Tìm Hiểu Một Số Nguyên Nhân Xơ Gan Thường Gặp

[banner id="7762"]

Tìm Hiểu Một Số Nguyên Nhân Xơ Gan Thường Gặp

Xơ gan là một bệnh lý về gan nguy hiểm gây tổn thương không phục hồi của gan và đứng thứ 11 trên thế giới về tỷ lệ tử vong. Theo WHO, Việt Nam là nước có tỷ lệ mắc xơ gan rất cao, chiếm đến 5% dân số cả nước và chiếm 3% trong các ca tử vong do bệnh tật. Vì vậy, việc nhận biết sớm những triệu chứng, xác định được nguyên nhân gây bệnh và cách phòng tránh để phòng ngừa là rất cần thiết để mang lại một là gan khỏe mạnh. Bài viết sau đây sẽ đi vào tìm hiểu về một số nguyên nhân xơ gan thường gặp cũng như cơ chế tạo thành xơ gan và các hậu quả của nó.

1. Cơ chế hình thành xơ gan

Xơ gan là giai đoạn cuối cùng khi gan bị tổn thương mãn tính, xơ gan là quá trình xơ hóa lan tỏa trong nhu mô gan, làm đảo lộn cấu trúc của gan. Cơ chế hình thành xơ gan như sau:

  • Tế bào gan tiếp xúc lâu dài với các yếu tố gây hại khiến nhu mô gan bị họa tử, gan khắc phục bằng cách tăng cường tái sinh tế bào đồng thời quá trình này cũng làm tăng sinh các sợi xơ, hình thành nên sự xơ hóa đầu tiên của bệnh xơ gan.
  • Các tổ chức xơ hình thành để nối khoảng cửa với các vùng trung tâm tiểu thùy, tạo nên những vách xơ làm chia cắt các tiểu thùy. Các mô sẹo tạo thành từ các tế bào gan tái sinh (các hòn, cục, tiểu thùy giả) sẽ gây chèn ép và ngăn cản mạch máu đến gan làm cho hoạt động của gan bị rối loạn, gây ra hậu quả nghiêm trọng đó là tăng áp lực tĩnh mạch cửa.
  • Khi hệ thống mạch máu nuôi dưỡng gan bị đảo lộn, khả năng nuôi dưỡng tế bào gan cũng bị ảnh hưởng theo khiến cho tình trạng hoại tử và xơ hóa lan rộng. Quá trình này tiếp diễn tuần hoàn liên tục đến khi gan bị xơ hóa hoàn toàn và nó vẫn tiếp tục cho đến khi bệnh nhân tử vong.

2. Một số nguyên nhân xơ gan phổ biến nhất

Viêm gan mạn tính lâu ngày sẽ gây ra tình trạng suy gan, chức năng gan ở bệnh nhân suy gan sẽ giảm rõ rệt và ảnh hưởng đến sức khỏe của người bệnh thậm chí là tử vong.

Vậy có các nguyên nhân xơ gan nào cần lưu ý?

Một số nguyên nhân xơ gan chính hiện nay là:

  • Xơ gan do virus
  • Xơ gan do rượu
  • Xơ gan do gan nhiễm mỡ
  • Xơ gan do dùng thuốc
  • Xơ gan do các bệnh lý về đường mật
nguyên-nhân-xơ-gan2

Virus là nguyên nhân hàng đầu

2.1. Xơ gan do virus – Đây là nguyên nhân xơ gan hàng đầu

Theo y học hiện nay có 5 loại virus gây bệnh lý ở gan là virus viêm gan A B C D E. Tuy nhiên, trong 5 loại này thì chỉ có virus viêm gan B và C có khả năng gây viêm gan biến chứng xơ gan cao nhất.

Trong khi bệnh do virus viêm gan A và E có thể tự khỏi thì virus viêm gan B và C có khả năng phát triển thành mãn tính. Đặc biệt đối với virus viêm gan B thì bệnh nhân phải điều trị suốt đời. Virus sau khi vào gan sẽ sao chép và nhân đôi tế bào với tốc độ nhanh chóng và tấn công tế bào gan khiến tế bào gan tổn thương.

Theo thống kê, một người viêm gan do virus mạn tính không được điều trị đúng cách sau khoảng từ 10 -15 năm sẽ biến chứng thành xơ gan. Hiện nay ở Việt Nam có khoảng 20 triệu người đang mắc các bệnh lý về gan và khoảng 30% sẽ để biến chứng thành xơ gan hoặc thậm chí là ung thư gan.

2.2. Xơ gan do rượu

Một trong những nguyên nhân xơ gan phổ biến phải kể đến là rượu – chỉ sau virus.

Sau khi vào cơ thể thì rượu sẽ được chuyển hóa tại gan thành acetaldehyde – là một chất độc. Acetaldehyde tiếp tục được chuyển hóa thành acetat là một chất không độc. Khi uống quá nhiều rượu thì lượng acetaldehyde này sẽ tăng và gây đầu độc tế bào gan.

Bên cạnh đó, tăng quá trình chuyển hóa rượu sẽ làm giảm quá trình chuyển hóa chất béo của tế bào gan do cùng sử dụng chung một chất xúc tác chuyển hóa là NADH/NAD+, điều này lý giải lý do vì sao những người nghiện rượu điều dẫn đến xơ gan.

Mỗi ngày uống 250ml rượu hoặc 0.5 lít bia trong vòng 10 năm sẽ dẫn đến xơ gan, thời gian gây bệnh sẽ được rút ngắn nếu bệnh nhân có bệnh lý nền về gan hoặc nhiễm virus viêm gan B, C. Theo hiệp hội gan Hoa Kỳ thì có 20% người thường xuyên uống rượu sẽ bị xơ gan.

>>>> Tìm hiểu thêm: Xơ Gan Rượu Là Bệnh Lý Gì? Nguy Hiểm Thế Nào?

nguyên-nhân-xơ-gan3

Uống nhiều rượu bia chiếm 11% trong các nguyên nhân xơ gan

2.3. Xơ gan đến từ nguyên nhân gan nhiễm mỡ không do rượu

Viêm gan nhiễm mỡ không do rượu là bệnh lý xuất phát từ việc rối loạn chuyển hóa chất béo. Vì gan là cơ quan chuyển hóa và tổng hợp lipid nên ở người bình thường trong gan có một lượng mỡ chiếm tỷ trọng từ 2 – 4% và tỷ lệ này tăng lên 5% thì gọi là gan nhiễm mỡ. Giai đoạn 1 tỉ lệ này khoảng 5 đến 10%. Trên 10 – 20% là giai đoạn 2 và trên 20% là giai đoạn 3.

Nguyên nhân xơ gan không do rượu thường do bệnh lý nền của bệnh nhân. Cụ thể những bệnh nhân có bệnh nền là tiểu đường, huyết áp, béo phì,…

Ở những bệnh nhân tiểu đường, tế bào không nhận đủ năng lượng, do đó phải kéo chất béo từ các tổ chức và mô trong cơ thể ra. Tại gan xảy ra quá trình chuyển hóa thành các acid béo, các acid béo này tích tụ gây tổn thương gan và tạo thành các sẹo. Các mô sẹo này dần dần thay thế tế bào gan và không còn khả năng thực hiện chức năng của gan nữa.

2.4. Xơ gan do dùng thuốc

Một số bệnh nhân mắc bệnh mạn tính và cần thời gian điều trị lâu dài như trầm cảm, lao, đau dạ dày,… thường phải sử dụng thuốc trong thời gian dài thì đây cũng là một trong những nguyên nhân xơ gan.

Như chúng ta đã biết thì hầu hết các thuốc sau khi vào cơ thể hầu hết được chuyển hóa tại gan. Quá trình chuyển hóa sẽ sinh ra nhiều chất độc cho chính tế bào gan và sau thời gian dài sử dụng thuốc các chất độc này sẽ tích tụ và tấn công tế bào gan gây suy giảm chức năng gan, tạo nhiều mô sẹo thay thế các tế bào gan và biến chứng xơ gan.

Sử dụng một số loại thuốc gây thời gian dài gây ra xơ gan

Sử dụng một số loại thuốc gây thời gian dài gây ra xơ gan

2.5. Xơ gan do bệnh lý về đường mật  – xơ gan ứ mật

Có nhiều nguyên nhân xơ gan ứ mật nhưng phần lớn là nguyên phát – là một bệnh lý tự miễn xảy ra khi tế bào lympho T gây tổn thương niêm mạc đường mật bên trong gan sau đó xuất hiện tình trạng viêm nhiễm lâu ngày tạo thành nhiều mô sẹo và dần dần xơ hóa tế bào gan. Đây cũng là một nguyên nhân xơ gan đáng lưu ý.

Ngoài ra còn nhiều nguyên nhân khác liên quan đến bệnh lý đường mật gây xơ gan như: khối u ở ống mật, u nang tuyến tụy, viêm đường mật, sỏi ổng mật, dị tật bẩm sinh ống mật,…tất cả các bệnh lý này đều ảnh hưởng đến quá trình lưu thông gây tắc nghẽn mật và ứ đọng mật. Khi mật bị ứ đọng, ống dẫn mật bên trong và bên ngoài gan sẽ viêm, nếu kéo dài sẽ tạo thành mô sẹo làm suy giảm chức năng gan và xơ hóa tế bào gan.

>>>> Tham khảo thêm: Đường Mật Trong Gan Và Các Bệnh Lý Liên Quan Đến Đường Mật

3. Triệu chứng của xơ gan

Triệu chứng của xơ gan đến từ 2 cơ chế bệnh sinh là tăng áp lực tĩnh mạch cửa và suy chức năng gan.

Tăng áp lực tĩnh mạch cửa gây ra các rối loạn như giãn tĩnh mạch thực quản (dẫn đến nôn ra máu, đi ngoài phân đen), báng bụng, giãn tĩnh mạch trực tràng (dẫn đến trĩ).

Đối với suy giảm chức năng gan thì gây ra tình trạng mệt mỏi, thiếu năng lượng (không điều hòa được glucose huyết), vàng da (tích tụ bilirubin tự do), hơi thở có mùi hồi (quá trình giáng hóa protid bị suy giảm, không đào thải được ure qua nước tiểu…), xuất huyết (do các yếu tố đông máu được tổng hợp tại gan), phù nề (toàn bộ albumin trong cơ thể được tổng hợp tại gan, albumin giảm là áp suất keo giảm, nước bị kéo ra khỏi lòng mạch gây phù)…

3.1. Các giai đọan của Xơ gan

Các biểu hiện lâm sàng của xơ gan thường không xuất hiện sớm, tùy thuộc vào giai đoạn mà xơ gan có những biểu hiện mức độ bệnh khác nhau. Xơ gan gồm 4 giai đoạn.

  • Giai đoạn 1:

Xuất hiện những mô sẹo đầu tiên (sự xơ hóa) từ sự phục hồi các tế bào gan bị tổn thương do viêm. Giai đoạn này chưa có biểu hiện lâm sàng do xơ hóa, người bệnh chỉ cảm thấy mệt mỏi, nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách có thể chữa khỏi.

  • Giai đoạn 2:

Các mô sẹo ngày càng xuất hiện nhiều hơn gây chèn ép mạch máu trong gan. Giai đoạn này đã có biểu hiện của tăng áp lực tĩnh mạch cửa, cần tìm ra nguyên nhân để tìm cách khắc phục sớm, tăng cơ hội khỏi bệnh.

  • Giai đoạn 3:

Các mô xơ hóa đã xuất hiện nhiều, biểu hiện của bệnh xơ gan rõ ràng và ảnh hưởng rõ đến sức khỏe bệnh nhân. Giai đoạn này các biểu hiện lâm sàng đã thấy rõ, xuất hiện hiện tượng cổ trướng và tuần hoàn bàng hệ, người bệnh cảm thấy ăn không ngon, sụt cân, mệt mỏi, vàng da vàng mắt, thiếu máu, phù chân, ngứa…

Gan không thể trở lại bình thường khi dùng thuốc hay ngừng các nguyên nhân gây bệnh, ghép gan là cơ hội duy nhất để chữa khỏi bệnh.

  • Giai đoạn 4:

Gan bị xơ hóa toàn bộ. Các biểu hiện ở giai đoạn 3 ngày càng nặng hơn, xuất hiện các dấu hiệu khác như buồn ngủ, bàn tay son, sốt,  xuất huyết tiêu hóa, bệnh não gan,… Ở giai đoạn cuối cùng này, ghép gan vẫn được đề xuất để chữa bệnh.

>>>> Tìm hiểu thêm: Xơ Gan Có Hồi Phục Được Không Và Những Thông Tin Bạn Nên Biết

3.2. Các triệu chứng của bệnh xơ gan

Dưới đây là một số triệu chứng điển hình của bệnh xơ gan, cụ thể:

  • Phù chân, báng bụng
Triệu chứng phù chân do chức năng gan suy giảm

Triệu chứng phù chân do chức năng gan suy giảm

Việc tăng áp lực tĩnh mạch cửa gây nên tình trạng phù chân và tích tụ dịch ở bụng (báng bụng). Báng bụng diễn ra trong thời gian dài, dịch tích tụ quá nhiều có thể gây ra nhiễm trùng dịch báng.

Người bệnh sẽ có những biểu hiện như sốt, đau bụng sữ dội, đi cầu phân lỏng,…khi gặp tình trạng này cần đến cơ sở khám chữa bệnh sớm. Tuy nhiên có những trường hợp không có triệu chứng gì, chỉ khi xét nghiệm dịch trong bụng mới phát hiện nhiễm trùng dịch báng.

  • Hôn mê gan, bệnh não gan

Chức năng gan suy giảm nghiêm trọng khi bị xơ, quá trình thải độc gan cũng bị ảnh hưởng. Khi bị xơ gan nặng, các chất gây hại sinh ra ở ruột như khí amoniac (NH3)… không được thải ra ngoài, chung theo máu lên não và tích tụ tại não gây nên bệnh não-gan.

Bệnh não gan khiến người bệnh bị rối loạn tri giác, không minh mẫn, hôn mê gan và có thể tử vong rất nhanh. Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh não – gan là xuất huyết tiêu hóa, nhiễm trùng, táo bón, mất nước,…

  • Nhiễm trùng do suy giảm chức năng gan

Khả năng thải độc của gan suy giảm ảnh hưởng đến hệ miễn dịch của cơ thể, do đó người bị xơ gan dễ bị nhiễm trùng: nhiễm trùng dịch báng, nhiễm trùng máu, viêm phổi,…

  • Xuất huyết tiêu hóa do xơ gan

Các mô xơ cản trở dòng máu di chuyển qua gan gây áp lực lên tĩnh mạch cửa và tĩnh mạch tại các hệ nối cửa – chủ. Quá trình này diễn ra lâu dài khiến tĩnh mạch bị giãn, đến một giai đoạn nhất định sẽ bị vỡ dẫn đến xuất huyết tiêu hóa.

Khi đó người bệnh sẽ bị nôn ra máu hoặc đi cầu ra máu. Người bệnh sẽ cảm thấy choáng váng đầu óc do thiếu máu cấp tính.

Biểu hiện báng bụng do tăng áp lực tĩnh mạch cửa

Biểu hiện báng bụng do tăng áp lực tĩnh mạch cửa

  • Suy thận trên nền xơ gan

Người bệnh bị suy thận do biến chứng xơ gan sẽ đi tiểu ít dần và lâu dần không thể đi tiểu nữa. Trong y học gọi đay là hội chứng gan – thận, nếu không được điều trị sớm có thể dẫn đến tử vong.

  • Ung thư gan

Khi gan bị xơ hóa dù bất cứ nguyên nhân xơ gan nào người bệnh đều có nguy cơ bị ung thư gan rất cao. Giai đoạn đầu của bệnh ung thư không có biểu hiện gì, chỉ phát hiện bệnh khi khám sức khỏe định kỳ.

Những giai đoạn nặng hơn, khối u ung thư gan sẽ gây đau tức vùng hạ sườn phải, bệnh nhân bị sụt cân nhanh chóng, tình trạng mệt mỏi xảy ra thường xuyên, thậm chí xuất huyết ổ bụng nếu khối u bị vỡ.

Để phát hiện sớm các biến chứng của bệnh, người bị xơ gan nên khám sức khỏe định kỳ, tầm soát ung thư từ 3-6 tháng/lần để phát hiện sớm và điều trị khi còn có thể.

>>>> Tìm hiểu thêm: Cách Nhận Biết Ung Thư Gan Đơn Giản Và Chính Xác Nhất

Và đó là các thông tin cần thiết để quý độc giả có cái nhìn tổng quát về một số nguyên nhân xơ gan, đi từ cấu tạo bình thường của gan đến cơ chế hình thành xơ gan. Chúng tôi hi vọng quý độc giả có thể tiếp cận được các kiến thức cần thiết về bệnh xơ gan, từ các nguyên nhân xơ gan mà có cách phòng chống, kiểm tra gan nhằm phát hiện kịp thời bệnh về gan nhất là xơ gan để có một cơ thể khỏe mạnh.

Liên hệ HOTLINE 1800.6091 để được THTea Shop tư vấn miễn phí.

Chia sẻ bài viết


DMCA.com Protection Status
You cannot copy content of this page
Contact Me on Zalo
1800 6091