Viêm Gan C Có Lây Không Và 5 Yếu Tố Rủi Ro Lây Truyền Virus HCV

[banner id="7762"]

Viêm Gan C Có Lây Không Và 5 Yếu Tố Rủi Ro Lây Truyền Virus HCV

Bệnh viêm gan C là một bệnh nhiễm trùng gan do virus viêm gan C (HCV) gây ra. Viêm gan C có lây không? Bạn có nguy cơ bị nhiễm HCV qua những con đường nào? Nên làm gì để phòng ngừa bệnh viêm gan C. Bài viết dưới đây, chuyên gia của THTea shop sẽ giúp bạn giải đáp mối băn khoăn về các vấn đề trên.

1. Viêm gan C là gì?

Viêm gan C là gì?

Viêm gan C là gì?

Virus viêm gan C (HCV) là một loại virus RNA được phân loại trong họ Flaviviridae. Sau khi virus được nhân bản năm 1988, các nhà khoa học đã tiến hành nghiên cứu và chứng minh rằng HCV là nguyên nhân chính gây viêm gan C. Và từ đó, viêm gan C được biết đến là một bệnh nhiễm trùng gan hay tình trạng gan bị tổn thương do virus viêm gan C (HCV).

Bệnh viêm gan C được phân thành hai loại. Bao gồm viêm gan C cấp tính và viêm gan C mạn tính. 

Nhiễm viêm gan C cấp tính được định nghĩa là bệnh nhiễm trùng trong khoảng thời gian bằng hoặc dưới 6 tháng sau khi tiếp xúc với virus HCV. Trong khoảng thời gian lây nhiễm ban đầu, virus có thể tự được loại bỏ ở khoảng 15-45% tổng số người bệnh và không tiến triển thành viêm gan C mạn tính khi bệnh trên 6 tháng.

Khoảng 55-85% bệnh nhân không thể loại bỏ virus và bệnh sẽ tiến triển thành viêm gan C mạn tính. Tỷ lệ này cao hơn ở những đối tượng bị suy giảm miễn dịch do virus, điển hình là HIV; thấp hơn ở phụ nữ và trẻ em. 

Nếu viêm gan C mạn tính không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bạn có thể gặp phải các vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe. Chẳng hạn, tăng áp lực tĩnh mạch cửa, xơ gan, mất bù gan, ung thư biểu mô tế bào gan, thậm chí là tử vong.

Năm 2018, trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh dịch (CDC) của Mỹ đã ghi nhận 15.713 trường hợp tử vong có liên quan đến viêm gan C. Những con số này đã góp phần chứng thực nguy cơ gây tử vong của bệnh viêm gan C. 

>>> Tìm hiểu ngay: Nguyên Nhân Viêm Gan C Và Cách Phòng Tránh Lây Truyền

2. Tỷ lệ nhiễm virus viêm gan C trên thế giới và Việt Nam

Viem-gan-c-co-lay-khong-2

Khoảng 1 triệu người Việt Nam nhiễm HCV

Bệnh viêm gan C được coi là gánh nặng bệnh tật lớn đối với toàn thế giới. Trong năm 2019, có 4.136 trường hợp viêm gan C cấp tính mới ở Hoa Kỳ đã được báo cáo cho CDC của Mỹ từ 44 tiểu bang.

Dựa trên con số này, CDC Hoa Kỳ đã ước tính tổng số trường hợp nhiễm HCV cấp tính mới bao gồm cả chưa được xác định và báo cáo lên tới khoảng 57.500 người. Các trường hợp ở Hoa Kỳ được chẩn đoán mới là HCV mãn tính cũng được báo cáo trong năm 2019, khoảng 137.713 người.

Nhiều dữ liệu cho thấy nam giới có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn so với nữ giới ở tất cả các nhóm tuổi, chiếm khoảng 60% tổng số trường hợp mắc bệnh. Đồng thời, ở cả nam và nữ, các nhà nghiên cứu quan sát thấy sự phân bố theo độ tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở những đối tượng trong khoảng 20-39 tuổi và 55-70 tuổi. Đặc biệt 29 tuổi và 59 tuổi là hai độ tuổi có nguy cơ nhiễm virus viêm gan C cao nhất.

Tỷ lệ nhiễm viêm gan C có mối liên quan với chủng tộc đã được chứng minh. Tỷ lệ nhiễm HCV cao nhất xảy ra ở những người da trắng, chiếm khoảng 65%. Tiếp theo là người gốc Tây Ban Nha và người da đen…

Các dữ liệu thống kê số ca tử vong hàng năm ở Hoa Kỳ do virus viêm gan C cho thấy đã giảm đáng kể trong những năm gần đây. Số người nhiễm HCV mới giảm từ 19.613 năm 2014 xuống còn 14.242 năm 2019 và phần lớn các ca tử vong có liên quan đến nam giới, khoảng 72%. 

Hơn nữa, tổng số ca tử vong có liên quan đến HCV cao nhất ở người da trắng nhưng tỷ lệ tử vong liên quan đến HCV cao nhất ở người Mỹ bản địa và thổ dân Alaska.

Ở Việt Nam số liệu về tình trạng nhiễm virus viêm gan C cũng được báo các. Theo Bộ Y Tế, lượng người mắc viêm gan C được thống kê năm 2015 lên đến khoảng 1 triệu người. Nhưng phần lớn người bệnh không rõ về tình trạng bệnh của mình, chiếm khoảng 90% tổng số người bệnh.

Một số thống kê đã cho thấy rằng có sự giảm đáng kể về tỷ lệ nhiễm virus viêm gan C mãn tính ở Việt Nam. Năm 2019, các nhà nghiên cứu đã thống kê tỷ lệ người mắc bệnh là khoảng 1.66%. Tỷ lệ nhiễm HCV mãn tính cũng tương đối ổn định từ năm 2000 cho đến nay, dao động trong khoảng 1.7 – 1.8%. Đặc biệt, năm 2015 có tỷ lệ thấp nhất chỉ khoảng 1.1.%.

Tuy nhiên, số ca tử vong có liên quan đến virus viêm gan C trong những năm gần đây lại tăng đáng kể. Năm 2008 có khoảng 4596 trường hợp tử vong có liên quan đến HCV. Con số này có sự tăng lên theo từng năm và lên đến 7415 trường hợp vào năm 2019. Điều này góp phần dẫn đến mối quan tâm của nhiều người trong vấn đề kiểm soát và điều trị bệnh viêm gan C.

>>> Xem thêm: Viêm Gan C Có Nguy Hiểm Không Và Cách Chuẩn Đoán Điều Trị 

3. Viêm gan c có lây không? Các hình thức lây truyền virus viêm gan c

3.1. Viêm gan c có lây không?

Viêm gan C có lây không?

Viêm gan C có lây không?

Viêm gan C là bệnh phổ biến trên toàn thế giới. Nếu bệnh không được phát hiện, chẩn đoán và điều trị kịp thời, viêm gan C mạn tính sẽ tiến triển thành các biến chứng nguy hiểm, thậm chí là gây tử vong.

Tuy nhiên, hầu hết những người bị nhiễm HCV ở giai đoạn đầu thường không có triệu chứng điển hình của bệnh. Điều này làm cho việc phát hiện và điều trị bệnh trở nên khó khăn hơn.

Một phương án giải quyết được đặt ra trong trường hợp này. Đó là dựa vào các yếu tố nguy cơ để xác định bạn có nguy cơ nhiễm HCV hay không. Từ đó, có thể kiểm tra, chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Nhưng hiện nay còn nhiều người chưa rõ về các yếu tố nguy cơ cũng như các đường lây truyền virus viêm gan C. Thậm chí viêm gan c có lây không vẫn đang là dấu hỏi lớn đối với nhiều người. 

Vậy viêm gan c có lây không? Thực tế, virus viêm gan C (HCV) có lây nhiễm, nó có thể lây từ người này sang người khác qua đường máu. Đặc biệt sự lây truyền chỉ xảy ra khi tiếp xúc với máu của người bệnh. Nhiều nghiên cứu đã trả lời cho câu hỏi “viêm gan c có lây không?“. Hơn nữa, các nghiên cứu này cũng cho thấy những người tiếp xúc trực tiếp qua da với máu nhiều lần có tỷ lệ nhiễm HCV cao nhất.

>>> Xem thêm: Xét Nghiệm Viêm Gan C Và Những Thủ Thuật Chuẩn Đoán Sớm

3.2. Các hình thức lây truyền virus viêm gan C phổ biến

Bên cạnh nỗi băn khoăn “viêm gan c có lây không?” thì hình thức lây truyền virus HCV cũng được nhiều người quan tâm. Sự lây truyền HCV hiệu quả nhất là qua sự tiếp xúc trực tiếp qua da với một lượng lớn máu hoặc tiếp xúc nhiều lần với máu.

Chẳng hạn như truyền máu hay cấy ghép các cơ quan từ những người hiến tặng có lây nhiễm virus viêm gan C, tiêm chích ma túy…

Tuy nhiên, khi bạn tiếp xúc qua da với một lượng nhỏ máu của người bệnh thì khả năng HCV lây truyền sẽ kém hiệu quả hơn. Hơn nữa, trường hợp niêm mạc tiếp xúc với máu hay chất lỏng có nguồn gốc từ huyết thanh thì sự lây truyền của HCV cũng không cao. Trường hợp này bao gồm: quan hệ tình dục, phụ nữ có thai bị nhiễm viêm gan C…

Cũng có bằng chứng cho thấy môi trường có thể là ổ chứa virus lây nhiễm. Sự lây truyền HCV do phơi nhiễm qua da không rõ ràng là do lây nhiễm chéo từ một số dụng cụ. Các dụng cụ đó bao gồm bơm kim tiêm tái sử dụng, lọ thuốc sử dụng nhiều lần, túi truyền dịch và dụng cụ tiêm chích ma túy.

Một nghiên cứu thực nghiệm chứng minh tính lây nhiễm của virus viêm gan C trong máu sau khi phơi khô và bảo quản ở nhiệt độ phòng đã được tiến hành. Nghiên cứu này góp phần bổ sung dữ liệu dịch tễ học có liên quan đến việc lây truyền HCV từ các nguồn môi trường nói trên.

4. Năm yếu tố rủi ro lây truyền virus viêm gan C (HCV) có nguy hiểm không?

Con đường lây truyền của virus viêm gan C hiện nay vẫn còn nhiều tranh cãi. Một số phương thức lây truyền của HCV đã được ghi nhận và chấp nhận rộng rãi. Hai trường hợp phơi nhiễm phổ biến nhất liên quan đến việc lây truyền virus viêm gan C là truyền máu và sử dụng ma túy qua đường tiêm chích.

4.1. Truyền máu và tiếp nhận các sản phẩm máu

Truyền máu hay các sản phẩm máu không qua sàng lọc là nguyên nhân hàng đầu làm lây truyền virus viêm gan C (HCV). Các nhà khoa học tiến hành nghiên cứu trên 147 bệnh nhân Chile bi viêm gan C mãn tính về các yếu tố nguy cơ. Kết quả cho thấy rằng truyền máu là yếu tố nguy cơ phổ biến nhất, chiếm tới 54% tổng số bệnh nhân.

Tuy nhiên, ngày nay, tình trạng lây truyền HCV do truyền máu cũng như cấy ghép các cơ quan đã giảm đáng kể ở hầu hết các nước phát triển. Bởi các cán bộ ngành y tế đang thực hiện rất tốt khâu sàng lọc, kiểm tra kỹ lưỡng nguồn cung cấp máu.

Trong vài năm gần đây, các ngân hàng máu đã thiết lập các kỹ thuật sử dụng khả năng khuếch đại acid nucleic của virus viêm gan C. Nhờ đó, chúng ta có thể phát hiện được sự hiện diện của HCV ngay cả ở những bệnh nhân mới nhiễm vẫn còn âm tính với kháng thể viêm gan C.

Các kỹ thuật này ước tính đã ngăn ngừa được 56 ca nhiễm HCV có liên quan đên truyền máu mỗi năm ở Hoa Kỳ kể từ năm 1999. Và nguy cơ nhiễm virus viêm gan C qua các sản phẩm truyền máu hiện nay cũng được giảm đáng kể.

4.2. Viêm gan c có lây qua tiêm chích ma túy không?

Viem-gan-c-co-lay-khong-4

Tiêm chích ma túy – yếu tố lây truyền HCV

Sự lây truyền của virus viêm gan C có liên quan nhiều đến việc sử dụng kim tiêm và ma túy qua đường tĩnh mạch và qua da. Trong đó, sử dụng ma túy qua đường tiêm hay còn được gọi là tiêm chích ma túy (IVDU) được coi là phương thức lây truyền chủ yếu của HCV kể từ những năm 1970, đặc biệt phổ biến ở Hoa Kỳ và Úc. 

Các nhà khoa học tiến hành nghiên cứu trên 310 người sử dụng ma túy ở Antwerp và Limburg ở Bỉ. Kết quả cho thấy tỷ lệ người có kháng thể kháng HCV trong số 310 người ở hai khu vực này lần lượt là 71% và 46%.

Nhóm mạng lưới nghiên cứu phẫu thuật bệnh viêm gan C châu Âu (HENCORE) đã báo cáo tỷ lệ mắc bệnh viêm gan C ở những người sử dụng ma túy qua đường tĩnh mạch là 80%. Ngoài ra, tỷ lệ người tiêm chích ma túy ở các khu vực khác có kết quả dương tính với HCV cũng được thống kê và báo cáo. Các tỷ lệ đó lần lượt là: 90% ở Chang Rai, Thái Lan; 36,6% ở Sydney, Úc; 74% ở Melbourne, Úc…

Đặc biệt, nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng các đối tượng nhiễm HIV do tiêm chích ma túy có tỷ lệ nhiễm HCV cao, đạt khoảng 90%. Và việc đồng nhiễm hai loại virus này có thể khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn. 

4.3. Quan hệ tình dục

Vấn đề lây truyền virus viêm gan C (HCV) qua đường tình dục hiện nay vẫn còn gây nhiều tranh cãi. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng HCV có thể lây qua đường tình dục nhưng không cao. 

Đặc biệt, với những trường hợp chung thủy một vợ một chồng, tỷ lệ lây truyền HCV là rất thấp. Nhiều nghiên cứu ước tính tình trạng nhiễm viêm gan C từ vợ hoặc chồng chỉ chiếm khoảng 6% trên tổng số cặp vợ chồng đã nghiên cứu. 

Tuy nhiên, khả năng lây truyền loại virus này qua được tình dục sẽ gia tăng trong một số trường hợp. Chẳng hạn, những người có nhiều bạn tình, quan hệ tình dục đồng giới, hay một người bị nhiễm HIV… là những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ nhiễm HCV qua hoạt động tình dục.

4.4. Viêm gan C có lây truyền dọc từ mẹ sang con không?

Lây truyền dọc từ mẹ sang con

Lây truyền dọc từ mẹ sang con

Virus viêm gan C lây từ mẹ sang con (MTCT) đã trở thành nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm trùng ở trẻ em với tỷ lệ 5%. Đồng nhiễm HIV ở người mẹ là yếu tố nguy cơ đáng kể đối với vấn đề lây truyền HCV từ mẹ sang con. Tỷ lệ nhiễm trùng ở trẻ em trong trường hợp này có thể dao động từ 5,8% đến 10%. 

Nhiễm HCV làm tăng nguy cơ đái tháo đường thai kì ở những bệnh nhân tăng cân quá mức, vỡ ối sớm và sinh mổ. Theo một số thống kê, chỉ 3-5% trẻ sinh ra từ bà mẹ dương tính với virus viêm gan C bị nhiễm do lây từ trong tù cũng hoặc chu sinh. 

Tải lượng virus ở người mẹ cao là một yếu tố nguy cơ quan trọng, nhưng không thể phòng ngừa được. Bởi vì hiện tại không có phương pháp điều trị nào có thể áp dụng cho phụ nữ mang thai để ngăn chặn sự nhân lên của virus. Một số thủ thuật sản khoa có thể khiến cho thai nhi tiếp xúc với máu mẹ như: chọc dò nước ối, theo dõi xâm lấn thai nhi… Vì thế cần lưu ý và thận trọng khi áp dụng các thủ thuật này.

>>> Xem thêm ngay: Phác Đồ Điều Trị Viêm Gan C Khuyến Cáo Sử Dụng Hiện Nay

4.5. Một số yếu tố rủi ro khác 

Ngoài các yếu tố chủ yếu trên, lây truyền virus viêm gan C có thể do một số yếu tố rủi ro khác. Bao gồm: lây truyền trong gia đình, tiếp xúc nghề nghiệp và đôi khi cũng có thể là không rõ nguồn lây.

  • Lây truyền trong hộ gia đình

Thực tế, tỷ lệ lây nhiễm HCV trong một hộ gia đình có thành viên bị nhiễm viêm gan C là không cao. Các chuyên gia khuyến cáo bệnh nhân nên tuân thủ thực hiện các biện pháp phòng ngừa thông thường.

Đó là không dùng chung các vật dụng dính máu (dao cạo râu, bàn chải đánh răng), băng bó vết thương và vết hở đúng cách. Điều này sẽ giúp các thành viên khác trong gia đình tránh được nguy cơ nhiễm HCV.

  • Tiếp xúc nghề nghiệp

Nhân viên y tế tiếp xúc với máu có nguy cơ bị nhiễm HCV và các mầm bệnh lây truyền qua đường máu khác. Tuy nhiên, tỷ lệ nhiễm không cao. 

  • Không xác định rõ nguồn lây nhiễm

Hiện nay, có một số trường hợp nhiễm virus viêm gan C không xác được rõ nguồn lây nhiễm. Hầu hết các nghiên cứu dịch tễ cho thấy rằng có khoảng 10% bệnh nhân không có nguồn lây nhiễm có thể xác định được. Và người ta cho rằng các trường hợp này có thể do các thủ thuật hay các vấn đề không được khử trùng đầy đủ.

>>> Xem thêm: Dấu Hiệu Và Cách Phòng Bệnh Viêm Gan C Hiệu Quả

5. Nên phòng ngừa virus viêm gan C như thế nào?

Nên phòng ngừa HCV như thế nào?

Nên phòng ngừa HCV như thế nào?

5.1. Phòng ngừa sơ cấp 

Cho đến nay trên thế giới vẫn chưa có vaccin hiệu quả chống lại bệnh viêm gan C. Dự phòng lây nhiễm HCV phụ thuộc vào việc giảm nguy cơ phơi nhiễm với virus tại các cơ sở chăm sóc sức khỏe và các quần thể có nguy cơ cao hơn.

Chẳng hạn, những người tiêm chích ma túy và nam giới quan hệ tình dục đồng giới, đặc biệt là những người bị nhiễm HIV hoặc những người đang dùng ma túy – dự phòng phơi nhiễm với HIV.

Dưới đây là một số biện pháp bạn có thể thực hiện để hạn chế về các can thiệp phòng ngừa ban đầu do WHO khuyến nghị:

  • Sử dụng các thuốc chăm sóc sức khỏe đường tiêm an toàn và phù hợp.
  • Xử lý và tiêu hủy chất thải và các vật dụng sắc nhọn một cách an toàn.
  • Sử dụng các dịch vụ giảm thiểu tác hại toàn diện cho những người tiêm chích ma tuý được cung cấp. Bao gồm sử dụng dụng cụ tiêm chích vô trùng và điều trị hiệu quả dựa trên bằng chứng.
  • Xét nghiệm, sàng lọc máu hiến tặng để tìm HBV và HCV (cũng như HIV và giang mai).
  • Đào tạo nhân lực y tế.
  • Khi quan hệ tình dục, phải thực hiện các biện pháp an toàn, phòng ngừa tiếp xúc với máu.

5.2. Phòng ngừa thứ cấp

Những bệnh nhân nhiễm virus viêm gan C cần lưu ý một số khuyến cáo của WHO như:

  • Giáo dục và tư vấn về các lựa chọn chăm sóc sức khoẻ và điều trị.
  • Tiêm chủng phòng ngừa với vắc-xin viêm gan A và B để ngăn ngừa đồng nhiễm các vi-rút viêm gan này và để bảo vệ gan của người bệnh.
  • Thực hiện quản lý y tế sớm bao gồm cả liệu pháp kháng vi-rút.
  • Theo dõi bệnh thường xuyên để có thể chẩn đoán sớm và kịp thời bệnh gan mãn tính.

5.3. Khám sàng lọc, chăm sóc và điều trị người nhiễm viêm gan C

 ” Hướng dẫn chăm sóc và điều trị những người được chẩn đoán nhiễm vi rút viêm gan C mãn tính ” đã được WHO cập nhật vào tháng 7 năm 2018. Các quan chức chính phủ sử dụng những hướng dẫn này làm cơ sở để phát triển các chính sách, kế hoạch và hướng dẫn điều trị viêm gan quốc gia.

Các quan chức chính phủ bao gồm các nhà quản lý chương trình quốc gia và các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe đảm nhiệm việc lập kế hoạch chăm sóc và điều trị viêm gan hiệu quả. Đặc biệt là ở các nước chưa phát triển và đang phát triển.

Kết luận

Như vậy, bệnh viêm gan C là tình trạng nhiễm trùng gan do virus viêm gan C (HCV) gây ra. Chúng có thể lây truyền qua đường máu khi tiếp xúc trực tiếp qua da nhiều lần hoặc với lượng lớn máu. Đây được coi là câu trả lời cho vấn đề nhiều người còn băn khoăn “viêm gan c có lây không?”.

Truyền máu hay tiếp nhận các sản phẩm máu và sử dụng thuốc tiêm tĩnh mạch (tiêm chích ma túy) là hai yếu tố rủi ro chính làm lây truyền virus viêm gan C. Ngoài ra, một số yếu tố khác cũng có thể gây nhiễm HCV với một tỷ lệ nhỏ như: quan hệ tình dục, từ mẹ sang con, lây nhiễm trong gia đình, tiếp xúc nghề nghiệp…

Trên đây là một số thông tin cơ bản về bệnh viêm gan C do đội ngũ THTea cung cấp. Hy vọng các thông tin trên đã đưa ra câu trả lời hợp lý, thỏa mãn thắc mắc “viêm gan c có lây không” của mọi người.

Liên hệ HOTLINE 18006091 để được đội ngũ Dược sĩ, Bác sĩ THTeaShop tư vấn và giải đáp các vấn đề liên quan đến vấn đề “viêm gan c có lây không?” và nhận được những lời khuyên hữu ích để bảo vệ lá gan bạn.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. Dịch tễ học nhiễm virus viêm gan C [1a] [1b]
  2. Viêm gan C [2]
  3. Viêm gan do virus và bệnh gan [3]

Chia sẻ bài viết


DMCA.com Protection Status
You cannot copy content of this page
Contact Me on Zalo
1800 6091