Nguyên Nhân Bị Gan Nhiễm Mỡ Nên Làm Gì Điều Trị Hiệu Quả

[banner id="7762"]

Nguyên Nhân Bị Gan Nhiễm Mỡ Nên Làm Gì Điều Trị Hiệu Quả

Nguyên nhân bị gan nhiễm mỡ từ lâu đã là một câu hỏi của rất nhiều người và gây đau đầu cho giới khoa học. Gan nhiễm mỡ dần trở thành mối đe dọa thời hiện đại khi mà tỉ lệ người mắc đang tăng lên nhanh chóng, đặc biệt ở các nước phát triển như Mỹ và các nước Châu Âu, tại Việt Nam tỉ lệ này cũng không phải là nhỏ do lối sống ít vận động và chế độ ăn không khoa học.

1. Bệnh gan nhiễm mỡ là gì?

1.1. Vai trò của gan có quan trọng không?

Gan đảm nhận nhiều chức năng quan trọng

Gan đảm nhận nhiều chức năng quan trọng

Gan đóng nhiều vai trò trong việc giữ nguyên cân bằng các phản ứng sinh hóa diễn ra trong cơ thể. Bạn nên biết một số chức năng bình thường của gan trước để hiểu được mức độ ảnh hưởng của bệnh gan nhiễm mỡ là như thế nào.

Trong điều kiện bình thường, gan của bạn thực hiện nhiều nhiệm vụ giúp cho cả triệu tế bào ​​trong cơ thể hoạt động một cách trơn tru. Các vai trò khác nhau của gan là:

  • Sản xuất mật

Sản xuất mật là quá trình cần thiết cho quá trình tiêu hóa thức ăn. Muối mật nhũ hóa chất béo và cải thiện tiêu hóa. Ngoài ra, khi các vitamin tan trong chất béo A, D và K được hòa tan trong mật, chúng sẽ được hấp thu tốt hơn.

Bên cạnh đó, nhiều chất độc trong cơ thể được hòa tan trong mật và cuối cùng được tống vào ruột để tống ra ngoài dưới dạng phân. Do đó, gan giúp loại bỏ các sản phẩm phụ độc hại ra khỏi cơ thể bằng cách sản xuất mật.

  • Sản xuất các yếu tố đông máu

Sản xuất nhiều yếu tố đông máu và protein từ các axit amin rất quan trọng cho mọi quá trình chữa lành, sửa chữa và tăng trưởng tế bào.

  • Kho dự trữ 

Đây là kho dự trữ lớn nhất của nhiều loại vitamin (A, D, K + B12), sắt, khoáng chất…và cũng là nơi chuyển hóa thành dạng hoạt động sinh học của chúng làm cho chúng có sẵn cho các chức năng của cơ thể.

Gan là kho dự trữ năng lượng rất lớn. Nó tạo ra glucose từ các loại đường khác nhau trong chế độ ăn uống của chúng ta và lưu trữ nó ở dạng glycogen và linh hoạt chuyển đổi glycogen thành glucose khi mức glucose thấp và ngược lại khi mức glucose cao.

  • Giải độc cho cơ thể

Đây là một chức năng chính của gan. Hóa chất, chất ô nhiễm công nghiệp, chất thải chuyển hóa từ đồ ăn vặt, thuốc, dư lượng thuốc trừ sâu, rượu…là một số độc tố nguy hiểm được loại bỏ qua gan của chúng ta.

Thông qua các phản ứng hóa học chuyển hóa chất độc thành chất có độc tính ít hơn hoặc không còn độc tính và được đào thải qua phân, nước tiểu hoặc một số kim loại nặng, chất có màu sẽ được giữ nguyên vẹn và đào thải qua đường mật.

1.2. Gan nhiễm mỡ là gì?

nguyen-nhan-bi-gan-nhiem-mo-2 (1)

Gan nhiễm mỡ là gì?

Gan nhiễm mỡ mô tả sự tích tụ bất thường của một lượng lớn chất béo trung tính trong gan. Có mỡ trong gan là bình thường. Tuy nhiên, nếu hơn 5-10 phần trăm trọng lượng của gan là chất béo thì có thể mắc bệnh gan nhiễm mỡ. Gan nhiễm mỡ có thể chia thành 2 loại: bệnh gan nhiễm mỡ do rượu và không do rượu.

Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) có thể được chia thành bốn giai đoạn khác nhau:

  • Giai đoạn 1: gan nhiễm mỡ đơn giản là giai đoạn mà chất béo tích tụ trong tế bào gan phần lớn vô hại nhưng không đến mức gây ra các triệu chứng.
  • Giai đoạn 2: Viêm gan nhiễm mỡ không do rượu (NASH) là một dạng NAFLD nghiêm trọng hơn và xảy ra nếu gan bị tổn thương khiến gan bị viêm. NASH có nhiều khả năng xảy ra ở những người thừa cân hoặc béo phì, hoặc những người mắc bệnh tiểu đường.
  • Giai đoạn 3: Xơ hóa xảy ra khi tình trạng viêm dai dẳng gây ra các mô sẹo xung quanh gan và các mạch máu lân cận, nhưng gan vẫn có thể hoạt động bình thường.
  • Giai đoạn 4: Xơ gan, giai đoạn nặng nhất, xảy ra khi các mô gan bình thường bị thay thế bằng xơ hóa đến mức cấu trúc và chức năng của gan bị ảnh hưởng nghiêm trọng và nguy cơ dẫn đến suy gan và ung thư gan.

Gan nhiễm mỡ do rượu xảy ra trong ba giai đoạn:

  • Giai đoạn 1: Gan nhiễm mỡ được đặc trưng bởi sự tích tụ quá nhiều chất béo bên trong tế bào gan. Những người nghiện rượu nặng thường đến giai đoạn gan nhiễm mỡ trong những năm đầu lạm dụng rượu.
  • Giai đoạn 2: Viêm gan do rượu được đặc trưng bởi tình trạng viêm gan dẫn đến sự thoái hóa của các tế bào gan. Vàng da là triệu chứng phổ biến nhất trong giai đoạn này.
  • Giai đoạn 3: Xơ gan là giai đoạn cuối cùng và cuối cùng của bệnh gan do rượu, nơi xảy ra sẹo vĩnh viễn ở các mô gan khỏe mạnh. Đây là một tình trạng nghiêm trọng và không thể phục hồi.

>>>Xem thêm: Chữa Gan Nhiễm Mỡ Bằng Thuốc Nam Hiệu Quả Nhất Hiện Nay

2. Nguyên nhân bị gan nhiễm mỡ

Tại sao gan nhiễm mỡ xảy ra vẫn chưa được biết. Tuy nhiên, 70% những người bị gan nhiễm mỡ được phát hiện là béo phì.

Một trong các nguyên nhân bị gan nhiễm mỡ không do rượu là bệnh rối loạn chuyển hóa:

Sự kháng insulin

Đây là tình trạng các tế bào của cơ thể không đáp ứng đầy đủ với insulin – một loại hormone do tuyến tụy sản xuất. Insulin rất quan trọng vì nó là chất thúc đẩy chính của quá trình hấp thu glucose từ máu của các tế bào.

Lúc đầu, tuyến tụy bù đắp cho sự không nhạy cảm với insulin bằng cách sản xuất và giải phóng nhiều insulin hơn, nhưng cuối cùng nó không thể sản xuất đủ số lượng insulin nữa và trên thực tế, tuyến tụy có thể bắt đầu sản xuất số lượng giảm dần.

Tại thời điểm này, không đủ đường xâm nhập vào các tế bào, và nó bắt đầu tích tụ trong máu, một trạng thái được gọi là bệnh tiểu đường. Mặc dù đường trong máu có một lượng lớn, nhưng sự không nhạy cảm với insulin sẽ ngăn các tế bào nhận đủ đường.

Vì đường là nguồn năng lượng quan trọng cho các tế bào và cho phép chúng thực hiện các chức năng chuyên biệt của mình, nên việc thiếu đường bắt đầu thay đổi cách thức hoạt động của các tế bào.

Đó chính là sự tăng axit béo tự do do tác động lên quá trình chuyển hóa lipid để bù đắp năng lượng khi mà tế bào không thể sử dụng đường. Và khi lượng chất béo vượt quá khả năng chuyển hóa của gan, dẫn đến tích tụ quá nhiều trong gan.

Ngoài ra, sự bài tiết lipoprotein tỷ trọng rất thấp cũng giảm do đó triglycerid tăng lên.

Rối loạn chuyển hóa lipid

Sự tổng hợp và bài tiết protein vận chuyển triglycerid và apolipoprotein giảm do nhiều nguyên nhân khác nhau như đột biến đơn gen hoặc đa gen hoặc các bệnh lý như tiểu đường, suy giáp, hội chứng buồng trứng đa nang…làm cho lượng chất béo trung tính không được vận chuyển tăng lên và chúng tích tụ trong gan, dẫn đến NAFLD.

Rối loạn chức năng ty thể

Ti thể đóng một vai trò trung tâm trong các quá trình phức tạp, bao gồm tạo ra năng lượng và các loại oxy phản ứng, duy trì cân bằng nội môi và điều chỉnh quá trình chết của tế bào theo chu trình và chuyển hóa lipid.

Với số lượng nghiên cứu ngày càng tăng, người ta đã chứng minh được rằng rối loạn chức năng ty thể là một cơ chế quan trọng của NAFLD và làm trầm trọng thêm nó, trong đó các cơ chế sau có thể đóng một vai trò nào đó: 

  • Stress oxy hóa và quá trình peroxy hóa lipid: Stress oxy hóa xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau. Khi một lượng lớn chất béo được lưu trữ trong gan, stress oxy hóa sẽ tăng lên đáng kể và năng lượng được cung cấp bởi quá nhiều axit béo. Stress oxy hóa lâu dài sẽ kích thích gan, có thể dẫn đến viêm gan nhiễm mỡ không do rượu (NASH) và xơ gan. Stress oxy hóa được coi là cơ chế quan trọng nhất gây ra tổn thương cho gan. 
  • Tổn thương DNA ty thể
  • Rối loạn chuyển hóa năng lượng
  • Chu trình chết của tế bào gan qua trung gian ti thể
  • Rối loạn chuyển hóa axit béo. 

Do đó, các chiến lược để ngăn ngừa tổn thương ty thể hoặc điều khiển chức năng của ty thể theo cách hữu ích về mặt lâm sàng có thể cung cấp các liệu pháp hiệu quả để điều trị NAFLD.

Các nguyên nhân bị gan nhiễm mỡ và yếu tố nguy cơ khác như:

Béo phì

Ở người bị béo phì thì nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ so với người trọng lượng bình thường cao gấp nhiều lần. Cơ thể của họ tích tụ lượng chất béo vượt ngưỡng mà cơ thể có thể hấp thu và lượng chất béo dư thừa sẽ tích tụ trong tế bào gan và dần dần gây nên hiện tượng gan nhiễm mỡ.

Suy dinh dưỡng

Nguyên nhân được phỏng đoán là do cơ thể suy nhược nên giảm khả năng tổng hợp lipoprotein nên không thể bài xuất lipid ra khỏi gan

Giảm cân đột ngột nhanh chóng

Điều này sẽ làm cơ thể không đủ năng lượng, protein, axit amin…và giảm tổng hợp các apoprotein vận chuyển chất béo ra khỏi gan.

Nối tắt hỗng – hồi tràng

Trước đây thủ thuật này được sử dụng để giúp người bệnh giảm cân nhanh chóng, nhưng hiện tại nó đã không còn được sử dụng do có nhiều biến chứng hậu phẫu, trong đó có gan nhiễm mỡ.

Nguyên nhân được cho rằng là do cơ thể không hấp thu được đầy đủ lượng dinh dưỡng nên không thể tạo ra các lipoprotien giúp bài xuất lipid, một yếu tố quan trọng nữa là do sự phát triển quá mức của hệ vi sinh vật đường ruột và chúng tiết ra các nội độc tố gây hại cho gan/

Thai kỳ

Một số thai phụ bị gan nhiễm mỡ nhưng cơ chế chưa được biết một cách rõ ràng.

Các bệnh bẩm sinh như bệnh Wilson

Ảnh hưởng đến lượng đồng trong cơ thể làm cho chúng tích tụ quá nhiều trong gan làm cho rối loạn quá trình chuyển hóa, lưu trữ lipid nên chúng được coi là một trong các nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ, thậm chí có thể dẫn đến xơ gan và suy gan.

Bệnh Wolman là một bệnh hiếm gặp xảy ra trong thời kì sơ sinh với các triệu chứng gan lách to, nó được đặc trưng về mô học bởi sự ứ đọng lipid trong mô tế bào gan.

Hội chứng Reye

Đây là một bệnh đột biến trên gen lặn đặc trưng bởi tình trạng thâm nhiễm mỡ ở gan và bệnh não ở trẻ em. Nguyên nhân gây bệnh do sự rối loạn chức năng ti lạp thể và sự thiếu hụt một số enzyme trong chu trình ure gây ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa chất béo.

Thuốc

  • Corticosteroid
  • Axit valproic (được sử dụng ở bệnh nhân động kinh)
  • Thuốc điều trị các bệnh về tim như nhịp tim không đều và huyết áp cao như amiodarone; diltiazem.
  • Thuốc an thần
  • Methotrexate
  • Thuốc chống vi-rút (indinavir)
  • Quá liều Vitamin A.
  • Trong trường hợp nghiêm trọng, amiodarone và methotrexate có thể gây xơ gan.

Khác: chất độc từ thực phẩm như: Đậu phộng ôi thiu – aflatoxin cực độc, ngộ độc kim loại nặng, độc nấm, phốt pho từ môi trường…

Đối với gan nhiễm mỡ do rượu, uống quá nhiều rượu là nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh. Thậm chí sẽ trầm trọng thêm nếu bạn uống nhiều rượu và kết hợp với các tình trạng như: béo phì, suy dinh dưỡng, viêm gan siêu vi mạn tính, người cao tuổi…

Uống quá nhiều rượu là một nguyên nhân bị gan nhiễm mỡ

Uống quá nhiều rượu là một nguyên nhân bị gan nhiễm mỡ

3. Triệu chứng của các nguyên nhân bị gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ nhẹ thường hầu như không có triệu chứng. Nó thường được phát hiện tình cờ trong quá trình kiểm tra sức khỏe định kỳ. Tuy nhiên, một số người có thể có các triệu chứng không rõ ràng như:

  • Cơ thể mệt mỏi, khó chịu, mất sức
  • Đầy và nặng ở bụng, nhiều hơn ở góc trên bên phải
  • Đôi khi gan có thể bị đau khi đè hoặc ấn lên.

Tuy nhiên, nếu gan nhiễm mỡ không được kiểm soát có thể tiến triển thành xơ gan gây nguy hiểm đến tính mạng. Sau đó, các đặc điểm của xơ gan sẽ xuất hiện như:

  • Da đổi màu vàng (vàng da), nước tiểu sẫm màu.
  • Giảm cân
  • Buồn nôn và ói mửa
  • Ăn mất ngon
  • Cổ trướng (do tăng dịch trong ổ bụng)
  • Dễ chảy máu dù chỉ là chấn thương nhỏ.
  • Máu đông chậm
  • Các ngón tay run nhẹ đến vừa phải
  • Run tay
  • Ngứa ở chân, tay và dần dần lan ra khắp cơ thể
  • Các tĩnh mạch ở chân, bụng căng, nổi lên
  • Ham muốn tình dục giảm
nguyen-nhan-bi-gan-nhiem-mo-4 (1)

Một trong các biểu hiện của gan nhiễm mỡ là vàng da

>>>Xem thêm: Gan Nhiễm Mỡ Triệu Chứng, Cảnh Báo Những Nguy Hiểm Của Gan Nhiễm Mỡ

4. Các phương pháp chẩn đoán giúp xác định bệnh

Một số thủ thuật chẩn đoán thường được sử dụng là:

  • Siêu âm (Ultrasonography): Một xét nghiệm không xâm lấn được thực hiện để xác định kích thước gan và đánh giá mức độ cải thiện bệnh.
  • Xét nghiệm chức năng gan: Xác định mức độ bất thường của men gan trong máu cũng như để tìm hiểu sâu hơn về nguyên nhân của gan nhiễm mỡ. 
  • Chụp cắt lớp vi tính (CT scan): Xác định các cơ quan nội tạng một cách chính xác và chi tiết bằng cách sử dụng tia X.
  • MRI: Chẩn đoán không xâm lấn và sử dụng sóng vô tuyến trong từ trường để quét các cấu trúc của các cơ quan nội tạng.

5. Điều trị từ các nguyên nhân bị gan nhiễm mỡ

Không có phương pháp điều trị tiêu chuẩn cho gan nhiễm mỡ. Điều trị nguyên nhân bị gan nhiễm mỡ thì cơ bản có thể dễ dàng đảo ngược những thay đổi bất thường của gan, miễn là nó đang ở giai đoạn đầu của bệnh.

Giữ cân nặng ổn định giúp kiểm soát bệnh gan nhiễm mỡ

Giữ cân nặng ổn định giúp kiểm soát bệnh gan nhiễm mỡ

Một số biện pháp phổ biến được áp dụng giúp cải thiện gan nhiễm mỡ là:

  • Giảm cân và tập thể dục

Là một trong những phương pháp điều trị đầy hứa hẹn nhất đối với bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Không cần giảm cân quá nhiều hay quá nhanh. Giảm ít hơn 10% trọng lượng có thể là đủ.

  • Kiểm soát mức cholesterol

Bên cạnh việc tập luyện thường xuyên, nên tránh tiêu thụ chất béo bão hòa trong chế độ ăn uống có thể đảo ngược tình trạng gan nhiễm mỡ. Trong trường hợp này có thể sử dụng thuốc làm giảm cholesterol cho bệnh nhân bị gan nhiễm mỡ.

  • Kiểm soát bệnh tiểu đường

Kiểm soát hiệu quả lượng đường bằng cách thay đổi lối sống, thuốc và insulin có thể ngăn chặn sự tiến triển thêm của gan nhiễm mỡ thành các bệnh nghiêm trọng khác. Một số bệnh đó có thể kể đến là xơ gan hoặc suy gan rất dễ mắc phải nếu không kiểm soát được lượng đường trong máu.

  • Tránh các chất độc hại

Nên tránh một số loại thuốc, rượu, đồ ăn nhanh…khi được chẩn đoán mắc gan nhiễm mỡ. Nói chuyện với bác sĩ của bạn về các loại thuốc có thể làm trầm trọng thêm bệnh gan nhiễm mỡ.

Ngoài ra, bạn cần phải điều chỉnh chế độ ăn uống cho người bị gan nhiễm mỡ nên ăn những thực phẩm nhẹ nhàng cho đường ruột và dễ tiêu hóa. Bao gồm các loại thực phẩm sau đây sẽ giúp giải độc gan và bình thường hóa men gan, do đó dẫn đến khả năng đảo ngược tình trạng bệnh, đặc biệt là gan nhiễm mỡ cấp độ 1 và độ 2.       

  • Ăn nhiều trái cây và rau quả

Cụ thể là rau củ quả sáng màu chẳng hạn như kiwi, ổi, dâu tây, chanh ngọt,  rau bina, ớt chuông,  cam, bông cải xanh,…rất giàu vitamin C. Vitamin C là một chất chống oxy hóa giúp hỗ trợ điều trị nhiều bệnh mãn tính.

Nó cũng có khả năng chống viêm giúp hỗ trợ điều trị các loại bệnh gan nhiễm mỡ. Nó hoạt động như một chất trung gian trong việc hấp thụ sắt, do đó làm giảm bớt gánh nặng cho gan. Do đó, tiêu thụ đủ lượng vitamin C có thể giúp hồi phục gan một cách lâu dài.

rau củ quả

Ăn nhiều trái cây, rau củ quả giúp đẩy lùi nguyên nhân bị gan nhiễm mỡ ở người bệnh

  • Chất xơ

Là một thành phần tất yếu của quá trình tiêu hóa, nó cũng giúp lọc các chất thải từ gan. Ăn các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt và rau như cà rốt, củ cải giàu chất xơ. Nó có lợi cho việc kiểm soát gan nhiễm mỡ cấp độ 1.

  • Thực phẩm không chứa Gluten

Chọn các loại hạt kê, kiều mạch…dễ hấp thụ và mất ít thời gian hơn để tiêu hóa so với lúa mì.

  • Hạn chế hấp thụ chất béo của bạn

Chọn ăn thực phẩm chứa chất béo không bão hòa bao gồm ngô, đậu tương, quả óc chó và hạt lanh. Tuy nhiên, chất béo cũng là một phần không thể tránh khỏi trong quá trình nấu ăn.

Dầu hướng dương, dầu hạt cải và dầu ô liu sẽ là lựa chọn tối ưu hơn cho các bệnh nhân gan nhiễm mỡ. Tránh thức ăn chiên và nên chọn các sản phẩm, thực phẩm luộc, hấp, nướng.

  • Ưu tiên trà xanh và trà đen thay vì cà phê

Những loại thực phẩm này là chất chống oxy hóa tiềm năng chống lại các gốc tự do và bảo vệ gan khỏi tổn thương tế bào. Tránh các chất kích thích như rượu bia là thủ phạm lớn nhất gây ra các bệnh về gan.

Tương tự như vậy đối với đồ uống có ga, người bệnh cũng nên tránh sử dụng.

  • Các chế độ ăn đặc biệt như ăn chay…

Tiêu thụ thịt đỏ, trứng và các dạng thịt khác sẽ tăng gánh nặng cho gan. Thịt có nhiều chất béo bão hòa khiến tế bào gan phải hoạt động nhiều hơn. Cũng nên tránh ăn hải sản vì nó có thể bị ô nhiễm kim loại nặng và các hóa chất khác.

>>>Xem thêm: Gan Nhiễm Mỡ Độ 1 Nên Ăn Gì Và Kiêng Gì Để Bệnh Tiến Triển Tốt

Như vậy, trên đây là bài viết chi tiết về bệnh gan nhiễm mỡ và mong bạn đã hiểu được phần nào về nguyên nhân bị gan nhiễm mỡ. Hãy giữ chế độ ăn khoa học và rèn luyện thể lực thường xuyên để phòng tránh gan nhiễm mỡ và các bệnh lý khác nữa.

Nếu bạn cần giải đáp vấn đề bệnh lý nào về gan hãy liên hệ với chúng tôi thông qua HOTLINE 18006091, đội ngũ chuyên gia tư vấn sẽ giúp bạn tìm ra giải pháp tốt nhất.

Chia sẻ bài viết


DMCA.com Protection Status
You cannot copy content of this page
Contact Me on Zalo
1800 6091