị có thể gây ra biến chứng: xơ gan, viêm gan,… đe dọa đến tính mạng người bệnh nên cần được điều trị kịp thời. Gan là bộ phận đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng, nếu gan bị tổn thương thì sức khỏe bị ảnh hưởng.

3. Nguyên nhân khiến gan yếu

3.1. Gan yếu do tuổi già lão hóa

Tuổi già lão hóa là tình trạng một người mất dần khả năng duy trì cân bằng nội môi, do thay đổi cấu trúc hoặc rối loạn chức năng và sau đó trở nên dễ bị tổn thương hoặc căng thẳng từ bên ngoài, lão hóa đã được chứng minh là không chỉ làm giảm hoạt động chức năng gan mà còn làm tăng khả năng bị tổn thương gan cấp tính, tăng tính nhạy cảm của phản ứng xơ hóa.

Lão hóa có liên quan đến sự thay đổi dần dần cấu trúc và chức năng của gan cũng như những thay đổi khác nhau trong tế bào gan bao gồm cả tế bào nội mô hình sin của gan khiến gan yếu.

Lão hóa cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh gan khác nhau và đóng vai trò như một yếu tố tiên lượng bất lợi, làm tăng tỷ lệ tử vong. Gan yếu khi khối lượng và lưu lượng máu của gan giảm dần khi lão hóa.

Theo các nghiên cứu sử dụng siêu âm, thể tích gan giảm từ 20–40% khi một người già đi. Những thay đổi như vậy có liên quan đến sự suy giảm lưu lượng máu trong gan, trong đó những người từ 65 tuổi trở lên cho thấy lượng máu trong gan giảm khoảng 35% so với những người dưới 40 tuổi.

Trong khi đó, các nghiên cứu quét gan bằng đồng vị phóng xạ quan sát thấy sự giảm không phải về tổng thể tích gan mà là về khối lượng của các tế bào gan chức năng.

Các nghiên cứu đã báo cáo kết quả khác nhau về những thay đổi do lão hóa gây ra ở gan. Người già có biểu hiện giảm nhẹ nồng độ albumin huyết thanh hoặc duy trì mức bình thường trong quá trình lão hóa tự nhiên. Lượng cholesterol trong gan dần dần mở rộng khi người ta già đi, đồng thời lượng cholesterol trong máu, cholesterol lipoprotein mật độ cao và chất béo cũng tăng theo thời gian.

Trong khi đó, sự chuyển hóa của cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp giảm 35%. Nồng độ γ-glutamyltransferase trong huyết thanh và phosphatase kiềm tăng lên khi lão hóa.

Mặc dù aminotransferase huyết thanh duy trì ở mức bình thường, nhưng bilirubin huyết thanh sẽ giảm dần khi con người già đi. Chính vì vậy khiến gan không thực hiện tốt chức năng: tổng hợp, chuyển hóa biểu hiện bằng những dấu hiệu gan yếu: vàng da, mệt mỏi, đau vùng gan,…

3.2. Gan yếu do chế độ ăn uống, sinh hoạt không lành mạnh

Các yếu tố về lối sống có thể có tác động lớn đến tỷ lệ mắc và tử vong liên quan đến gan yếu.

Nghiên cứu đã kiểm tra tác động độc lập và chung của các yếu tố nguy cơ lối sống lên chỉ số gan nhiễm mỡ (FLI), một dấu hiệu sinh học của tình trạng nhiễm mỡ gan, trong một cuộc khảo sát sức khỏe quốc gia. Gan nhiễm mỡ là tình trạng điển hình gan yếu.

  • Sử dụng quá nhiều rượu, hút thuốc lá

Là những yếu tố nguy cơ điển hình của lối sống không lành mạnh có thể góp phần gây tích mỡ, lắng đọng mỡ trong gan và tăng tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân.

Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng các hoạt động alanine aminotransferase (ALT) và gamma-glutamyltransferase (GGT) tăng cao thường gặp ở những người béo phì với mức độ tiêu thụ rượu nhẹ đến trung bình cho thấy tác dụng tích lũy độc tính gan đối với mỡ và sử dụng rượu khiến cho gan yếu không thực hiện tốt các chức năng, dẫn đến mất cân bằng nội môi ảnh hưởng đến sức khỏe.

Hút thuốc cùng với sử dụng rượu cũng có thể có tác dụng trong việc làm tăng tỷ lệ mức GGT bất. Sự gia tăng men gan trong những điều kiện như vậy cũng có vẻ liên quan tình trạng lipid bất thường và tăng nguy cơ biến chứng gan yếu, ngoài gan (bao gồm các bệnh tim mạch và mạch máu).

gan-yeu-2

Uống nhiều rượu bia hại gan

  • Thức ăn nhanh

Thức ăn nhanh và thức ăn chứa nhiều đường và calo rất độc hại cho gan của bạn. Thức ăn nhanh dẫn đến béo phì. Khi quá nhiều chất béo được tạo ra, cơ thể chúng ta không thể chuyển hóa nó. Sau đó nó được lưu trữ trong tế bào gan, gan yếu gây ra các bệnh gan nhiễm mỡ, suy gan,…

  • Lười vận động, rèn luyện sức khỏe

Tập thể dục giúp bạn giảm cân và kiểm soát chất béo trong cơ thể. Nếu không vận động, lượng mỡ thừa sẽ tiếp tục tích tụ trong cơ thể và xung quanh gan dẫn đến tình trạng gan yếu.

3.3. Sự nhiễm trùng và hệ thống miễn dịch bất thường

  • Ký sinh trùng và virus

Có thể xâm nhập vào gan, gây viêm nhiễm làm giảm chức năng gan, gan yếu. Các virus gây tổn thương gan có thể lây lan qua máu hoặc tinh dịch, thức ăn hoặc nước bị ô nhiễm, hoặc tiếp xúc gần với người bị nhiễm bệnh.

Các loại nhiễm trùng gan phổ biến nhất là vi rút viêm gan, bao gồm: Viêm gan A, bệnh viêm gan B, viêm gan C.

  • Các bệnh trong đó hệ thống miễn dịch của bị tấn công

Một số bộ phận của cơ thể (tự miễn dịch) có thể ảnh hưởng đến gan của bạn khiến gan yếu, suy giảm chức năng gan. Ví dụ về các bệnh gan tự miễn bao gồm: Viêm gan tự miễn, viêm đường mật nguyên phát, viêm đường mật xơ cứng nguyên phát.

3.4. Các yếu tố và nguy cơ khác dẫn đến tình trạng gan yếu

  • Một số loại thuốc kê đơn hoặc không kê đơn:

Gan yếu do thuốc là tình trạng gan bị ảnh hưởng bởi thành phần hóa học trong thuốc. Gan yếu, hoạt động chức năng gan suy giảm được xác định thông qua dấu hiệu lâm sàng hoặc các xét nghiệm đánh giá chức năng gan.

>>>> Tìm hiểu thêm: Đánh Giá Chức Năng Gan Thông Qua Các Xét Nghiệm Nào?

Cơ chế gây tổn thương gan yếu do thuốc chủ yếu là do quá liều, khi sử dụng chung với một số thuốc khác sẽ gây tương tác thuốc. Tình trạng hay gặp hơn là khi dùng liều cao, kéo dài người bệnh tự ý mua, sử dụng thuốc không được sự chỉ định và theo dõi của bác sĩ làm ảnh hưởng đến chức năng giải độc của gan, chuyển hóa và tổn thương gan.

Một số loại thuốc khi sử dụng quá liều sẽ dẫn đến tình trạng gan yếu: Thuốc giảm đau, hạ sốt; điều trị loét dạ dày, thuốc điều trị bệnh tâm thần Chlorpromazine,…

  • Một số hợp chất thảo dược.
  • Chất độc công nghiệp

Nhiều hóa chất, bao gồm carbon tetrachloride, một chất tẩy rửa và tẩy dầu mỡ, có thể gây hại cho gan của bạn.

4. Dấu hiệu nào cảnh báo gan yếu?

4.1. Gan yếu gây ra đau bụng vùng hạ sườn phải

gan-yeu-3

Đau bụng vùng gan

Đau vùng hạ sườn phải có thể dữ dội nhưng cũng có thể âm ỉ và không đặc hiệu. Nó có thể dẫn đến đau lưng. Đau vùng hạ sườn phải đôi khi bị nhầm lẫn với cơn đau ở bụng hoặc thận.

Cơn đau vùng hạ sườn phải là dấu hiệu cảnh báo gan yếu, bệnh về gan. Một số trong số này có thể dẫn đến tổn thương gan. Nếu không điều trị có thể làm suy giảm hoạt động, chức năng gan… Các triệu chứng của bệnh gan thường không xuất hiện cho đến khi tình trạng bệnh tiến triển nặng, vì vậy điều quan trọng là phải nhận biết được cơn đau hạ sườn phải và các triệu chứng khác có thể là dấu hiệu của rối loạn chức năng gan.

4.2. Vàng mắt, vàng da

Khi gan yếu khiến các bilirubin tích tụ lại trong máu, khiến mắt và da chuyển thành màu vàng vì khi đó gan không thể chuyển hóa bilirubin một cách hiệu quả. Ngoài ra, cũng có thể gặp tình trạng da bị ngứa, mẩn đỏ,…

trieu-chung-vang-da

Triệu chứng vàng da

4.3. Đau khớp

Tình trạng đau khớp như bị viêm khớp,… đều là dấu hiệu liên quan đến bệnh gan yếu. Bệnh gan tự miễn là đặc biệt nguy hiểm, bệnh gan tự miễn thường gặp ở nam giới ít hơn ở nữ giới.

4.4. Gan yếu gây sao mạch

Trông giống như một chấm đỏ với các mạch máu tỏa ra từ trung tâm giống như chân của một con nhện. Triệu chứng này phổ biến ở những người phụ nữ khỏe mạnh nhưng khi đốm xuất huyết trên da được tìm thấy với số lượng lớn hơn ở nửa trên của cơ thể đó chính là dấu hiệu cảnh báo gan yếu.

4.5. Mệt mỏi

Mệt mỏi đó là một triệu chứng phổ biến khi gan yếu. Tuy nhiên bác sĩ sẽ yêu cầu thực hiện thêm các xét nghiệm, chỉ số chức năng gan để xác định chính xác mức độ tổn thương.

4.6. Các triệu chứng khác cảnh báo gan yếu

  • Buồn nôn

Buồn nôn xảy ra do chất độc tích tụ trong máu, do gan giảm khả năng lọc chất độc.

  • Phân nhạt màu

Phân có màu sẫm bởi muối mật mà gan thường tiết ra. Nếu phân nhạt màu, điều đó có thể cho thấy gan yếu hoặc bộ phận khác của hệ thống đường mật có vấn đề. Phân có màu đen có thể xảy ra trong bệnh gan tiến triển và xuất huyết máu trong ống tiêu hóa cần đến ngay cơ sở y tế để được cấp cứu kịp thời.

  • Dễ bị bầm tím

Bạn có thể dễ bị bầm tím do gan giảm khả năng sản xuất các yếu tố đông máu.

  • Lòng bàn tay ửng đỏ (ban đỏ lòng bàn tay)

Khoảng một phần tư số người bị xơ gan phát triển ban đỏ lòng bàn tay – một vùng da đỏ ở lòng bàn tay.

  • Nước tiểu đậm

Nước tiểu có màu vàng sẫm, màu hổ phách hoặc màu nâu có thể là dấu hiệu gan yếu. Màu sắc là do quá nhiều bilirubin tích tụ vì gan không phân hủy nó một cách bình thường.

  • Cổ trướng

Cổ trướng xảy ra do tích tụ dịch trong ổ bụng. Chân và mắt cá chân cũng có thể bị phù do giữ nước.

  • Mẩn ngứa, mề đay, phát ban, mụn nhọt

Khi gan yếu, khả năng giải độc, chuyển hóa của gan kém khiến lượng độc tố bị tích tụ trong cơ thể ngày càng nhiều sẽ phát tán qua da.

  • Hôi miệng

Do bị suy giảm chức năng giải độc, gan yếu một số độc tố, chất cặn bã được bài tiết qua đường hô hấp khiến hơi thở có mùi hôi khó chịu.

>>>> Đọc thêm: Khi Gan Yếu Sẽ Có Những Biểu Hiện Gì – Tìm Hiểu Sâu Hơn

trieu-chung-suy-gan

Mề đay, mẩn ngứa

5. Phương pháp giúp chẩn đoán gan yếu

5.1. Các xét nghiệm để chẩn đoán gan yếu

Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm máu để kiểm tra các chỉ số đánh giá chức năng gan. Một số xét nghiệm chức năng gan để chẩn đoán gan yếu phổ biến bao gồm:

  • Xét nghiệm alanine transaminase (ALT)

Alanine transaminase (ALT) được cơ thể bạn sử dụng để chuyển hóa protein. Nếu gan bị tổn thương hoặc hoạt động không bình thường, ALT có thể được giải phóng vào máu làm cho chỉ số ALT trong máu tăng lên. Nếu chỉ số ALT cao hơn bình thường có thể là dấu hiệu của tổn thương gan, gan yếu. ALT trên 25 IU / L ở nữ và 33 IU / L ở nam thường yêu cầu xét nghiệm và đánh giá thêm.

  • Thử nghiệm Aspartate aminotransferase (AST)

Aspartate aminotransferase (AST) là một loại enzyme được tìm thấy trong một số bộ phận của cơ thể bao gồm tim, gan và cơ. Vì mức độ AST không đặc hiệu cho tổn thương gan như ALT thường được đo cùng với ALT để kiểm tra các vấn đề về gan.

Khi gan bị tổn thương, AST tăng cường giải phóng vào máu. Nếu kết quả xét nghiệm cho AST cao là dấu hiệu cảnh báo gan yếu, gặp vấn đề về chức năng gan. AST thường lên đến 40 IU / L ở người lớn, cũng có thể cao hơn ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. 

xet-nghiem-chan-doan

Xét nghiệm AST

  • Kiểm tra phosphatase kiềm (ALP)

Alkaline phosphatase (ALP) là một loại enzyme được tìm thấy trong xương, đường mật và gan của bạn. Bác sĩ yêu cầu thực hiện xét nghiệm ALP kết hợp với một số xét nghiệm khác để xác định chính xác tình trạng, hoạt động chức năng gan.

Mức ALP cao có thể chỉ ra tình trạng viêm gan, tắc nghẽn ống dẫn mật hoặc bệnh xương. Trẻ em và thanh thiếu niên có thể có mức ALP cao do xương của chúng đang phát triển. Mức ALP có thể tăng khi mang thai. Chỉ số bình thường đối với ALP thường lên tới 120 U / L ở người lớn.

  • Kiểm tra albumin

Albumin là protein do gan tạo ra. Albumin tham gia thực hiện nhiều chức năng quan trọng của cơ thể.

Ví dụ: albumin: ngăn chất lỏng rò rỉ ra khỏi mạch máu của bạn, nuôi dưỡng các mô, vận chuyển hormone, vitamin và các chất khác khắp cơ thể bạn. Phạm vi bình thường của albumin là 3,5–5,0 g / dL.

Tuy nhiên, albumin thấp cũng có thể là kết quả của chế độ dinh dưỡng kém, bệnh thận, nhiễm trùng và viêm.

5.2. Chẩn đoán bằng hình ảnh

Chụp cộng hưởng từ (MRI) là phương pháp chẩn đoán phổ biến, cho kết quả nhanh, chính xác. Xét nghiệm hình ảnh nâng cao không xâm lấn này phát hiện những tổn thương trong nhu mô gan. Các xét nghiệm hình ảnh khác chẳng hạn như CT và siêu âm cũng có thể được thực hiện để chẩn đoán chính xác những tổn thương gan.

Trên đây THTeashop mang đến cho bạn đọc những thông tin hữu ích qua bài viết “Gan Yếu Là Gì? Nguy Cơ Và Dấu Hiệu Gan Yếu” để giải đáp thắc mắc của quý độc giả. Mong rằng bài viết giải đáp thắc mắc quý độc giả cũng như cung cấp thêm kiến thức về nguyên nhân, dấu hiệu gan yếu hữu ích với bạn.

Hãy liên hệ ngay HOTLINE 18006091 để được tư vấn miễn phí về những vấn đề mà bạn gặp phải.

Chia sẻ bài viết


DMCA.com Protection Status
You cannot copy content of this page
Contact Me on Zalo
1800 6091