Sơ Gan Và Những Kiến Thức Bổ Ích Mà Bạn Chưa Biết

[banner id="7762"]

Sơ Gan Và Những Kiến Thức Bổ Ích Mà Bạn Chưa Biết

Bệnh sơ gan có lẽ là loại bệnh không còn xa lạ với độc giả. Nhưng bạn đã thực sự hiểu rõ về loại bệnh này chưa? Qua bài viết này, các bạn hãy cùng chúng tôi bổ sung những kiến thức về nguyên nhân, triệu chứng, biến chứng của xơ gan, cách bác sĩ chẩn đoán và chữa trị xơ hóa.

1. Sơ gan là gì?

so-gan-1

Sơ gan là gì?

Sơ gan là tình trạng mô gan bình thường được thay thế bằng mô sẹo (xơ hóa). ‘Vết sẹo’ có xu hướng là một quá trình diễn ra từ từ. Các mô sẹo ảnh hưởng đến cấu trúc bình thường và sự phát triển lại của tế bào gan.

Các tế bào gan bị tổn thương và chết đi khi các mô sẹo dần dần phát triển. Do đó, gan mất dần khả năng hoạt động tốt. Các mô sẹo cũng có thể ảnh hưởng đến lưu lượng máu qua gan, có thể gây ra áp lực ngược trong các mạch máu đưa máu đến gan. Áp lực ngược này được gọi là tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Khi bệnh xơ gan trở nên tồi tệ hơn, sẽ xảy ra tình trạng suy gan.

Nhiều người không biết rằng họ bị xơ gan, vì họ có thể không có dấu hiệu hoặc triệu chứng cho đến khi gan bị tổn thương nặng. Xơ gan gây ra những tổn thương gan không thể phục hồi được. Nhưng nếu bệnh xơ gan được chẩn đoán sớm và điều trị nguyên nhân thì có thể hạn chế được tổn thương thêm.

>>> Xem thêm: Xơ Gan Có Mấy Giai Đoạn Và Giai Đoạn Nào Gây Biến Chứng Nguy Hiểm

2. Nguyên nhân dẫn đến Sơ gan

Có nhiều nguyên nhân khiến gan bị ‘sẹo’ (xơ gan). Ở Việt Nam, nguyên nhân phổ biến nhất là do uống nhiều rượu và nhiễm vi rút viêm gan B hoặc C.

2.1. Sơ gan do rượu

Các tế bào gan của bạn có thể phân hủy rượu nhưng quá nhiều rượu có thể làm hỏng các tế bào gan. Theo quy luật, uống rượu càng nhiều thì nguy cơ phát triển thành xơ gan càng tăng.

Tuy nhiên, sơ gan do rượu không chỉ xảy ra ở những người nghiện rượu. Những người không nghiện rượu cũng có thể bị xơ gan.

Khoảng 1/10 người nghiện rượu nặng bị xơ gan. Nó có xu hướng xảy ra sau 10 năm hoặc hơn 10 năm nghiện rượu. Không rõ tại sao một số người gan dễ bị tổn thương do rượu và dẫn đến xơ gan. Có thể do khuynh hướng di truyền. Phụ nữ nghiện rượu nặng thường dễ bị xơ gan hơn nam giới.

so-gan-2

Uống rượu dẫn đến sơ gan

2.2. Viêm gan và sơ gan

Tình trạng nhiễm trùng mãn tính (hoặc tái phát) có thể dẫn đến các tế bào gan bị tổn thương trong thời gian vài năm, dẫn đến sơ gan.

Trong số các loại, viêm gan B và C là những bệnh nhiễm trùng gây xơ gan phổ biến nhất (trên toàn thế giới), nhưng viêm gan A và D cũng được biết là dẫn đến sẹo nặng ở gan, mặc dù hiếm gặp hơn. 

2.3. Các nguyên nhân khác của sơ gan

Các nguyên nhân ít gặp hơn bao gồm: 

  • Viêm gan tự miễn.

Hệ thống miễn dịch thường tạo ra các kháng thể để tấn công vi khuẩn, vi rút và các vi trùng khác. Ở những người mắc bệnh tự miễn dịch, hệ thống miễn dịch tạo ra kháng thể chống lại các bộ phận của cơ thể.

Trong bệnh viêm gan tự miễn, hệ thống miễn dịch tạo ra kháng thể chống lại các tế bào gan, có thể dẫn đến tổn thương và xơ gan.

  • Các bệnh gây tắc nghẽn đường mật

Các bệnh gây tắc nghẽn đường mật có thể gây ra áp lực ngược và làm tổn thương các tế bào gan. Ví dụ, xơ gan tiểu đường mật, xơ viêm đường mật, và các vấn đề bẩm sinh của các ống dẫn mật.

  • Viêm gan nhiễm mỡ không do rượu (NASH)

Đây là một tình trạng gây ra chất béo tích tụ trong gan. Điều này có thể dẫn đến sẹo và sơ gan. Thừa cân hoặc béo phì làm tăng nguy cơ phát triển NASH.

  • Một số chất độc và chất độc môi trường.
  • Một số bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn và ký sinh trùng

Thường chỉ có ở các nước nhiệt đới. Ký sinh trùng là những sinh sinh vật  sống bên trong hoặc trên một sinh vật khác.

  • Suy tim nặng

Suy tim nặng có thể gây ra huyết áp ngược và tắc nghẽn trong gan.

  • Một số bệnh di truyền

Bệnh di truyềnhiếm gặp có thể gây tổn thương tế bào gan.

Ví dụ: Bệnh Haemochromatosis di truyền – đây là một tình trạng gây ra sự tích tụ bất thường của sắt trong gan và các bộ phận khác của cơ thể; hay bệnh Wilson – đây là một tình trạng gây ra sự tích tụ bất thường của đồng trong gan và các bộ phận khác của cơ thể.

3. Triệu chứng của sơ gan

Ở giai đoạn đầu, những tế bào gan khỏe mạnh sẽ tăng cường hoạt động để làm thêm công việc của các tế bào gan bị tổn thương. Tuy nhiên, khi ngày càng có nhiều tế bào gan chết đi và ngày càng nhiều mô sẹo (xơ hóa) hình thành, thì gan:

  • Không tạo đủ protein như albumin giúp điều chỉnh thành phần chất lỏng trong máu và cơ thể.
  • Không tạo đủ chất cần thiết cho quá trình đông máu.
  • Khả năng xử lý các chất thải hóa học trong cơ thể, chẳng hạn như bilirubin giảm. Vì vậy, những chất thải có thể tích tụ trong cơ thể.
  • Giảm khả năng xử lý thuốc, chất độc và các hóa chất khác mà sau đó có thể tích tụ trong cơ thể.
trieu-chung-hay -gap

Các triệu chứng của sơ gan

Do đó, các triệu chứng có thể phát triển bao gồm:

  • Mệt mỏi.
  • Chất lỏng rò rỉ từ máu và tích tụ ở chân (phù nề) và bụng – được gọi là cổ trướng.
  • Chán ăn, cảm thấy buồn nôn và ốm.
  • Giảm cân.
  • Dễ chảy máu và bầm tím hơn.
  • Vàng da hoặc lòng trắng của mắt do tích tụ bilirubin.
  • Ngứa do tích tụ chất độc.

Ngoài ra, các mô sẹo cũng ngăn cản dòng chảy của máu qua gan. Khi sơ gan trở nên nặng hơn gây ra áp lực ngược trong tĩnh mạch cửa (được gọi là tăng áp lực tĩnh mạch cửa).

Tĩnh mạch cửa là tĩnh mạch đưa máu từ ruột đến gan, nó chứa các chất được hấp thụ từ thức ăn đã được tiêu hóa. Tăng áp lực tĩnh mạch cửa có thể làm cho dòng máu chuyển hướng và tăng áp lực ở các tĩnh mạch nhỏ hơn. Dẫn đến các tĩnh mạch nhỏ hơn này có thể vỡ ra, gây chảy máu nghiêm trọng.

Tăng áp lực tĩnh mạch cửa có thể gây ra giãn tĩnh mạch ở thực quản hoặc dạ dày và dẫn đến chảy máu đe dọa tính mạng. Nếu gan không thể cung cấp đủ các yếu tố đông máu, điều này làm kéo dài thời gian chảy máu. Nếu bị chảy máu, bạn có thể nôn ra máu hoặc đi ngoài ra máu theo phân.

>>> Xem thêm: Bệnh Xơ Gan Cổ Trướng Giai Đoạn Cuối, Người Bệnh Nên Làm Gì

4. Biến chứng của sơ gan

Các biến chứng của sơ gan có thể bao gồm:

  • Bệnh não gan

Những thay đổi về sức khỏe tâm thần có thể phát triển trong những trường hợp nghiêm trọng do chất độc tích tụ trong máu và ảnh hưởng đến não. Điều này có thể gây ra những thay đổi về tính cách và hành vi của bạn, lú lẫn, hay quên và khó tập trung.

Cuối cùng, nó có thể dẫn đến tình trạng mất ý thức và hôn mê gan.

benh-nao-gan

Bệnh gan gây ảnh hưởng đến não

  • Nhiễm trùng

Nếu bạn bị xơ gan, cơ thể bạn dễ bị nhiễm trùng do giảm sức đề kháng. Nếu bị cổ trướng thì có nguy cơ cao dẫn đến viêm phúc mạc do vi khuẩn, đây là một bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng.

  • Suy dinh dưỡng

Xơ gan có thể khiến gan khó xử lý các chất dinh dưỡng hơn, dẫn đến suy nhược và giảm cân.

  • Căn bệnh về xương

Một số người bị xơ gan bị yếu xương và có nguy cơ gãy xương cao hơn.

  • Tăng nguy cơ ung thư gan

Nếu bạn bị sơ gan, bạn sẽ tăng nguy cơ bị ung thư gan (ung thư biểu mô tế bào gan). Nguy cơ thay đổi tùy theo nguyên nhân gây xơ gan.

Nguy cơ lớn nhất là xơ gan do nhiễm viêm gan C, sau đó là xơ gan do bệnh huyết sắc tố di truyền.

Nguy cơ phát triển ung thư gan thấp hơn ở những người bị xơ gan do rượu.

Nếu bạn bị xơ gan, bạn nên kiểm tra thường xuyên để đảm bảo rằng không có dấu hiệu phát triển của ung thư gan. 

  • Suy gan

Xơ gan ở giai đoạn cuối có thể dẫn đến suy gan. Khi bị suy gan, gan của bạn bị tổn thương nặng và ngừng thực hiện chức năng. Suy gan hay còn gọi là bệnh gan giai đoạn cuối. Bị suy gan có thể phải ghép gan .

5. Chẩn đoán sơ gan

chan-doan-benh

Chẩn đoán sơ gan

Quy trình chẩn đoán chung sẽ thực hiện theo các bước sau:

5.1. Bệnh sử chi tiết

Bác sĩ sẽ hỏi bạn về các triệu chứng bất thường mà bạn từng hoặc đang gặp phải. Sau đó, bác sĩ đánh giá mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng, khoảng thời gian mà chúng xuất hiện.

Bác sĩ cũng sẽ đánh giá các chi tiết lịch sử gia đình cần thiết để đánh giá bất kỳ dấu hiệu nào ảnh hưởng di truyền.

Sự trung thực trong quá trình đánh giá này rất quan trọng vì nó có thể tiết lộ các nguyên nhân tiềm ẩn tiềm ẩn, chẳng hạn như nghiện rượu lâu dài, sử dụng thuốc IV (tiêm tĩnh mạch), tiền sử gia đình mắc các bệnh tự miễn dịch hoặc có thể tiếp xúc với nhiễm trùng viêm gan B hoặc C.      

5.2. Khám sức khỏe

Khi khám sức khỏe, bác sĩ sẽ tìm các dấu hiệu thể hiện rõ ràng của chức năng gan bị suy giảm – da xanh xao, vàng da, lòng bàn tay đỏ, giảm tỉnh táo, mô vú dư thừa (ở nam giới), tinh hoàn nhỏ hoặc to, run tay hoặc phì đại gan hoặc lá lách.

Gan to thường có thể được cảm thấy dọc theo cạnh dưới của khung xương sườn bên phải. Đầu của lá lách to đôi khi có thể được sờ thấy ngay dưới khung xương sườn bên trái.  

5.3. Các xét nghiệm 

Sau đó, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ tổn thương đối với gan, cũng như mức độ rộng  “sẹo” có thể xảy ra. Cách tốt nhất để xác định điều này là thông qua các xét nghiệm bao gồm:

  • Chức năng gan (xét nghiệm máu)

Mẫu máu được lấy để đánh giá xem có bất kỳ loại men nào cho thấy tổn thương cũng như kiểm tra sự hiện diện của bilirubin dư thừa hay không.

  • Chức năng thận (xét nghiệm máu)

Mẫu máu khác sẽ đánh giá mức độ creatinine (một chất thải sẽ giúp xác định chức năng bình thường hay bất thường của thận). Trong giai đoạn sau của bệnh sơ gan, thận cũng bắt đầu mất chức năng.

  • Các xét nghiệm máu khác

Các mẫu sẽ được sử dụng để sàng lọc các bệnh nhiễm trùng viêm gan (chủ yếu là B và C), kiểm tra chức năng đông máu, công thức máu toàn bộ / CBC (bao gồm đánh giá tình trạng thiếu máu kèm theo) và đo nồng độ albumin ( điều này cũng có thể được kiểm tra trong nước tiểu) có thể giảm khi gan bị tổn thương.

Các mẫu cũng sẽ được sử dụng để đánh giá sự gia tăng bất thường của men gan ALT và AST, có thể gợi ý tổn thương và viêm nhiễm, có thể là tăng nồng độ sắt và sự hiện diện của các kháng thể tự động (kháng thể chống cơ trơn, kháng thể chống hạt nhân và kháng thể kháng ty thể).

  • Xét nghiệm hình ảnh

Các kỹ thuật hình ảnh y tế không xâm lấn như chụp cộng hưởng từ đàn hồi (MRE) có thể giúp đo tính chất cơ học của mô mềm (độ cứng), hoặc đo độ đàn hồi thoáng qua (FibroScan) giúp xác định mức độ xơ hóa gan (sẹo).

MRI (chụp cộng hưởng từ), CT scan (chụp cắt lớp vi tính) hoặc siêu âm cũng có thể được sử dụng để tạo các chi tiết hình ảnh của gan để chẩn đoán, chọn lên bất thường (sẹo) trên hoặc bên trong cơ quan.

  • Sinh thiết gan

Để xác định mức độ, nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng của tổn thương gan (xơ hóa), bác sĩ có thể đề nghị sinh thiết gan. Sinh thiết là cách tốt nhất để xác định xơ gan (đây được coi là một xét nghiệm xác định).

Sinh thiết có một mức độ rủi ro và do đó thường được dành cho khi loại bệnh gan hoặc mức độ nghiêm trọng của xơ gan không hoàn toàn rõ ràng bằng bất kỳ phương tiện nào khác.

  • Nội soi

Một camera cực nhỏ ở cuối một ống dài và mỏng được đưa vào qua một vết rạch nhỏ ở bụng để quan sát trực tiếp gan. Hình ảnh trực quan sẽ được đánh giá trên một màn hình được liên kết với máy ảnh. Nội soi trên cũng có thể được sử dụng để kiểm tra giãn tĩnh mạch thực quản.

Các xét nghiệm khác có thể được đề nghị có thể liên quan đến các dấu hiệu của một tình trạng tiềm ẩn gây ra xơ gan. Sự hiện diện của các biến chứng rất có thể chỉ ra bác sĩ theo hướng này để xác định nguyên nhân gốc rễ của tổn thương gan và đưa ra chẩn đoán thích hợp cho phù hợp.

Nếu xác định bị sơ gan, bác sĩ sẽ đề nghị thăm khám và xét nghiệm thường xuyên để theo dõi mức độ của tình trạng bệnh, các dấu hiệu và triệu chứng đồng thời theo dõi tiến triển của bệnh. Điều này rất quan trọng để tránh tình trạng tồi tệ hơn (phát triển các biến chứng, chẳng hạn như ung thư gan).

6. Điều trị sơ gan

Khi đã được chẩn đoán xơ gan, bác sĩ sẽ đưa ra kế hoạch điều trị dựa trên nguyên nhân cơ bản đã xác định và mức độ nghiêm trọng của sẹo đối với gan.

Mục tiêu chính của điều trị liên quan đến việc làm chậm sự tiến triển của sẹo mô (xơ hóa), điều trị các triệu chứng và ngăn ngừa sự xuất hiện của các biến chứng càng nhiều càng tốt. Không có trường hợp xơ gan nào có thể được sửa chữa hoặc tái tạo.      

>>> Xem thêm: Thuốc Chữa Xơ Gan Và Cách Sử Dụng Hợp Lý

Các khuyến nghị điều trị để làm chậm sự tiến triển của xơ hóa gan có thể bao gồm:

  • Không uống rượu

Bất kỳ lượng tiêu thụ rượu nào cũng có thể gây độc cho người sơ gan. Một bác sĩ sẽ khuyến cáo rằng nên ngừng uống rượu. 

  • Giảm cân

Các triệu chứng của nguyên nhân cơ bản được xác định là bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu có thể được giảm bớt bằng cách giảm một chút trọng lượng dư thừa và bổ sung đủ protein để đạt được điều này.

Các đề xuất lành mạnh hơn mà bác sĩ sẽ đưa ra cũng sẽ liên quan đến việc điều chỉnh lối sống giúp giữ cân bằng lượng đường trong máu.

  • Thuốc

Bác sĩ có thể đề nghị các loại thuốc để điều trị nguyên nhân cơ bản, chẳng hạn như viêm gan hoặc kê đơn những loại thuốc khác có thể giúp giảm sự tiến triển của xơ hóa.

Thuốc cũng có thể được kê đơn để giảm bớt các triệu chứng cụ thể như mệt mỏi, đau hoặc ngứa da. Bác sĩ cũng có thể đề nghị các chất bổ sung, đặc biệt nếu có dấu hiệu suy dinh dưỡng do tổn thương gan, và cũng để ngăn ngừa loãng xương và yếu xương.

  • Ăn đầy đủ protein và bổ sung vitamin cũng có thể được khuyến nghị để hỗ trợ giảm bớt các vấn đề về đông máu.

Nếu bệnh Wilson được phát hiện là nguyên nhân cơ bản, các loại thuốc lợi tiểu có thể được kê đơn để tăng bài tiết đồng qua nước tiểu và  làm giảm mức độ đồng trong cơ thể. Bằng cách này, tổn thương gan sẽ được giảm bớt.

Viêm gan tự miễn cũng có thể được điều trị bằng thuốc ức chế hệ thống miễn dịch và do đó làm giảm tình trạng viêm ở gan.

Khi xơ gan phát triển đến giai đoạn cuối thì bác sĩ sẽ xem xét đến việc ghép gan.

ghep-gan

phẫu thuật ghép gan

  • Ghép gan

Các giai đoạn tiến triển của sơ gan thường có nghĩa là chức năng gan bị suy giảm nghiêm trọng và chỉ có thể điều trị bằng thủ thuật ghép gan. Vàng da, giữ nước nghiêm trọng, biến chứng chảy máu, rối loạn chức năng thận, ung thư gan và bệnh não gan là một số biến chứng nặng mà bác sĩ sẽ cân nhắc nghiêm túc khi cấy ghép.

Mục tiêu của việc cấy ghép gan là tăng cơ hội sống sót của bệnh nhân bằng cách loại bỏ hoàn toàn cơ quan bị bệnh và thay thế nó bằng cơ quan khỏe mạnh (từ một người hiến tặng đã qua đời).

Khi quyết định cấy ghép gan được đưa ra, sau đó sẽ cần phải tiến hành xét nghiệm rộng rãi để xác định tình trạng sức khỏe tổng thể. Điều này là để đánh giá xem một người có đủ sức khỏe để trải qua phẫu thuật hay không và xác định khả năng kết quả sẽ tích cực như thế nào.

Các biện pháp để hạn chế tổn thương thêm cho gan sẽ được thực hiện trước khi phẫu thuật để nâng cao cơ hội đạt được kết quả thành công của ca phẫu thuật. Chăm sóc hỗ trợ hiệu quả sau phẫu thuật cũng nâng cao tỷ lệ thành công chung của ca bệnh.

Thông qua bài viết này, THteashop mong rằng đã mang đến cho bạn đọc những thông tin hữu ích về bệnh sơ gan. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào cần giải đáp liên quan đến bệnh lý gan, hãy liên hệ với THteashop thông qua HOTLINE 1800 6091 để được tư vấn đưa ra giải pháp tốt nhất cho sức khỏe của bạn.

Chia sẻ bài viết


DMCA.com Protection Status
You cannot copy content of this page
Contact Me on Zalo
1800 6091