Men Gan Tăng Cao, Cần Làm Gì Cho Gan Khỏe Mạnh Trở Lại

[banner id="7762"]

Men Gan Tăng Cao, Cần Làm Gì Cho Gan Khỏe Mạnh Trở Lại

Men gan tăng cao là một dấu hiệu cho thấy bạn đang gặp vấn đề bệnh lý liên quan đến gan. Khi các chỉ số men gan tăng cao quá mức bình thường bạn cần được các bác sĩ tư vấn để tìm ra giải pháp tốt nhất để chữa trị kịp thời. Và ở bài viết này, các chuyên gia đến từ THteashop sẽ giúp bạn giải đáp câu hỏi: Men gan là gì? Nguyên nhân thường gặp và cần làm gì khi bị men gan tăng cao.

1. Men gan là gì? 

Thế nào là men gan?

Thế nào là men gan?

Gan thực hiện rất nhiều chức năng khác nhau và nếu nó bị tổn thương hoặc có những rối loạn về chức năng thì nồng độ trong máu của một số enzym gan sẽ tăng cao như phosphatase kiềm (ALP), gamma-glutamyl transpeptidase (GGT), aspartat transaminase (AST), alanin transaminase (ALT).

Aspartate aminotransferase (AST) được tìm thấy trong nhiều loại mô khác nhau bao gồm gan, não, tuyến tụy, tim, thận, phổi và cơ xương. Nếu bất kỳ loại mô nào ở trên bị tổn thương, AST sẽ bị giải phóng vào máu. Nồng độ AST tăng có thể là dấu hiệu của chấn thương mô, nó không đặc hiệu cho gan.

Trong khi đó, alanin aminotransferase (ALT) lại được tạo ra ở duy nhất gan nên sự tăng cao của ALT đều là dấu hiệu của các bệnh lý về gan, dù nhẹ hay nặng. Sự gia tăng không thường xuyên có thể xảy ra liên quan đến nhiễm trùng hoặc bệnh lý trong thời gian ngắn. Sự gia tăng liên tục có thể là dấu hiệu của một bệnh lý dẫn đến khả năng tổn thương gan cao.

Ở mỗi người khác nhau thì sẽ có một chỉ số bình thường khác nhau tùy thuộc vào chỉ số khối cơ thể (BMI) của họ nhưng nói chung, giá trị trung bình bình thường cho người lớn là:

Chỉ số Giá trị trung bình bình thường ở người lớn
ALT 7-55 IU/L
AST 8-48 IU/L

Giá trị cao nhất của phạm vi tham chiếu được gọi là giới hạn trên (ULN) và con số này được sử dụng để xác định mức độ tăng men gan của bạn. Độ cao vừa phải thường được coi là gấp hai đến ba lần ULN. Trong khi một số bệnh gan, chỉ số này có thể vượt quá 50 lần ULN. 

2. Xét nghiệm men gan tăng cao có nghĩa là gì?

Xét nghiệm giúp xác định mức độ men gan trong máu

Xét nghiệm giúp xác định mức độ men gan trong máu

Gan của bạn thực hiện hàng trăm nhiệm vụ trao đổi chất. Mặc dù gan chứa nhiều loại enzym khác nhau, nhưng nồng độ men gan cao thường đề cập đến một nhóm từ 2 đến 5 loại enzym có ở nồng độ đặc biệt cao. Men gan tăng cao thường là dấu hiệu của tổn thương tế bào gan, có thể xảy ra với một loạt các tình trạng với mức độ nghiêm trọng khác nhau.

Tế bào gan bị viêm sẽ giải phóng một lượng enzym nhất định vào máu nhiều hơn bình thường, làm tăng men gan khi xét nghiệm máu. Tăng nhẹ, thoáng qua tương đối phổ biến và hiếm khi gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe. Tuy nhiên, sự gia tăng liên tục hoặc rõ rệt về mức độ men gan có thể cho thấy một rối loạn y tế nghiêm trọng tiềm ẩn.

Nhưng cần phải nhấn mạnh rằng mức độ cao hơn bình thường của các men gan này không nên mặc định bị coi là bệnh gan. Ví dụ, sự gia tăng của các enzym AST có thể xảy ra khi tổn thương cơ. Hoặc ngay cả trong điều kiện AST và ALT rất cao, gan vẫn có thể hoạt động bình thường. Do đó, mức độ chính xác của AST (SGOT) và ALT (SGPT) không thể được sử dụng để xác định mức độ bệnh gan nặng hay nhẹ hoặc dự đoán về chức năng gan trong tương lai. 

Ví dụ, những người bị viêm gan siêu vi A cấp tính có thể phát triển nồng độ AST và ALT rất cao (đôi khi trong phạm vi hàng nghìn đơn vị / lít), nhưng hầu hết những người bị viêm gan siêu vi A cấp tính hồi phục hoàn toàn mà không có bệnh gan còn sót lại. Ngược lại, những người bị nhiễm viêm gan C mạn tính thường chỉ tăng một chút mức AST và ALT trong khi bị tổn thương gan đáng kể và thậm chí có sẹo nặng ở gan (xơ gan) do viêm gan tiến triển không có triệu chứng.

Như vậy, nếu bạn bị men gan tăng cao hoặc xét nghiệm chức năng gan thấy bất thường, bạn cần hỏi bác sĩ để biết được chính xác những gì mà tất cả các xét nghiệm chỉ ra và liệu bạn có mắc các bệnh lý về gan hay không.

>>> Xem thêm Xét nghiệm men gan là gì? Khi nào cần xét nghiệm men gan?

3. Các nguyên nhân thường thấy của tình trạng men gan tăng cao

Có rất nhiều tình trạng bệnh lý khác nhau dẫn đến sự tăng cao về các chỉ số men gan, bao gồm:

3.1. Các bệnh lý trên gan

Bệnh lý trên gan là nguyên nhân trực tiếp khiến men gan tăng cao. Nhiều rối loạn và tình trạng bệnh lý bao gồm:

Lạm dụng rượu

Uống rượu thường xuyên liên tục có thể tàn phá gan, khiến gan bị tổn thương. Điều này là do các hóa chất có trong rượu khiến gan của bạn phải làm việc nhiều hơn để chuyển hóa chúng và giải độc. Thật không may, ảnh hưởng của rượu thường dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ do rượu, hoặc thậm chí là viêm gan do rượu. Tuy nhiên, gan nhiễm mỡ thường có thể hồi phục nếu phát hiện sớm và ngừng uống rượu. Tổn thương gan do rượu kéo dài có thể dẫn đến suy gan, thậm chí tử vong.

Chất xơ

Chất xơ trong chế độ ăn mang lại nhiều lợi ích giúp cải thiện chức năng gan

Nhiễm vi rút viêm gan (A, B, C, D và E)

>>> Xem thêm Viêm Gan Virus Là Gì? Tổng Quan Những Kiến Thức Bạn Cần Phải Biết

Bệnh NAFLD – gan nhiễm mỡ không do rượu

Được coi là nguyên nhân phổ biến nhất khiến người bệnh bị men gan cao khi xét nghiệm máu. Tình trạng này có thể xảy ra ở những người không uống quá nhiều rượu nhưng vì chế độ ăn và thói quen sinh hoạt khiến tích trữ quá nhiều chất béo trong tế bào gan. Gan khỏe mạnh chỉ có khoảng 5-10% chất béo trong đó, trong khi những gan bị NAFLD có thể có số lượng cao hơn đáng kể. 

Theo thống kê của Bộ Y Tế Việt Nam năm 2019, 20-30% dân số người Việt bị gan nhiễm mỡ. Điều này cho thấy đây là một nguyên nhân phổ biến hàng đầy dẫn đến triệu chứng men gan tăng cao ở người bệnh.

Viêm gan tự miễn

Kết quả của tổn thương gan do các kháng thể và hệ thống phòng thủ của chính cơ thể tấn công gan.

Thuốc và chất độc

Viêm gan cấp tính hoặc mạn tính

Viêm gan cấp tính đôi khi dẫn đến tổn thương và suy gan nghiêm trọng khiến men gan tăng cao bất thường.

3.2. Rối loạn tiêu hóa và hệ thống khác

Các tình trạng tắc nghẽn lưu thông của mật từ gan đến túi mật hoặc ruột thường gây ra tăng men gan như:

  • Sỏi mật
  • Viêm tụy: là một tình trạng mà tình trạng viêm dẫn đến cơ quan này không hoạt động như bình thường. Các triệu chứng của viêm tụy cấp có thể bao gồm buồn nôn, nôn và đau ở vùng bụng trên. Tăng men gan thường là một đặc điểm của tình trạng này.
  • Khối u hoặc nang túi mật
  • Viêm ống mật xơ cứng (sẹo viêm của ống dẫn mật)

3.3. Các nguyên nhân khác dẫn đến men gan tăng cao

Các rối loạn về gan, tiêu hóa và hệ thống khác có thể gây tăng men gan bao gồm:

Hemochromatosis: Là một rối loạn di truyền trong đó có sự hấp thụ quá mức sắt trong chế độ ăn uống dẫn đến tích tụ sắt trong gan gây ra viêm gan. Nếu không được chẩn đoán hoặc không được điều trị, bệnh huyết sắc tố này có thể tiến triển viêm gan thành xơ gan và suy gan.

Bệnh Wilson: Là một rối loạn di truyền với sự tích tụ quá nhiều đồng trong các mô khác nhau bao gồm gan và não. Đồng dư thừa trong gan có thể dẫn đến viêm gan mạn tính, trong khi đồng trong não có thể gây rối loạn tâm thần và vận động.

Thiếu alpha-1-antitrypsin: Là một rối loạn di truyền trong đó thiếu glycoprotein (phức hợp carbohydrate-protein) được gọi là alpha-1-antitrypsin dẫn đến bệnh phổi mạn tính (khí phế thũng) và bệnh gan mạn tính.

Hội chứng Budd-Chiari:  Đây là một tình trạng hiếm gặp khác gây ra kết quả xét nghiệm men gan tăng cao. Trong tình trạng này, tắc nghẽn dòng máu trong gan bởi cục máu đông có thể làm tổn thương gan bằng cách hạn chế lưu lượng máu dẫn đến các tế bào gan. 

Rối loạn dự trữ glycogen: Là tình trạng di truyền gặp ở trẻ em. Chúng làm suy giảm khả năng dự trữ và chuyển hóa glycogen của gan, một loại đường phức hợp cần thiết để sản xuất chất dinh dưỡng và năng lượng trong cơ thể. Rối loạn dự trữ glycogen gây ra các bất thường về men gan ở các mức độ khác nhau.

Tăng bạch cầu đơn nhân: Thường được gọi là “bệnh hôn”, tình trạng này do vi-rút Epstein-Barr (EBV) gây ra và thường lây truyền qua nụ hôn. Các triệu chứng thường bao gồm sưng hạch bạch huyết, đau họng và sốt cao. Nhiều trường hợp liê quan tới các tế bào mono ở gan có thể làm cho gan to ra hoặc bị viêm, dẫn đến tăng men gan.

Bệnh đường ruột: viêm loét đại tràng, bệnh Crohn.v.v..

Bệnh liên quan đến tuyến giáp: cường hoặc suy giáp

Ung thư phát sinh hoặc di căn đến gan

U lympho Hodgkin

Lupus ban đỏ hệ thống

Nhiều loại thuốc kê đơn và không kê đơn thường được sử dụng có thể gây tăng men gan, bao gồm:

    • Acetaminophen (Tylenol)
    • Thuốc chống viêm không steroid, chẳng hạn như diclofenac (Voltaren)
    • Thuốc statin giảm cholesterol, chẳng hạn như atorvastatin (Lipitor), rosuvastatin (Crestor) và simvastatin (Zocor)
    • Estrogen và thuốc tránh thai
    • Thuốc kháng sinh, chẳng hạn như amoxicillin-clavulanate (Augmentin) và tetracycline
    • Một số loại thuốc chống động kinh như phenytoin (Dilantin), carbamazepine (Tegretol), axit valproic (Depakote).v.v…

Một số loại thảo mộc cũng có thể gây tăng men gan và có khả năng gây tổn thương gan nghiêm trọng, bao gồm cây hoàng liên, ma hoàng…

4. Phương pháp điều trị cho người bị men gan tăng cao

Phương pháp điều trị sẽ tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra tăng men gan và bác sĩ có thể tư vấn cho bạn hạn chế, ngừng uống rượu hoặc cẩn nhắc sử dụng một số loại thuốc, giảm cân hoặc ăn một chế độ ăn uống lành mạnh hơn. Nếu men gan của bạn vẫn tăng, bác sĩ có thể yêu cầu các xét nghiệm chuyên sâu hơn hoặc điều trị bằng phác đồ khác.

Việc điều trị tăng men gan bao gồm điều trị nguyên nhân cốt lõi của bệnh và điều trị cả các triệu chứng. Ví dụ, thuốc kháng vi-rút được dùng cho bệnh viêm gan C; corticosteroid và pentoxifylline được sử dụng để giảm viêm gan; axit ursodeoxycholic được sử dụng để điều trị xơ gan nguyên phát và penicillamine được sử dụng để điều trị bệnh Wilson. 

4.1. Chế độ ăn uống lành mạnh

Một chế độ ăn uống lành mạnh có thể tạo điều kiện thuận lợi đối với việc hồi phục các chức năng của gan và ngược lại một chế độ ăn uống thiếu kiểm soát có thể gây hại cho gan. 

4.1.1. Thực phẩm giàu chất xơ

Thực phẩm giàu chất xơ ngăn cản cơ thể hấp thụ cholesterol. Bằng cách giảm lượng cholesterol dung nạp và cơ thể, gan của bạn sẽ giảm bớt gánh nặng từ đó tăng cường sức khỏe của gan. Chất xơ cũng làm tăng bài tiết mật của gan, cải thiện quá trình tiêu hóa chất béo và ngăn ngừa bệnh gan bằng cách giảm bilirubin và thải các kim loại nặng ra khỏi cơ thể, đồng thời thúc đẩy tăng sản xuất mật. Chúng bao gồm rau xanh và trái cây tươi như là rễ cây ngưu bàng, bồ công anh, rau mùi, rau kinh giới, củ cải đường, cà rốt, bưởi, cải xoăn, cần tây, gừng, cam, nước ép nam việt quất, cây kế sữa, bông cải xanh, rau bina, gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt, mướp đắng, cải xanh và rau diếp xoăn….

Chất xơ

Chất xơ trong chế độ ăn mang lại nhiều lợi ích giúp cải thiện chức năng gan

4.1.2. Bổ sung các loại protein

Bên cạnh đó nên bổ sung các loại protein khác như: trứng và thịt nạc và tránh thịt gà tây, thịt bò và thịt đỏ. Bổ sung dầu cá có thể giúp cải thiện chức năng gan bằng cách giảm mức chất béo trung tính tích lũy trong gan. Cân nhắc dùng thực phẩm giàu axit béo omega-3 như vitamin B12 kết hợp với coenzyme Q10 (với sự chấp thuận của bác sĩ) vì chúng hỗ trợ hồi phục các tế bào bị tổn thương trong gan.

4.1.3. Cung cấp đủ nước cho cơ thể giúp hạn chế men gan tăng cao

Cung cấp đủ nước cho cơ thể. Uống đủ nước sẽ giúp gan đào thải các chất cặn bã ra ngoài cơ thể. Uống từ tám đến mười 8 ly nước mỗi ngày. Đặc biệt lưu ý uống nước vào những thời điểm sau:

  • Khi bạn lần đầu tiên thức dậy.
  • Trước và trong bữa ăn.
  • Trước và sau khi vận động như tập thể dục.
  • Ngay trước khi bạn đi ngủ.

4.1.4. Tránh các thực phẩm gây hại cho sức khỏe của gan

Nếu bạn đã có mức men cao, bạn cần tránh các loại thực phẩm sau để cân bằng mức độ enzym của bạn:

  • Thực phẩm béo như thịt cừu, thịt bò, da gà, thực phẩm chế biến từ mỡ động vật…
  • Các loại thực phẩm chế biến và chế biến sẵn, đồ ăn nhẹ như bánh quy và khoai tây chiên, và thực phẩm đóng hộp.
  • Thực phẩm chứa lượng đường cao như bánh quy, bánh ngọt.
  • Đồ chiên rán.
  • Động vật có vỏ sống hoặc nấu chưa chín (chúng có thể chứa độc tố gây hại cho gan).
  • Cắt giảm lượng rượu tiêu thụ hoặc loại bỏ hoàn toàn – đây là điều vô cùng cần thiết để điều trị các nguyên nhân bệnh về gan như gan nhiễm mỡ do rượu… 
men-gan-tang-cao

Hạn chế thực phẩm nhiều chất béo rất có lợi cho gan

4.2. Sử dụng các loại trà thảo mộc cải thiện sức khoẻ cho gan

Có rất nhiều loại thảo mộc được sử dụng để hỗ trợ chức năng gan, giảm men gan được sử dụng từ lâu đời. 

Cây kế sữa là một loại thảo mộc trong họ cúc và cỏ phấn hương có chứa thành phần hoạt chất silymarin có thể có đặc tính chống viêm, kháng vi-rút và chống oxy hóa. Liều dùng từ 160-480 mg mỗi ngày

Công bố trên tạp chí European Journal of MedChem các nhà khoa học đã nghiên cứu cho thấy sử dụng cây kế sữa rất có lợi trong điều trị cho nhiều rối loạn về gan bao gồm vàng da, viêm gan, xơ gan (bệnh gan do rượu), bệnh gan nhiễm mỡ không cồn và các biến chứng túi mật.

Xương cựa: Liều thông thường được sử dụng là 20–500 mg dịch chiết uống ba đến bốn lần mỗi ngày.

Rễ bồ công anh: Bồ công anh đã được sử dụng như một loại thuốc bổ gan trong y học dân gian trong nhiều năm. Rễ bồ công anh có thể được dùng như một loại trà và còn được biết đến là có tác dụng làm giảm mức cholesterol. Các biện pháp phòng ngừa phải được thực hiện vì một số cá nhân có thể bị dị ứng với bồ công anh. Uống hai đến bốn tách trà rễ cây bồ công anh mỗi ngày hoặc 2-4g rễ mỗi ngày.

Bồ công anh là một loại thảo mộc giúp giải độc cơ thể và cải thiện sức khỏe của gan – theo một nghiên cứu được thực hiện bởi Đại học Dược Trung Quốc, Nam Kinh. Nghiên cứu tiết lộ rằng polysaccharides được tìm thấy trong bồ công anh có thể giúp giảm thương tổn bởi nhiễm độc gan do thuốc.  

men-gan-tang-cao

Bồ công anh là thảo mộc chữa bệnh lý về gan được sử dụng từ rất lâu đời

4.3. Một số phương pháp điều trị men gan tăng cao khác

Dọn dẹp không gian sống và loại bỏ các vật dụng chứa chất độc cho cơ thể. Bạn nên biết những gì bạn đang sử dụng như hóa chất tẩy rửa gia dụng và tránh khói độc hại từ khói thuốc hoặc sơn cũ và tìm hiểu xem liệu chúng có gây hại cho sức khỏe của bạn và cân nhắc loại bỏ chúng thay bằng các sản phẩm an toàn thân thiện hơn.

Người bệnh cũng nên giảm cân nếu bị béo phì để giảm men gan cao và tái khám bác sĩ thường xuyên để kiểm tra chức năng gan định kỳ.

>>> Xem thêm Điều Trị Men Gan Cao, Phương Pháp Và Nguyên Tắc Cần Lưu Ý

Như vậy, triệu chứng men gan tăng cao là một biểu hiện không quá nghiêm trọng nhưng nó vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ về bệnh lý gan mật và để đảm bảo bạn nên có sự tư vấn từ bác sĩ có chuyên môn. Nếu có bất kì thắc mắc nào cần giải đáp về vấn đề bệnh lý gan mật hãy liên hệ với chúng tôi thông qua HOTLINE 18006091, các chuyên gia của THteashop sẽ giúp bạn đưa ra giải pháp an toàn hiệu quả nhất.

Chia sẻ bài viết


DMCA.com Protection Status
You cannot copy content of this page
Contact Me on Zalo
1800 6091