Suy Gan Cấp, Nguy Hiểm Như Thế Nào Cho Người Bệnh

[banner id="7762"]

Suy Gan Cấp, Nguy Hiểm Như Thế Nào Cho Người Bệnh

Suy gan cấp tính là một căn bệnh nguy hiểm hiếm gặp nhưng đe dọa tính mạng con người. Với tỷ lệ mắc hơn 10 trường hợp trên một triệu người mỗi năm ở các nước phát triển, suy gan cấp đang đặt ra những thách thức đặc biệt trong điều trị lâm sàng. 

Và để hiểu rõ hơn về căn bệnh nguy hiểm này, THTeashop viết bài viết này mong rằng sẽ cung cấp cho bạn đọc những kiến thức hữu ích để hiểu về nguyên nhân cũng như nhận biết triệu chứng bệnh lý và mức độ nguy hiểm của căn bệnh này.

1. Tổng quan về suy gan cấp

Suy gan cấp là một căn bệnh nguy hiểm đe dọa rất lớn tới tính mạng người bệnh

Suy gan cấp là một căn bệnh nguy hiểm đe dọa rất lớn tới tính mạng người bệnh

Suy gan cấp tính là tình trạng chức năng gan bị suy giảm đột ngột xảy ra nhanh chóng trong vài tuần thậm chí vài ngày, thường ở những người không có bệnh gan từ trước. Nguyên nhân thường gặp là gây ra bởi vi-rút viêm gan hoặc một số thuốc, chẳng hạn như acetaminophen. Suy gan cấp tính ít phổ biến hơn suy gan mãn tính – bệnh lý về gan phát triển chậm hơn, nhưng nó lại vô cùng nguy hiểm và đe dọa đến tính mạng người bệnh.

Suy gan cấp tính, còn được gọi là suy gan tối cấp, có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng, bao gồm xuất huyết liên tục, ồ ạt và tăng áp lực trong não. Đó là một trường hợp y tế khẩn cấp cần phải nhập viện và điều trị ngay lập tức.

Tùy thuộc vào nguyên nhân, suy gan cấp tính có thể hồi phục sau khi điều trị. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, ghép gan là cách duy nhất nếu bệnh nhân muốn sống tiếp.

2. Các triệu chứng xảy ra khi suy gan cấp tính xuất hiện

Khi bị suy gan cấp tính, bệnh nhân có thể xuất hiện một số biểu hiện như:

  • Vàng da, vàng mắt 
  • Đau bụng ở phía phải
  • Bụng sưng (cổ trướng)
  • Buồn nôn
  • Nôn mửa
  • Cảm giác mệt mỏi, khó chịu trong người, uể oải
  • Mất phương hướng và khả năng nhận thức
  • Buồn ngủ
  • Hơi thở có thể có mùi

>>> Xem thêm Triệu Chứng Suy Gan Cấp Tính Và Cách Điều Trị Như Thế Nào

3. Nguyên nhân

Suy gan cấp tính ít phổ biến hơn ở các nước phát triển so với các nước đang phát triển, bởi ở các nước đang phát triển thì tỷ lệ nhiễm vi rút (viêm gan A, B và E) còn đang rất cao, các biện pháp y tế công cộng (ví dụ như tiêm phòng và cải thiện vệ sinh) vẫn còn nhiều hạn chế khó khăn. Trong khi đó ở các nước phát triển như Hoa Kỳ và phần lớn các nước Tây Âu thì tổn thương gan do thuốc là nguyên nhân phổ biến nhất của suy gan cấp tính.

3.1. Một số loại vi-rút có thể gây ra suy gan cấp tính

Nguyên nhân gây suy gan cấp là do nhiễm vi-rút viêm gan

Nguyên nhân gây suy gan cấp là do nhiễm vi-rút viêm gan

Trên toàn cầu, nhiễm vi rút viêm gan A và E có lẽ là nguyên nhân gây ra phần lớn các trường hợp suy gan cấp tính, với tỷ lệ tử vong hơn 50% được báo cáo từ các nước đang phát triển. Suy gan cấp cũng có thể xảy ra sau khi nhiễm viêm gan B, đây là nguyên nhân phổ biến ở một số nước Châu Á và Địa Trung Hải. 

Tỷ lệ sống sót đặc biệt kém đã được thấy ở những bệnh nhân tái nhiễm vi rút viêm gan B mà trước đó bệnh đã được chữa khỏi mà không dẫn tới bệnh gan mãn tính. Tình huống này phổ biến nhất ở những bệnh nhân bị ức chế miễn dịch trong hoặc sau khi điều trị ung thư. Liệu pháp miễn dịch hoặc liệu pháp glucocorticoid có hiệu quả trong việc phòng ngừa suy gan cấp xảy ra đối với những bệnh nhân đang sử dụng thuốc dự phòng kháng vi-rút trước khi bắt đầu hóa trị liệu.

Nguyên nhân do vi rút hiếm gặp khác gây ra suy gan cấp tính bao gồm virus herpes simplex, virus cytomegalovirus, vi rút Epstein – Barr và vi rút parvovirus.

>>> Xem thêm Viêm Gan Virus Là Gì? Tổng Quan Những Kiến Thức Bạn Cần Phải Biết

3.2. Suy gan cấp do thuốc

Dùng quá liều, kéo dài một số thuốc có thể gây ra suy gan cấp

Dùng quá liều, kéo dài một số thuốc có thể gây ra suy gan cấp

Tổn thương gan do thuốc là nguyên nhân của khoảng 50% các trường hợp suy gan cấp tính. Tổn thương như vậy thường xảy ra do các trường hợp sử dụng không đúng liều lượng của thuốc ví dụ như ngộ độc gan do acetaminophen. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy gan cấp ở Hoa Kỳ.

Mặc dù suy gan cấp tính sau khi uống acetaminophen có thể xảy ra sau khi dùng một liều lượng lớn duy nhất trong các trường hợp cố ý tự đầu độc, tự tử hoặc khi uống thuốc liên tục trong nhiều giờ hoặc nhiều ngày và sự chậm trễ khi đến cơ sở y tế để cấp cứu.

Bệnh nhân suy dinh dưỡng và bệnh nhân nghiện rượu có nguy cơ mắc suy gan cấp cao hơn. Các yếu tố như tuổi càng cao, tăng nồng độ aminotransferase và bilirubin trong máu, và rối loạn đông máu có liên quan đến tăng nguy cơ tử vong.

3.3. Các nguyên nhân khác

Tổn thương tế bào gan do thiếu máu cục bộ cấp tính hoặc viêm gan do thiếu oxy, có thể xảy ra ở những bệnh nhân nặng với suy tim, tuần hoàn hoặc hô hấp. Nó có thể được gây ra bởi nhiễm trùng máu nặng kèm theo tăng nồng độ aminotransferase trong máu và các dấu hiệu suy tim. Tùy thuộc vào nguyên nhân gây thiếu oxy ở gan và mức độ nghiêm trọng của tổn thương gan mà ta sẽ đánh giá tình trạng suy gan ở người bệnh. 

Các vấn đề về tổn thương gan, suy gan cấp cũng có thể xảy ra do sử dụng ma túy, các loại thuốc kích thích như MDMA (3,4-methylenedioxy-N-methylamphetamine, còn được gọi là thuốc lắc) hoặc cocaine.

Thuốc kích thích gây hại cho gan

Thuốc kích thích gây hại cho gan

Các nguyên nhân khác của suy gan cấp tính là thâm nhiễm khối u, hội chứng Budd-Chiari cấp tính, say nắng, ăn phải nấm độc và mắc các bệnh chuyển hóa như bệnh Wilson. 

Suy gan cấp tính xảy ra trong thời kỳ mang thai có thể phải sinh sớm thai nhi. Việc xử trí với ca bệnh đặc biệt này nên được thảo luận với các bác sĩ chuyên khoa ở nhiều khoa khác nhau trong bệnh viện có khả năng chăm sóc trẻ sơ sinh và điều trị chuyên sâu bệnh gan cho người mẹ.

Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân của suy gan cấp vẫn không xác định được, mặc dù đã được điều tra và thực hiện nhiều xét nghiệm khác nhau, các nguyên nhân tiềm ẩn bao gồm nhiễm một loại vi rút mới hoặc tiếp xúc với độc tố. Những trường hợp này thường xảy ra theo biểu hiện bán cấp và tỷ lệ sống sót rất kém nếu không được cấy ghép.

4. Suy gan cấp và các biến chứng ghi nhận được

4.1. Rối loạn chức năng tim mạch

rối loạn tuần hoàn

Suy gan cấp gây rối loạn chức năng tuần hoàn

Rối loạn chức năng tuần hoàn và hạ huyết áp thường gặp ở bệnh nhân suy gan cấp. Thể tích máu có thể bị giảm thấp do uống kém và mất dịch do nôn mửa và sự phát triển của chứng giãn mạch, dẫn đến tình trạng chủ yếu là sốc giảm thể tích.

Các phương pháp hỗ trợ tim mạch ở bệnh nhân suy gan cấp tính được tập trung vào việc phục hồi sớm thể tích tuần hoàn, tưới máu toàn thân và cung cấp oxy. Ở những bệnh nhân tiếp tục bị hạ huyết áp mặc dù đã bổ sung thể tích, norepinephrine là thuốc vận mạch ưu tiên, có hoặc không sử dụng kèm theo vasopressin hoặc các chất tương tự vasopressin. 

Tiến hành siêu âm tim để đánh giá chức năng cơ tim vì suy gan cấp do thiếu oxy có thể do suy giảm chức năng tim. Suy tuyến thượng thận tương đối có thể xuất hiện ở những bệnh nhân không ổn định về tim mạch.

Mặc dù đặt nội khí quản thường được yêu cầu để kiểm soát mức độ giảm ý thức, nhưng rối loạn chức năng hô hấp không phổ biến ở giai đoạn đầu của suy gan cấp. Rối loạn chức năng hô hấp thường xảy ra hơn sau đó, trong giai đoạn tái tạo gan hoặc kết hợp với nhiễm trùng huyết tại bệnh viện, nhằm tăng thông khí để gây giảm CO2 máu để kiểm soát khẩn cấp tăng huyết áp nội sọ nếu tình trạng này có liên quan đến sung huyết não, nhưng nên tránh tăng thông khí kéo dài.

4.2. Rối loạn chức năng thần kinh

Đánh giá tình trạng bệnh não xuất hiện sẽ phản ánh chức năng gan bị suy giảm nghiêm trọng đến mức nào. Mục tiêu của điều trị lâm sàng là ngăn ngừa sự khởi phát của bệnh não, hạn chế mức độ nghiêm trọng của bệnh khi phát triển và giảm nguy cơ phù não. 

Tăng áp lực nội sọ do phù não nặng vẫn là một biến chứng đáng sợ và là nguyên nhân tử vong hàng đầu trên toàn thế giới ở bệnh nhân suy gan cấp. Ở nhiều trung tâm, tăng huyết áp nội sọ chỉ gặp ở một số ít bệnh nhân. Tuy nhiên, ở những bệnh nhân bị tăng huyết áp nội sọ, tỷ lệ sống sót mà không cần ghép tạng rất thấp.

Cơ chế bệnh sinh của bệnh não và phù não trong suy gan cấp chỉ được hiểu một phần; có bằng chứng cho thấy có xuất hiện tình trạng viêm toàn thân và cục bộ cũng như sự có mặt của các chất độc thần kinh trong tuần hoàn, đặc biệt là amoniac, đều đóng một vai trò nào đó. Bệnh não có thể bắt đầu do nhiễm trùng và có thể xảy ra ở bệnh nhân huyết áp thấp và giãn mạch.

Trong bệnh suy gan, quá trình chuyển hóa bình thường của amoniac thành urê bị suy giảm, và nồng độ amoniac tuần hoàn tăng lên. Khi nồng độ amoniac động mạch tăng cao đồng nghĩa với việc tăng nguy cơ sự phát triển của bệnh não, với nguy cơ tăng huyết áp nội sọ cao nhất khi có mức amoniac duy trì từ 150 đến 200 μmol/lít. 

Amoniac làm độ thẩm thấu nội bào tăng lên bởi quá trình chuyển hóa ở não thành glutamine và gây ra những bất thường trong quá trình tổng hợp và phóng thích chất dẫn truyền thần kinh cũng như chức năng của ty thể, thay đổi chức năng não… 

Ở các bệnh nhân xảy ra biến chứng ở não cần tập trung vào việc ngăn ngừa nhiễm trùng, duy trì tưới máu não ổn định, và kiểm soát amoniac tuần hoàn và chuyển hóa của nó. 

Ở những bệnh nhân đã mắc bệnh não, điều trị tập trung vào việc giảm thiểu nguy cơ tăng huyết áp nội sọ bằng cách giảm hấp thu và chuyển hóa amoniac ở não thông qua sử dụng thuốc an thần và liệu pháp thẩm thấu dự phòng. 

Hạ thân nhiệt cũng được sử dụng để làm chậm quá trình trao đổi chất của cơ thể, nó làm giảm sản xuất amoniac toàn thân và quá trình hấp thu và chuyển hóa ở não, ngoài ra còn có tác dụng ổn định huyết động và giảm lưu lượng máu não.

>>> Xem thêm Bệnh Não Gan Và Những Thông Tin Chi Tiết Nhất Về Bệnh

4.3. Rối loạn chức năng thận

Rối loạn chức năng thận đáng kể có thể xảy ra ở hơn 50% bệnh nhân suy gan cấp tính. Biến chứng này thường gặp hơn ở người cao tuổi và bệnh nhân suy gan cấp do acetaminophen. 

5. Suy gan cấp tính được chẩn đoán như thế nào?

Khi đến các cơ sở y tế thăm khám, bác sĩ sẽ tiến hành điều tra tiền sử của bệnh nhân như các vấn đề về bệnh lý liên quan đến gan trong quá khứ, những loại thuốc bạn đã dùng hoặc hiện đang dùng….Sau đó sẽ tiến hành các xét nghiệm bao gồm:

  • Xét nghiệm máu để đánh giá tình trạng chức năng gan và thận. Xét nghiệm máu được thực hiện để kiểm tra tốc độ đông máu, mức độ acetaminophen trong máu nếu bạn dùng quá liều, tình trạng nhiễm trùng nếu có…
  • Siêu âm hoặc CT có thể cho thấy dấu hiệu của tổn thương gan.
  • Sinh thiết gan để kiểm tra cụ thể mẫu gan trong cơ thể bệnh nhân.

6. Các hỗ trợ cần thiết cho những bệnh nhân suy gan cấp tính

Mức độ nghiêm trọng của bệnh tật, sự thay đổi nhanh chóng và mức độ ảnh hưởng của các cơ quan ngoài gan cần được chú trọng và chăm sóc kịp thời để tránh gây ra các di chứng nặng nề sau này.

6.1. Hỗ trợ trao đổi chất và dinh dưỡng

Mục tiêu của điều trị là đạt được sự ổn định tổng thể về các chức năng chuyển hóa và tuần hoàn của cơ thể. Điều này sẽ tạo điều kiện hơn cho quá trình tái tạo, hồi phục gan và giảm thiểu nguy cơ biến chứng. Bệnh nhân suy gan cấp có mức tiêu thụ năng lượng và chuyển hóa protein cao, nên cần được hỗ trợ dinh dưỡng để duy trì khối lượng cơ và chức năng miễn dịch.

6.2. Cấy ghép

Ghép gan khẩn cấp

Ghép gan khẩn cấp giúp cứu sống bệnh nhân bị suy gan cấp

Mặc dù cấy ghép là một lựa chọn điều trị cho một số nguyên nhân cụ thể của suy gan cấp tính, nhưng phương pháp điều trị này không phổ biến và có khoảng dưới 10% các ca ghép gan được thực hiện ở bệnh nhân suy gan cấp tính rất nặng. 

Ở những bệnh nhân phải ghép gan bắt buộc, đặc biệt là những người có nguy cơ bị tăng huyết áp nội sọ, xử trí trong phẫu thuật và sau phẫu thuật là một thách thức, và tỷ lệ sống sót luôn thấp hơn so với những người liên quan đến ghép gan tự chọn, nhưng một dấu hiệu đáng mừng là kết quả đã được cải thiện theo thời gian nhờ nền y học phát triển.

Theo một bài báo cáo “Tỷ lệ sống sót hiện tại sau khi cấy ghép” đăng tải trên NCBI thì tỉ lệ sống sót của bệnh nhân là 79% sau 1 năm và 72% sau 5 năm.

Hầu hết các trường hợp tử vong sau khi cấy ghép vì suy gan cấp tính xảy ra do nhiễm trùng trong 3 tháng đầu sau phẫu thuật. Nguy cơ tử vong xảy ra cao hơn ở những người nhận lớn tuổi hoặc không có cùng nhóm máu ABO.

6.3. Các liệu pháp khác

Bởi sự hạn chế của việc ghép gan tương thích nên các liệu pháp khác ở những bệnh nhân đang được tích cực triển khai.

Có thể kể đến cấy ghép tế bào gan để tăng cường chức năng gan thông qua việc truyền tế bào gan người thích hợp vào trong màng bụng. Quy trình này đã được sử dụng thành công ở trẻ sơ sinh và trẻ em có các dị tật bẩm sinh về chuyển hóa liên quan đến gan. Mặc dù là một phương pháp khá tiềm năng nhưng liệu pháp này vẫn còn nhiều hạn chế và cần được nghiên cứu và thử nghiệm kỹ càng hơn.

Một liệu pháp nữa giúp hỗ trợ gan bị suy là thông qua việc loại bỏ các chất chuyển hóa trung gian độc hại sản sinh bởi cơ thể, để ổn định tình trạng lâm sàng của bệnh nhân trong khi họ chờ đợi cấy ghép hoặc tạo điều kiện cho gan hồi phục một cách tự nhiên. Đó chính là sử dụng các thiết bị hỗ trợ gan ngoài cơ thể như các hệ thống lọc máu để giải độc toàn thân và các thiết bị nhân tạo sinh học kết hợp các tế bào gan có nguồn gốc từ lợn hoặc người để thay thế cả chức năng giải độc và tổng hợp. Thiết bị được nghiên cứu rộng rãi nhất là hệ thống tuần hoàn chất hấp phụ phân tử, với các trường hợp thử nghiệm đã cho thấy những tiềm năng trong quá trình sử dụng, ví dụ như thiết bị Hepat Assist dựa trên tế bào gan lợn. 

Suy gan cấp thực sự là một bệnh nguy hiểm đe dọa rất lớn đến mạng sống của bệnh nhân. Tuy nhiên, tỷ lệ sống sót đã được cải thiện đáng kể trong những năm gần đây nhờ những tiến bộ trong quản lý chăm sóc y tế và sử dụng phương pháp ghép gan khẩn cấp.

Mong rằng qua bài viết này, bạn đã có cho mình những kiến thức hữu ích về tình trạng suy gan cấp nguy hiểm này. Và nếu bạn đang có bất kì câu hỏi nào cần giải đáp, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi thông qua HOTLINE 18006091 để được các chuyên gia của THteashop tư vấn và đưa ra giải pháp hợp lý nhất. 

Chia sẻ bài viết


DMCA.com Protection Status
You cannot copy content of this page
Contact Me on Zalo
1800 6091