Triệu Chứng Gan Nhiễm Mỡ, Chế Độ Ăn Tốt Nhất Cho Người Bệnh

[banner id="7762"]

Triệu Chứng Gan Nhiễm Mỡ, Chế Độ Ăn Tốt Nhất Cho Người Bệnh

Gan nhiễm mỡ là một tình trạng bệnh khá phổ biến hiện nay. Bệnh thuộc top đứng đầu trong số các bệnh về tiêu . Gan nhiễm mỡ có thể xảy ra trên nhiều đối tượng khác nhau, thường gặp ở nhất những người uống rượu nhiều, béo phì hay mắc một số bệnh lý toàn thân như tiểu đường, rối loạn chuyển hóa…Trên lâm sàng, triệu chứng gan nhiễm mỡ đôi khi không rõ ràng nên rất khó để chẩn đoán sớm, khi phát hiện bệnh đã có biểu hiện ảnh hưởng đến chức năng gan nói riêng, ảnh hưởng tới sức khỏe nói chung. 

1.Gan nhiễm mỡ là gì?

Gan nhiễm mỡ (gan thoái hóa mỡ) là tình trạng các chất béo trong cơ thể bị tích tụ quá nhiều trong gan. Đây có thể được coi như một tình trạng bệnh lý riêng biệt, hoặc chỉ là một triệu chứng bị gây ra bởi hệ quả của các bệnh lý thực thể khác.

Gan nhiễm mỡ có thể gây tổn thương hoặc không tổn thương các tế bào gan dẫn tới sự suy giảm chức năng gan. Điều này phụ thuộc vào mức độ nhiễm mỡ của gan trong từng giai đoạn khác nhau.

Bình thường, ở người trưởng thành, lượng mỡ trong gan chiếm khoảng 3 – 5% trọng lượng của gan. Theo các số liệu nghiên cứu y khoa cho thấy, trong 100g trọng lượng gan, lipid chiếm 0,05 % trong đó bao gồm: 8% cholesterol, 14% triglyceride, 64% phospholipid, 24% các acid béo tự do.

Ở những người bị gan nhiễm mỡ, lượng mỡ trong gan có thể tăng lên ít nhất 5 – 10% trọng lượng gan.

Gan nhiễm mỡ có nhiều nguyên nhân gây nên nhưng phổ biến nhất là nguyên nhân do rượu bia. Theo nhiều kết quả nghiên cứu y khoa cho biết, quá trình tích trữ chất béo trong gan có sự tham gia của tế bào Kupffer nằm tại xoang gan. Về bản chất, tế bào Kupffer như một đại thực bào, có nhiệm vụ loại bỏ vi khuẩn cùng các tế bào gan chết để bảo vệ gan.  Ở những người sử dụng quá nhiều rượu bia, tế bào này sẽ bị kích hoạt quá mức gây phóng thích các chất viêm như Interleukin, TNF…làm tổn thương tế bào gan.

Nguyên nhân gây bệnh gan nhiễm mỡ

Nguyên nhân gây bệnh gan nhiễm mỡ

Ngoài ra có thể do béo phì, mỡ máu cao, bị bệnh tiểu đường hay mắc rối loạn chuyển hóa, đôi khi có nhiều trường hợp bị gan nhiễm mỡ do dùng thuốc điều trị các bệnh lý khác không đúng cách không đúng liều lượng như aspirin, tetracyclin, thuốc nhóm steroid… Theo số liệu thống kê lâm sàng, có khoảng 80 – 90% người béo phì có triệu chứng gan nhiễm mỡ.

Nguyên nhân gây bệnh gan nhiễm mỡ

Nguyên nhân gây bệnh gan nhiễm mỡ

2.Triệu chứng gan nhiễm mỡ.

2.1. Triệu chứng lâm sàng.

Dựa trên mức độ tổn thương tế bào gan, sự ảnh hưởng đến chức năng gan, người ta chia triệu chứng gan nhiễm mỡ thành 3 giai đoạn khác nhau:

2.1.1. Giai đoạn 1

Giai đoạn nhẹ nhất của bệnh, không nguy hiểm.

Lượng mỡ trong gan chiếm 5 – 10% trọng lượng gan.

Ở giai đoạn này, triệu chứng lâm sàng của gan nhiễm mỡ gần như không có biểu hiện gì rõ rệt, có thể thấy người bụng hơi khó chịu, ậm ạch. Do vậy, bệnh khó phát hiện, người bệnh biết tình trạng dựa trên kết quả xét nghiệm cận lâm sàng khi đi kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Tế bào gan vẫn hoạt động bình thường, chức năng gan chưa bị ảnh hưởng. 

Nếu phát hiện sớm có thể cải thiện bằng chế độ ăn uống sinh hoạt, tập luyện thể dục thể thao mà không cần phải dùng thuốc điều trị. Điều trị khỏi hoàn toàn được.

2.1.2. Giai đoạn 2

Biểu hiện lâm sàng

Biểu hiện lâm sàng

Được gọi là giai đoạn tích tụ, chiếm phần lớn trong tổng số các ca bị gan nhiễm mỡ.

Lượng mỡ trong gan chiếm 10 – 25% trọng lượng gan.

Tế bào gan bắt đầu có dấu hiệu tổn thương, bệnh nhân bị viêm gan nhẹ.

Lâm sàng: bệnh nhân bị chán ăn, đầy bụng, khó tiêu, đau bụng kèm đau tức hạ sườn phải, người mệt mỏi thường xuyên, hay buồn nôn có thể nôn. Vàng da vàng mắt không điển hình.

Một số trường hợp nặng khám ấn đau tức hạ sườn phải, có thể sờ thấy gan to dưới bờ hoành.

Nếu điều trị kịp thời, các triệu chứng gan nhiễm mỡ sẽ được cải thiện, giảm nguy cơ tiến triển biến chứng nặng ảnh hưởng đến tính mạng.

2.1.3. Giai đoạn 3

Ở giai đoạn 2, nếu bệnh nhân chủ quan với những triệu chứng lâm sàng trên, không đi khám phát hiện bệnh để điều trị kịp thời, bệnh sẽ nhanh chóng tiến triển thành giai đoạn 3.

Lượng mỡ trong gan lúc này lên đến 25 – 30% , thậm chí trên 30% trọng lượng gan, các tế bào gan bị tổn thương khó phục hồi, chức năng gan suy giảm rõ rệt, nguy cơ tiến triển thành viêm gan mạn tính, xơ gan, nặng bị ung thư gan. Một vài nghiên cứu đã chỉ ra rằng có tới 20% bệnh nhân mắc gan nhiễm mỡ nặng bị tiến triển thành xơ gan, trong đó 11% bệnh nhân tử vong.

Biến chứng ung thư gan

Biến chứng ung thư gan

Triệu chứng gan nhiễm mỡ giai đoạn 3 nặng, rõ ràng hơn với các biểu hiện của viêm gan: người mệt mỏi, chán ăn, chậm tiêu, bệnh nhân sút cân nhanh trong thời gian ngắn, vàng da vàng mắt kèm theo đau tức hạ sườn phải.

Ngoài ra bệnh nhân còn bị ảnh hưởng đến nội tiết:

  •  Với nữ giới: rối loạn kinh nguyệt, rong kinh.
  •  Với nam giới: rối loạn cương dương, tuyến vú phát triển bất thường.

Trường hợp xấu hơn, bệnh nhân bất tỉnh, hôn mê sâu.

Khám thực thể: sờ gan to ấn đau, u mạch nổi rõ trên da, củng mạc mắt vàng.

Điều trị trong giai đoạn 3 chủ yếu làm giảm triệu chứng, phục hồi bảo tồn gan, làm chậm tiến triển của bệnh, ngăn ngừa biến chứng.

>>>Xem thêm: Thuốc Điều Trị Gan Nhiễm Mỡ Độ 3 Có Tác Dụng Hiệu Quả Nhất

2.2. Triệu chứng cận lâm sàng

Triệu chứng gan nhiễm mỡ trên các xét nghiệm cận lâm sàng chủ yếu đánh giá trên xét nghiệm máu với kết quả siêu âm gan.

Giai đoạn 1

Xét nghiệm máu:  các chỉ số mỡ máu như cholesterol, triglycerid tăng cao.

Siêu âm gan: có sự gia tăng nhẹ về độ hồi âm lan tỏa của nhu mô gan, mức độ hút âm không thay đổi đáng kể, hình ảnh cơ hoành và đường bờ tĩnh mạch rõ.

Giai đoạn 2

Xét nghiệm máu: chỉ số Cholesterol máu tăng cao.

Siêu âm: xuất hiện các khoảng sáng mô mỡ trên nhu mô gan và cơ hoành, tăng độ hồi âm lan tỏa nhu mô gan, độ hiển thị của cơ hoành với đường bờ tĩnh mạch mờ hơn.

Giai đoạn 3

Xét nghiệm máu:  men gan tăng cao (chỉ số AST, ALT đều tăng cao)

Với bệnh nhân tiến triển xơ gan: Bilirubin, Albumin, protein máu:

Siêu âm gan: hình ảnh gan sáng, kích thước gan to, nhu mô gan không đồng đều, có thể có hiện tượng bị xơ hóa do xơ gan; không thấy hình ảnh cơ hoành cũng như đường bờ tĩnh mạch.

Ngoài ra, tổn thương nhu mô gan có thể được thể hiện trên hình ảnh chụp CT cắt lớp hay hình ảnh chụp MRI cộng hưởng từ.

3.Các xét nghiệm cận lâm sàng hỗ trợ chẩn đoán gan nhiễm mỡ.

Do nhiều trường hợp bệnh nhân triệu chứng gan nhiễm mỡ không rõ ràng nên để chẩn đoán xác định gan nhiễm mỡ, việc kết hợp các triệu chứng lâm sàng với kết quả xét nghiệm cận lâm sàng thực sự cần thiết.

Xét nghiệm máu

Giúp đánh giá sự suy giảm chức năng gan thông qua các chỉ số định lượng men gan (đặc biệt các chỉ số ALT, AST).

Đánh giá tình trạng mỡ máu qua chỉ số cholesterol với triglycerid do gan nhiễm mỡ có liên quan mật thiết với mỡ máu .

Siêu âm gan nhằm đánh giá

Thường thấy hình ảnh gan sáng.

Mức độ tổn thương nhu mô gan, mức độ nhiễm mỡ.

Sự ảnh hưởng đến các cấu trúc giải phẫu lân cận như cơ hoành, hệ thống bờ tĩnh mạch.

Đánh giá được mức độ xơ gan.

Ngoài ra có siêu âm đàn hồi gan – một kỹ thuật siêu âm đặc biệt để xác định độ cứng của nhu mô gan dưới tác động lực cơ học.

Chụp cắt lớp CT Scanner

Xét nghiệm chuẩn đoán gan nhiễm mỡ

Xét nghiệm chuẩn đoán gan nhiễm mỡ

Đánh giá tình trạng xơ gan cũng như mức độ gan nhiễm mỡ chính xác hơn so với siêu âm.

Có hình ảnh giảm tỷ trọng gan.

 Nếu bệnh nhân đang ở xơ gan giai đoạn sớm, chụp CT cho hình ảnh gan to, tỷ trọng gan tăng do bị xơ hóa. Ở giai đoạn muộn, hình thái và bờ gan bị biến đổi, dấu hiệu tăng áp lực tĩnh mạch cửa dương tính kèm lách to.

Chụp MRI

Phản ánh sự đàn hồi hoặc xơ cứng của nhu mô gan.

Có thể chẩn đoán được gan nhiễm mỡ, xơ gan ở giai đoạn sớm.

Sinh thiết gan

Sinh thiết gan được xem như một tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán xác định một cách chính xác tình trạng gan nhiễm mỡ. Tuy nhiên, không phải bệnh nhân nào cũng chấp nhận làm sinh thiết gan, hơn nữa hiện nay gan nhiễm mỡ có thể được đánh giá dựa trên kết quả xét nghiệm máu với các xét nghiệm cận lâm sàng khác nên sinh thiết ít được chỉ định áp dụng hơn. 

Chỉ định sinh thiết gan khi nghi ngờ bệnh nhân bị gan nhiễm mỡ không do rượu, hoặc phát hiện bất thường liên quan đến gan trong các kết quả chẩn đoán ở những xét nghiệm khác.

Sinh thiết gan được thực hiện qua 3 con đường khác nhau tùy thuộc trên từng bệnh nhân: sinh thiết kim (lấy mẫu qua da), qua tĩnh mạch cảnh, qua nội soi.

Xét nghiệm viêm gan để đánh giá xem bệnh nhân có bị kết hợp với viêm gan do virus A, B, C không

Xét nghiệm chuẩn đoán gan nhiễm mỡ

Xét nghiệm chuẩn đoán gan nhiễm mỡ

>>>Xem thêm: Chữa Gan Nhiễm Mỡ Bằng Thuốc Nam Hiệu Quả Nhất Hiện Nay

4.Điều trị gan nhiễm mỡ theo nguyên nhân gây bệnh và giai đoạn lâm sàng.

4.1. Nguyên tắc điều trị.

  • Điều trị theo phân độ, theo giai đoạn tiến triển của bệnh.
  • Điều trị triệu chứng gan nhiễm mỡ kết hợp với điều trị nguyên nhân.
  • Kết hợp việc xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, nghỉ ngơi sinh hoạt hợp lý, tập luyện thể dục thể thao thường xuyên. 

4.2. Điều trị cụ thể.

Hiện nay vẫn chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu nào cho bệnh nhân gan nhiễm mỡ. Việc điều trị chủ yếu dựa trên việc cải thiện các triệu chứng lâm sàng của bệnh nhân, đồng thời phát hiện chẩn đoán chính xác nguyên nhân để điều trị tận gốc bệnh.

4.2.1. Điều trị triệu chứng.

Tùy thuộc theo từng giai đoạn, các triệu chứng biểu hiện trên bệnh nhân để kê đơn thuốc sử dụng phù hợp, làm giảm triệu chứng, bớt khó chịu cho bệnh nhân.

Giai đoạn 1: thường không cần sử dụng thuốc, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng kết hợp tập luyện, sinh hoạt có điều độ sẽ ổn định được lượng mỡ trong gan.

Giai đoạn 2, giai đoạn 3: có thể sử dụng thêm một số thuốc như:

  • Thuốc giảm đau, chống viêm.
  • Thuốc tăng cường chức năng gan.
  • Chỉ định dùng kháng sinh nếu có triệu chứng viêm gan rõ rệt.
  • Thuốc điều trị nội tiết nếu có các rối loạn về nội tiết.

4.2.2. Điều trị nguyên nhân.

Thuốc:

  • Vitamin E: 800 UI/ngày.
  • Omega 3.
  • Dùng thêm các thuốc bổ gan, phục hồi chức năng gan như: Boganic…
  • Nếu bệnh nhân có kèm triệu chứng rối loạn mỡ máu, chỉ định cho sử dụng thuốc điều trị mỡ máu như statin.
  • Nếu bệnh nhân có triệu chứng gan nhiễm mỡ kèm theo các dấu hiệu viêm gan, cho dùng pioglitazone.

Hiện nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ được xếp theo 2 nhóm chính: nguyên nhân do rượu, nguyên nhân không do rượu. Mỗi nhóm nguyên nhân lại có những cách xử lý, hướng điều trị kết hợp khác nhau.

4.2.2.1. Đối với trường gan nhiễm mỡ không do rượu.

Tùy theo nguyên nhân bệnh lý thực thể để đưa ra phương hướng điều trị đúng nhất với từng bệnh nhân. Cụ thể:

Với bệnh nhân gan nhiễm mỡ do béo phì

Chủ yếu tập trung vào chế độ ăn kiêng, tập luyện.

Một số trường hợp béo phì nặng, ảnh hưởng đến sức khỏe cũng như đường thở, có thể chỉ kết hợp nhiều phương pháp hỗ trợ giảm cân khác như dùng máy giảm béo, các sản phẩm giảm béo, thậm chí phẫu thuật bóc tách mỡ, hút mỡ. Tuy nhiên cần phải được thăm khám và lựa chọn phương pháp giảm cân phù hợp theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa để tránh ảnh hưởng đến chức năng đào thải, chuyển hóa của gan.

Với bệnh nhân gan nhiễm mỡ do bị đái tháo đường

Kiểm soát đường huyết bằng phương pháp dùng thuốc điều trị đái tháo đường theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa, kết hợp chế độ ăn uống giảm đường giảm tinh bột, tập thể dục thể thao để nâng cao sức đề kháng cho cơ thể.

Xét nghiệm chuẩn đoán gan nhiễm mỡ

Xét nghiệm chuẩn đoán gan nhiễm mỡ

Theo dõi lượng đường huyết thường xuyên, định kỳ.

Với bệnh nhân bị tác dụng phụ của các thuốc điều trị khác: ngừng thuốc đang điều trị, liên hệ bác sĩ điều trị trực tiếp để được đổi loại thuốc hoặc có phương án xử lý tối ưu hơn.

4.2.2.2. Đối với bệnh nhân gan nhiễm mỡ nguyên nhân do rượu.

Yếu tố đầu tiên quan trọng: chỉ định cai rượu cho bệnh nhân.

Kết hợp dùng thuốc để làm giảm lượng mỡ máu cũng như mỡ trong gan.

5.Chế độ ăn tốt nhất cho người có triệu chứng gan nhiễm mỡ.

Trong một nghiên cứu năm 2012 chỉ ra rằng những người ăn dư 1000 calo các thực phẩm có chứa đường trong vòng 3 tuần, trọng lượng cơ thể họ chỉ tăng lên 2% nhưng lượng mỡ trong gan tăng lên tới 27%. Do đó, với việc điều trị gan nhiễm mỡ, chế độ ăn uống dinh dưỡng rất quan trọng.

5.1. Những thực phẩm nên ăn.

Thực phẩm khuyên dùng cho bệnh nhân gan nhiễm mỡ

Thực phẩm khuyên dùng cho bệnh nhân gan nhiễm mỡ

Tăng cường ăn rau củ quả chứa nhiều chất xơ có thể làm giảm lượng cholesterol tích tụ trong gan.

Sử dụng dầu thực vật thay vì dùng các loại mỡ động vật do trong dầu thực vật có chứa nhiều chất béo không bão hòa có tác dụng hạ cholesterol, đồng thời giúp kiểm soát glucose máu.

Ăn các thức ăn thanh đạm. Nên bổ sung chất đạm từ các loại đậu, thịt gia cầm, cá, trứng sữa. Lưu ý, với những người bị gan nhiễm mỡ, chế độ ăn cần hạn chế mỡ chứ không phải tuyệt đối không được ăn mỡ.

Cá tươi giàu omega 3, ít chất béo vừa làm giảm cholesterol, giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ, vừa giảm cả nguy cơ gây ung thư.

Một số loại thực phẩm khác tốt cho người bị gan nhiễm mỡ như rau cần, nấm hương, ngô, nhộng tằm, cà chua chín…

Dược liệu thiên nhiên đã được chứng minh có khả năng giảm lượng mỡ trong gan như lá sen, atiso, xạ đen, diệp hạ châu, cà gai leo…

Uống nhiều nước, tối thiểu mỗi ngày 2 lít.

Trà lá sen giúp cải thiện tình trạng bệnh

Trà lá sen giúp cải thiện tình trạng bệnh

5.2. Những thực phẩm không nên ăn.

Tránh sử dụng chất kích thích như cafe, các loại đồ uống có chứa cồn, rượu, bia…Việc sử dụng các chất này không những làm nặng hơn các triệu chứng gan nhiễm mỡ dẫn đến tổn thương nhu mô gan do làm gan bị quá tải trong chứng năng chuyển hóa và đào thải, đồng thời cũng làm rút ngắn thời gian chuyển giai đoạn từ gan nhiễm mỡ sang xơ gan, ung thư gan.

Không nên ăn nội tạng động vật, những loại thịt đỏ như thịt bò, thịt dê. Trong thịt đỏ có chứa lượng lớn protein, chúng đều phải chuyển hóa qua gan, vô tình sẽ làm tăng áp lực lên gan, gan không chuyển hóa được hết các chất dẫn đến tăng tích tụ chất béo trong gan.

Giảm gánh nặng cho gan bằng việc hạn chế ăn các loại hoa quả có chứa lượng fructose cao như vải, nho, lựu, việt quất, chà là…

Hạn chế ăn đồ cay nóng như ớt, tỏi, tiêu, gừng…

Hạn chế ăn đồ chiên rán, các đồ ăn nhanh.

Ngoài việc lưu ý về chế độ ăn uống, để điều trị gan nhiễm mỡ có hiệu quả tốt nhất cần kết hợp với tập luyện thể dục thể thao, giảm cân ở những người béo phì, điều trị triệt để các bệnh lý khác khi mắc phải. Đừng quên khám kiểm tra sức khỏe định kỳ thường xuyên.

Nói chung, hiện nay, do sự chủ quan trong cách chăm sóc sức khỏe nên tình trạng gan nhiễm mỡ xảy ra ngày càng nhiều. Bệnh hoàn toàn có thể được điều trị khỏi nếu như được phát hiện sớm, điều trị kịp thời đúng phương pháp. Tuy nhiên, đa số người bệnh đều có thái độ xem nhẹ, chỉ đến khám điều trị khi các triệu chứng gan nhiễm mỡ đã ở giai đoạn nặng không phục hồi. Đấy là một trong những khó khăn lớn đối với cả bệnh nhân và những người làm điều trị.

>>>Xem thêm: Lá Vối Chữa Bệnh Gan Nhiễm Mỡ Đơn Giản Và Hiệu Quả

Nếu bạn hay người thân đang có những biểu hiện bất thường về sức khỏe, hoặc muốn được tìm hiểu sâu hơn về vấn đề chăm sóc sức khỏe, có thể liên hệ đến HOTLINE 1800.6091 để được tư vấn bởi các bác sĩ chuyên khoa đầu ngành. Hãy quan tâm đến sức khỏe bản thân hơn để tránh những rủi ro đáng tiếc. 

 

Chia sẻ bài viết


DMCA.com Protection Status
You cannot copy content of this page
Contact Me on Zalo
1800 6091