Triệu Chứng Bệnh Gan Nóng Và Một Số Vị Thuốc Thanh Nhiệt Gan

[banner id="7762"]

Triệu Chứng Bệnh Gan Nóng Và Một Số Vị Thuốc Thanh Nhiệt Gan

Nóng gan là một cụm từ dùng để mô tả trạng thái tổn thương của gan dẫn đến sự suy giảm chức năng gan gây ảnh hưởng đến sức khỏe cũng như chất lượng cuộc sống của người bệnh. Các triệu chứng bệnh gan nóng thường gặp trên lâm sàng như nổi mẩn đỏ, ngứa, nổi mụn vùng mặt hay vùng lưng, da bị thay đổi màu sắc, có khi bị xuất hiện các nốt mày đay, hơi thở mùi khó chịu, chảy máu chân răng…

1. Bệnh nóng gan, những nguyên nhân gây triệu chứng bệnh gan nóng

Nguyên nhân bệnh gan nóng

Nguyên nhân bệnh gan nóng

Bệnh nhân: bác sĩ ơi, tôi bị nóng gan, người nổi đầy mụn, rất đau nhức, khó chịu.

Một bệnh nhân khác: gần đây con tôi bị nhiệt miệng nhiều, các nốt mọc quanh miệng nên cháu không ăn được, đau khóc suốt ngày, cứ khỏi rồi lại bị lại. Có phải cháu bị nóng gan không bác sĩ?

Một bệnh nhân nhiều tuổi nói: tự nhiên một tuần nay tôi bị nổi mẩn ngứa khắp người, râm ran khó chịu, dùng thuốc mãi không đỡ. Trước đây tôi không bị vậy bao giờ, cũng không bị dị ứng với cái gì cả, gần đây do công việc nên có đi nhậu hơi nhiều. Liệu có phải tôi uống nhiều rượu quá nên bị nóng gan không bác sĩ?

Chúng tôi vẫn thường xuyên nhận được những câu hỏi như vậy trong suốt thời gian qua từ phía bệnh nhân. Thực ra thì khái niệm nóng gan, bệnh gan nóng không còn xa lạ với chúng ta nữa nhưng không phải ai cũng hiểu bản chất vấn đề ở đâu, như thế nào. Người bệnh chỉ hiểu đơn giản nóng gan tức là gan đang bị nóng lên do một yếu tố nào đấy dẫn đến các triệu chứng bệnh gan nóng như ngứa, nổi mụn, nóng trong người, nhiệt miệng.., khi bị nóng gan chỉ cần dùng thuốc mát gan, mọi biểu hiện lâm sàng đều có thể được cải thiện thậm chí giảm hẳn.

Thực tế, bệnh nóng gan thể hiện một dấu hiệu của sự tổn thương các tế bào gan, chức năng gan bị suy giảm ảnh hưởng đến sức khỏe cơ thể. Mức độ tổn thương hay suy giảm chức năng phụ thuộc vào từng bệnh nhân, từng bệnh căn khác nhau. Có những bệnh nhân chỉ cần thay đổi chế độ ăn uống sinh hoạt, các triệu chứng sẽ tự ổn định. Ngược lại, có trường hợp cần phải điều trị dùng thuốc, kết hợp nhiều phương pháp bệnh mới ổn định được.

>>> Xem thêm: Biểu Hiện Của Nóng Gan, Nguyên Nhân Và Phương Pháp Phòng Tránh

Nguyên nhân gây bệnh nóng gan được chia làm 2 nhóm chính:

Nguyên nhân tại gan:

  • Do mắc các bệnh lý về gan như gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan, ung thư gan dẫn đến suy giảm chức năng gan, gan bị giảm hoặc không thể thực hiện các hoạt động đào thải khiến các chất độc bị tích tụ lại trong gan, không những làm tổn thương tế bào gan còn có thể gây độc cho các cơ quan khác trong cơ thể. Từ đó gây nên các triệu chứng bệnh gan nóng.
  • Rối loạn quá trình chuyển hóa trong gan, thường gặp ở những bệnh nhân bị tăng chuyển hóa. Quá trình tăng chuyển hóa các chất trong gan sẽ làm tăng sinh nhiệt độc, khi lượng nhiệt này được tăng sinh quá mức sẽ làm thay đổi các hoạt tính, môi trường gây nên tình trạng tổn thương các tế bào gan mà hình thành nên bệnh.

Nguyên nhân ngoài gan:

  • Mắc các bệnh lý về thận đặc biệt là suy thận. Trong hoạt động đào thải bài tiết, gan thận luôn có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, khi chức năng thận bị suy giảm có thể gây ảnh hưởng đến hoạt động của gan và ngược lại.
  • Bệnh lý liên quan đường mật như viêm túi mật.
  • Chế độ ăn uống sinh hoạt không lành mạnh, không khoa học: ăn quá nhiều đồ cay nóng, chế độ ăn chứa hàm lượng chất béo chất đạm cao quá mức nhu cầu của cơ thể, thường xuyên sử dụng các chất kích thích, uống nhiều rượu bia, hút thuốc lá…
Sử dụng rượu bia nhiều gây nóng gan

Sử dụng rượu bia nhiều gây nóng gan

Bị ảnh hưởng bởi các hóa chất, đặc biệt ở trong môi trường làm việc ô nhiễm hay nhiệt độ quá cao nên các tế bào gan phải tăng quá trình hô hấp kéo theo sự tăng sinh nhiệt trong cơ thể mà gây nên các biểu hiện lâm sàng như ngứa ngáy, nổi mẩn…

Uống ít nước, thường xuyên căng thẳng, stress, thức khuya kéo dài… Gan chủ yếu hoạt động đào thải trong khung giờ từ 23h đêm đến 5h sáng, việc thức khuya sẽ khiến rối loạn đồng hồ sinh học của cơ thể, cản trở chức năng gan gây tích tụ độc tố sinh bệnh.

Do sử dụng quá liều, hoặc dùng quá nhiều loại thuốc điều trị các bệnh lý khác. Các thuốc khi vào cơ thể đều phải qua gan để được chuyển hóa và đào thải. Việc sử dụng hàm lượng thuốc lớn, gan bị làm việc quá tải, không đủ sức để chuyển hóa, đào thải chúng ra khỏi cơ thể cũng sẽ làm tổn thương ngược các tế bào gan mà gây bệnh.

Một số yếu tố di truyền có thể gây nóng gan: sự thiếu hụt enzym alpha-1 antitrypsin (một loại enzym bảo vệ gan khỏi sự tấn công của elastase), bệnh Wilson (bệnh khiến tăng khả năng hấp thụ đồng tại gan), hiện tượng dư thừa sắt quá mức trong cơ thể Hemochromatosis…

2. Triệu chứng bệnh gan nóng

Triệu chứng bệnh nóng gan ở những ngày đầu có thể không rõ ràng. Tình trạng càng kéo dài, mức độ tổn thương gan càng lớn, các dấu hiệu lâm sàng càng rầm rộ với những biểu hiện như:

  • Biểu hiện trên da:
    • Thay đổi sắc tố da: thường gặp da màu vàng đặc biệt ở vùng mắt (kết mạc mắt), niêm mạc lưỡi hay lòng bàn tay lòng bàn chân. Sự thay đổi này xảy ra do quá trình bị tăng tích tụ Bilirubin khi quá trình chuyển hóa sắc tố mật bị ảnh hưởng bởi sự suy giảm chức năng gan.
    • Nổi mày đay: các nốt mày đay nổi nhiều trên da theo vùng hoặc toàn thân, kích thích lớn nhỏ không đồng đều, mật độ dày, ấn thấy chắc, kèm ngứa hoặc không ngứa.
    • Xuất hiện nốt ban sẩn ngứa: xuất hiện một cách ngẫu nhiên, không liên quan đến các yếu tố hay tiền sử dị ứng, có thể nổi từng vùng hay toàn thân, các nốt ban sẩn nhỏ đỏ dạng hồng ban, ngứa râm ran, nặng có thể bị nổi các nốt mụn nước, ngứa dữ dội lâu dần bị loét, sưng nề, nhiễm trùng da do bệnh nhân gãi. Ngứa có thể tăng khi bệnh nhân bị ra mồ hôi, thay đổi nhiệt độ ở môi trường khí hậu nóng hơn.

>>> Xem thêm: Nóng Gan Gây Ngứa Và Các Nguyên Nhân Thường Gặp

Biểu hiện bệnh gan nóng

Biểu hiện bệnh gan nóng

    • Lên mụn nhiều (mụn viêm hoặc mụn không viêm) tập trung chủ yếu vùng mặt, vùng lưng, trước ngực. Tình trạng này thường rõ, nặng hơn vào mùa hè, khí hậu thời tiết nắng nóng cộng thêm sự ô nhiễm từ không khí, môi trường xung quanh.
  • Triệu chứng trên hệ tiêu hóa: bệnh nhân mệt mỏi, chán ăn, cảm nhận vị giác kém, hơi thở hôi, có mùi khó chịu. Hơi thở có mùi do chất ammonia (NH3) – một sản phẩm chất thải được vận chuyển đến gan, tại gan chuyển hóa thành urê rồi đào thải qua thận.. Vậy nên, khi gan bị tổn thương suy giảm hoạt động, NH3 này sẽ tăng được tích trữ trong cơ thể, gây mùi hôi cho hơi thở, khiến người bệnh mất tự tin giao tiếp.
  • Lượng nước tiểu ít hơn bình thường, đặc, sẫm màu hơn. Phân cũng bị thay đổi màu sắc, đa số bị bạc màu hơn.
  • Thường xuyên bị mỏi mắt kèm theo thâm mắt:
  • Các triệu chứng có thể kèm theo khác như mất ngủ, ngủ không ngon giấc, chảy máu chân răng hay khô môi do mất nước nhiều…

Lưu ý: cùng một tình trạng tổn thương gan nhưng triệu chứng bệnh nóng gan biểu hiện trên mỗi người đều khác nhau, không phải tất cả các bệnh nhân đều có đầy đủ những dấu hiệu lâm sàng như trên. Có bệnh nhân chủ yếu bị ngứa, có người bệnh chỉ bị nổi mụn nhọt nhưng cũng có những bệnh nhân xuất hiện cùng lúc ngứa, mụn, hơi thở khó chịu…Điều này tùy thuộc theo sức khỏe hệ miễn dịch cũng như các yếu tố bệnh lý kèm theo của bệnh nhân.

3. Ăn gì để cải thiện được triệu chứng bệnh gan nóng?

Bệnh gan nóng không được xếp vào tốp những bệnh lý nguy hiểm, tuy nhiên, các triệu chứng bệnh gan nóng cũng đem lại khá nhiều phiền toái, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống sinh hoạt của người bệnh. Về bản chất, nguyên nhân xuất hiện các biểu hiện lâm sàng đều xuất phát từ những tổn thương của các tế bào nhu gan kéo theo sự suy giảm chức năng gan. Bởi vậy, nếu tình trạng này kéo dài có thể đưa tới biến chứng nặng nề trên gan như viêm gan, xơ gan, sức khỏe người bệnh sẽ bị sa sút nghiêm trọng. Việc điều trị thực sự cần thiết. 

Nhiều nghiên cứu cho thấy, ngoài phương pháp điều trị bằng thuốc, một chế độ ăn uống khoa học có thể giúp cải thiện được tình trạng nóng gan. Câu hỏi đặt ra rằng nên ăn gì, cái gì không nên ăn?

3.1. Những thực phẩm nên ăn

Bổ sung protein, khuyến cáo hàm lượng 1g/1kg trọng lượng cơ thể/ngày. Một số loại thực phẩm chứa protein tốt cho bệnh gan nóng như các loại hạt ngũ cốc như đậu, ngô, lúa mạch, gạo lứt…hay thịt, cá, trứng, sữa… Theo các nhà dinh dưỡng học, nên cung cấp cho cơ thể khoảng 50% lượng protein từ các loại ngũ cốc rau củ mỗi ngày, 50% còn lại trong khẩu phần ăn chứa protein từ thịt cá trứng sữa, tương đương với khoảng 200g cá hoặc 100g trứng, thịt nạc. 

Có một nghiên cứu khác đã chỉ ra rằng trong lòng đỏ trứng gà có chứa chất lecithin rất tốt cho người bị bệnh về gan. Ngoài ra, trong lòng trắng trứng còn chứa hàm lượng lớn các acid amin có tính năng bảo vệ tế bào gan như eytein, methionin.

>>> Xem thêm: Nóng Gan Nên Ăn Uống Gì, Các Loại Thực Phẩm Và Thức Uống Tốt Nhất

Trứng gà tốt cho người bị gan nóng

Trứng gà tốt cho người bị gan nóng

Chú ý: chất béo chứa trong sữa bò rất khó tiêu hóa nên ở người có vấn đề về gan, không nên dùng quá nhiều sữa bò trong một ngày.

Tăng cường bổ sung vitamin, khoáng chất bằng cách ăn nhiều hoa quả, rau xanh để tăng lượng chất xơ trong cơ thể với hàm lượng khoảng:

  • Rau xanh: 200g/ngày.
  • Quả chín: 200g/ngày.
  • Củ non quả non: 1000g/ngày.

Uống nhiều nước, tối thiểu 2 lít/ngày.

Uống một số loại trà nguyên liệu tự nhiên như atiso, bông mã đề, rau má, trà xanh…

3.2. Những thực phẩm người nóng gan không nên ăn

Hạn chế (tốt nhất nên kiêng) rượu bia cũng như các chất kích thích, các đồ uống chứa cồn. Chúng không những gây tác động xấu trực tiếp lên gan, gây nóng gan, còn gây viêm gan, xơ gan, ung thư gan. Không chỉ với người mắc bệnh, ở người bình thường cũng nên hạn chế càng sử dụng ít rượu bia càng tốt cho sức khỏe nói chung, tốt cho tiêu hóa gan mật nói riêng.

Không ăn đồ cay nóng như ớt, tiêu… vì sẽ khiến các triệu chứng bệnh gan nóng nặng hơn, bệnh tiến triển xấu nhanh hơn.

Hạn chế ăn nội tạng động vật (lòng, gan, tim, phổi…) do bên trong chúng có chứa hàm lượng cholesterol cao dễ dẫn tới nguy cơ tắc nghẽn đường mật, cản trở quá trình thanh lọc đào thải của gan.

Hạn chế các chất acid béo, chất mỡ, giảm món ăn chiên xào rán, thay vào đó ăn nhiều đồ luộc thanh đạm hơn.

Các loại thực phẩm đóng hộp có chứa rất nhiều chất bảo quản không tốt cho gan nên cũng cần được hạn chế.

Đặc biệt lưu ý, không tự ý sử dụng các dòng thực phẩm chức năng dù nguồn gốc đông y hay tây y khi chưa được sự cho phép của các bác sĩ chuyên khoa.

4. Một số vị thuốc dân gian giúp thanh nhiệt, giải độc gan

Hiện nay, trong y khoa, phương pháp điều trị bệnh gan nóng nhanh nhất vẫn là sử dụng các thuốc tây y. Tùy theo lâm sàng, các nhóm thuốc thường được dùng như:

  • Thuốc bảo vệ nhu mô gan, tăng cường giải độc gan.
  • Thuốc bổ gan, hỗ trợ chức năng gan.
  • Thuốc kháng histamin.
  • Thuốc trị mụn.
  • Chỉ định dùng kháng sinh khi có viêm, bội nhiễm.

Bệnh gan nóng dễ tái phát nhiều lần. Vậy nên, điều trị lâm sàng thường kết hợp dùng thuốc tây y giai đoạn đầu, sau duy trì bằng thuốc đông y do thuốc tây y chỉ làm ổn định triệu chứng bệnh gan nóng trong thời gian ngắn, không áp dụng điều trị lâu dài được.

Một số vị thuốc Đông y giải độc gan

Một số vị thuốc Đông y giải độc gan

Một số các vị thuốc dân gian có tính năng thanh nhiệt, giải độc gan đang được sử dụng phổ biến hiện nay như:

4.1. Cà gai leo (cà quỳnh, cà lùn…)

Có thể nói, cà gai leo được đứng trong tốp những vị thuốc điều trị gan. Nó có khả năng bảo vệ gan, giúp cải thiện triệu chứng bệnh gan nóng một cách nhanh chóng.

Theo Tây y: 

Cà gai leo chứa alcaloid, glycoalcaloid tác dụng chống lại các tác nhân gây bệnh trên gan, chống viêm, bảo vệ tế bào gan, tăng cường hệ miễn dịch, ức chế sự phát triển của xơ gan, tác dụng hạ men gan tốt, hiệu quả điều trị rất tốt trên các bệnh nhân viêm gan. 

Theo một đề tài luận án tiến sĩ y học năm 1999, tiến hành điều trị cho bệnh nhân viêm gan B mãn tính tại bệnh viện Quân y 103 bằng sản phẩm từ cà gai leo cho thấy, các triệu chứng vàng da, mệt mỏi, chán ăn được cải thiện rõ rệt, chỉ số men gan với chỉ số Bilirubin nhanh chóng trở về bình thường sau 2 tháng trị liệu.

Ở một nghiên cứu khác năm 2002, kết quả chỉ ra dịch chiết toàn phần từ cà gai leo không những có tác dụng chống oxy hóa, giảm lượng collagen gan trên mô hình xơ gan còn giúp chống lại quá trình viêm xảy ra tại gan.

Theo Đông y: 

Vị thuốc cà gai leo có tính ấm, hơi có độc, vị hơi đắng.

Tác dụng: tiêu độc, phát tán phong thấp, trị viêm gan, xơ gan, cải thiện cả gan nhiễm mỡ đồng thời hỗ trợ chống lại tế bào gây ung thư gan…

Các bộ phận dùng làm thuốc: thân, rễ, lá.

Dùng trong bệnh gan với liều 30g/ngày, có thể dùng sắc uống đơn thuần hoặc kết hợp với xạ đen, diệp hạ châu sẽ làm tăng hiệu quả.

Ngoài ra, trong dân gian còn dùng cà gai leo để chế thuốc giải độc rượu.

4.2. Atiso

Nhắc đến các vị thuốc mát gan, không thể không nhắc tới atiso.

Một số vị thuốc giải độc gan

Một số vị thuốc giải độc gan

Theo Tây y:

Thành phần hóa học: chứa rất nhiều hoạt chất khác nhau trong đó có acid chlorogenic, cynarin, flavonoid (luteolin). Các hợp chất này đều có hoạt tính làm thay đổi các con đường chuyển hóa ở gan, bảo vệ tế bào gan trên mô hình tế bào. Ngoài ra, trong atiso còn chứa rất nhiều vitamin, khoáng chất với các hoạt chất khác có lợi cho sức khỏe.

Một vài nghiên cứu về hiệu quả của atiso trên gan đã chứng minh rằng, dược liệu này có tác dụng làm giảm men gan (giảm cả 2 chỉ số AST, ALT), lợi mật, giảm lượng cholesterol trong gan.

Theo Đông y:

Atiso tính hàn, mùi thơm nhẹ, lá có vị đắng, hoa có vị hơi chua.

Tác dụng: lợi tiểu tốt, trong bệnh về gan dùng lá tươi hoặc khô sắc uống hay nấu thành cao chữa bệnh, hiệu quả tốt với bệnh vàng da do gan, hỗ trợ điều trị viêm gan mạn. Trà hoa atiso giúp thanh nhiệt, giải độc gan, hỗ trợ điều trị các triệu chứng bệnh gan nóng rất tốt.

4.3. Xạ đen (bách giải, bạch vạn hoa…)

Xạ đen lâu nay được biết đến với tính năng vượt trội trong việc hỗ trợ phòng chống ung thư, ngăn ngừa tai biến, hạn chế xơ vữa động mạch, rất tốt trên những người có bệnh lý về gan.

Theo Tây y:

Xạ đen chứa flavonoid và hoạt chất quinon. Khi kết hợp với nhau, các hoạt chất này có tác dụng đào thải loại bỏ các tế bào ung thư ra khỏi cơ thể.

Nước xạ đen có tác dụng phòng chống ung thư còn bảo vệ, tăng cường hoạt động chức năng của gan, giảm biểu hiện nóng gan, giảm triệu chứng mẩn ngứa, mày đay.

Theo Đông y:

Xạ đen vị đắng chát, tính hàn, mùi thơm.

Tác dụng: thanh nhiệt, giải độc, trị ung nhọt, phòng ung thư, tiêu viêm, mát gan lợi mật.

Ứng dụng chủ yếu trong các bệnh lý về gan như men gan cao, viêm gan, trị gan nhiễm mỡ. Bên cạnh đó cũng hỗ trợ cải thiện chứng suy nhược thần kinh, ổn định huyết áp, tăng cường miễn dịch cho cơ thể…

Cách dùng: phơi khô sắc hoặc hãm trà 15 – 20g/ngày uống trong ngày. 

Ngoài các vị thuốc trên, rau má, diệp hạ châu, trà xanh, bông mã đề, râu ngô…cũng có tính năng giải độc, mát gan, giảm thiểu triệu chứng bệnh gan nóng.

Lưu ý, bài chỉ nhấn mạnh về khía cạnh điều trị bệnh gan nóng cũng như cải thiện các triệu chứng thuộc về gan. Thực tế, bên cạnh tác dụng trên gan, các vị thuốc trên còn có rất nhiều hiệu quả điều trị trên những bệnh lý khác.

Bệnh gan nóng cần được điều trị sớm

Bệnh gan nóng cần được điều trị sớm

Nói chung, gan là một bộ phận quan trọng trong cơ thể. Khi gan bị tổn thương, chức năng gan bị rối loạn sẽ gây nên các triệu chứng bệnh gan nóng, lâu ngày tiến triển thành viêm gan, xơ gan. Bệnh có thể được cải thiện bằng cách thay đổi chế độ ăn uống sinh hoạt mà không cần phải dùng thuốc. Hãy liên hệ tới HOTLINE 1800.6091 để được các bác sĩ chuyên khoa đầu ngành tư vấn cụ thể hơn các vấn đề liên quan đến gan cũng như phương án điều trị tốt nhất, tránh ảnh hưởng đến sức khỏe.

Chia sẻ bài viết


DMCA.com Protection Status
You cannot copy content of this page
Contact Me on Zalo
1800 6091